W łysogórskiej spółdzielni „Kamionka”, pod okiem Bolesława Książka, powstawała ceramika inna niż wszystkie. Do 1970 roku artysta zaprojektował ponad 1600 wzorów rzeźb i obiektów sztuki użytkowej. Dzięki „Czarodziejowi z Łysej Góry” możliwe były realizacje architektoniczne wykorzystujące ceramikę, a wazony i talerze jego projektu do dziś znajdziemy w polskich domach.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Bolesław Książek kochał swoją pracę i oddawał się jej całym sobą. Przygodę z ceramiką rozpoczął w 1941 r. w krakowskiej Kunstgewerbeschule (przed wojną ASP). Dziesięć lat później trafił do Łysej Góry, gdzie pracował jako kierownik artystyczny Spółdzielni Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Kamionka”. To tam powstawały wspaniałe gliniane przedmioty jego projektu – wazony, misy, talerze, ale również płytki ceramiczne i obiekty ozdobne. Poza rozwijaniem zamysłu artystycznego, Książek stale pracował nad poprawą technologii, tworząc nowe receptury szkliw. Jego otwartość na eksperymenty doprowadziła do powstania dziesiątek ceramicznych kompozycji architektonicznych, spośród których dużą część możemy podziwiać do dzisiaj.

O postaci ceramika i łysogórskich wytworach opowiada dr Bożena Kostuch – kustoszka w Muzeum Narodowym w Krakowie, autorka książki „Czarodziej z Łysej Góry. Opowieść o Bolesