Museviler edindikleri öğretiler nedeniyle sürekli kendi içine kapalı ve diğer inanışlara mesafeli toplumlar olarak değerlendirildi. Özellikle Büyük İskender sonrası güç kazanan Helen akımına da direniş gösteren Musevilerin bu tavrı, Josephus'un belirttiği 8 milyonu bulan popülasyonları nedeniyle problem ihtiva etmeye başlıyor. Cladius ile ilk nota verilirken, Vespasianus ile gerilim zirveye tırmanıyor. Hadrian döneminde ise olayın bambaşka bir boyuta evrilmesinin akabinde 4. Yy'da Julian tekrardan izin verene kadar Musevilerin Kudüs'e girişi engelleniyor. Bu aynı zamanda Hadrian tarafından başlatılan güçlü bir dönüşüm çağının başlangıcı anlamını taşıyor. Yunan ve Yahudi tartışmasının aynı entelektüel düzeyde iki ayrı kavmin güç savaşı olarak değerlendirilmesi yaygın bir tavır olsa da gerçeği ne oranda yansıtıyor?

Jean Calvin, İsviçre menşeili bir protestandır. Kalvinistlerin takip ettiği ekol, oldukça sistematik bir yaratılış ve yaşayış senaryosu dizayn eder. İnsanın önem kazandığı Rönesans sonrası ortaya çıkan Reform hareketlerinin genelinde olduğu gibi insana önemli bir misyon yüklenir ve monarkların ezdiği çoğul insanoğluna bir kurtuluş sunar. Calvin ve ekolündekilerin benimsediği ilahi terbiye kavramını açıklamaya çalıştık.

Antik Dönemde var olan Tanrıçaların, Semavi din özelinde yok olduğunu ve bu sebeple de kadının toplum içindeki rolünün sorgulanması gerektiğini kabul etmek gerekiyor. İbrahim ile başlayan öyküde sadece "yoldaş" olarak görülen hikayeden de önce Adem ile Havva hikayesinde Havva'nın ilk günahı işlemeye Adem'i motive ettiği varsayımı oldukça önemli bir çıkmazı doğuruyor. Oysa ki farklı kökenlere dayanan bu mistik anlatı, farklı inanışlarda bambaşka bir öğreti ile biçimlendirilebiliyor. Gelin hep birlikte Semavi dinlerde görülen kadın figürünü daha detaylı irdeleyelim.

Dinler insanlık tarihinin neredeyse tamamında insanoğluna meşruiyet kazandıran bir üst anlayış olarak değerlendirilebilir. Meşruiyetini dini temelden alan devlet erkanı da yaptıklarını doğru ya da yanlış olmasına bakmaksızın "Tanrı'nın buyruğuyla" yaptıklarını iddia ettiler. Elbetteki dinler, gündelik hayata sürekli tesir eden, dinamik bir etik ve ahlak örgüsü olmasından dolayı, idarecilerin de yönelimleriyle bazı anlayışlara kavuştular. İslamda cevazda tasarruf başta olmak üzere birçok uygulama, senkretik doğası itibariyle o dönemin antik mirasından dayanak noktası aldı. Bu Podcast'te bunu değerlendiriyoruz.

İbni Rüşd özellikle Rönesans akımı esnasında çok okunan bir isim. İbni Sina ona göre çok daha popüler ve tıp alanındaki tesirleriyle ilgi çeken bir başka isim. İkisi arasında yüzyıldan fazla zaman dilimi olsa da, anlayışlarındaki farklılık yazıtlarına da yansımış durumda. Roger Bacon tarafından fark edilen bu durum, özellikle İbn Rüşd'ün okunmaya başlandığı aydınlanma döneminin en çarpıcı yansımalarından biridir. Aristoteles üzerine düşünceleri oluşturan her iki ismin de Aristo'nun anlayışında iki zıt kutba doğru hareket etmesi felsefi bir anlayışa dayanıyor. Bu Podcast'te İbn Rüşd ve İbni Sina arasındaki fikirsel kavgaları ele aldık.

Büyük İskender tüm toplumları etkileyecek bir olaylar silsilesinin ateşini yakar. Bundan etkilenenler arasında Kudüs de vardır. Zaten sınıflara ayrılmış Museviler fikri birliği sağlayamaz. Sonrasında ise Hannukah Bayramı'na kadar dayanan isyanlar başlar. Oysa ki Selekos Kralı'nın tek amacı daha yüksek vergiler toplayıp, merkezi otoritesini güçlendirmektir. Ancak bu bir anda tek Tanrılı döneme geçiş için sanrılar barındıran bir olayların başlangıcına zemin hazırlar. Babil'den ve Pers yönetiminden kurtulan Museviler, kendilerini başka bir ahlaki sınavın eşiğinde bulur.
🎧 Anlamak+ — Çünkü tarih, bugünü anlamak için vardır.

1825'te İngiltere'de gerçekleşen ilk bölgesel ekonomik kriz, toplumların kendi içine kapalı yapısının aşıldığını kanıtlayan en temel göstergelerin başında geliyor. Emile Durkheim'in Anomi Kuramı, bugünü anlamamız için en az Baumann kadar etkili. Kaybettiğimiz normlar ve aidiyet unsurunun elimine edilmesi, toplumu nasıl derinden etkiler? Toplum gerçekten de bir üst akıl tarafından tesis edilmesi gereken bir olgu mudur? Nietsche'ye göre bu bir ihtiyaç değil, zorunluluktur. Bu Podcast'te tüm yönleriyle yeni etik sistemini inşa etmeye gayret gösteren dünyanın anlayışını ortaya koymaya gayret ettik.

Tarihte 2 defa inşa edilen Süleyman Mabedi, projesini Hz. Davut'un çizdirdiği bir yapıdır. Ancak podcastte anlattığımız bir günahı nedeniyle bu onur Davut'a bahşedilmez. Hz. Süleyman da göreve geldiğinde bu süreci başlatan isim olarak öne çıkar. Milattan önce 10. Yüzyıl'da tam 7 yılda inşa edildiği varsayılan mabedin herhangi bir arkeolojik kalıntısına denk gelemedik. Ancak bu hikayenin en önemli yanı Mabedin inşasından ziyade insanlık tarihine kattığı değerlerdir. Süleyman Peygamber, idarecilik esnasında nasıl bir rol üstlenmiştir? Önemli olan budur. Bu podcast'te bilinmeyen yönleriyle bunu ele almaya gayret ettik.

Hz. Musa Kur'an'da 136 kez geçen ve bu yapısı itibariyle oldukça kudretli bir yol gösterici olduğunu gösteriyor. İbrahim döneminde 60-70 kişilik Haburiler (Apuri) olarak yaşayan İsrailoğulları Musa'nın tebliğleri ile bazı kültürel bilinç basamaklarına da erişmenin yolunu buluyor. Günümüzdeki anlayışları bile şekillendiren bu temel öğretiler popüler kültürde 10, Musevi külliyatında 613 adet olarak bilinen temel öğütlere dayanıyor. İsrailoğulları ile başlayan ahitin, evrenselliği dönem içinde hem Hristiyanlara hem de Müslümanlara tebliğ edilse de, Musa'nın öğretilerinin bu yolda önemli bir yol gösterici olduğunu unutmamak gerekiyor. Peki gerçekte Musa ne öğütlemişti? Neleri kökten değiştirmişti?

Bu bölümde Atatürk'ün mason olabilme ihtimalini tarihsel kayıtlar ile ele aldık. Yeryüzünde birçok devrimde imzası olan ve dönemsel olarak da İttihat Terakki ile adı çokça zikredilen masonluk ve Atatürk ilişkisini ele aldık. Tamamen tarihsel kayıtlar ile ele aldığımız bu hususta, dönem üzerine yazılmış kitaplardan ve demeçlerden köken aldığımız gibi gazete küpürlerine de yer aldık. Onun yakınında olanların da bu konudaki beyanatlarını titizlikle işledik.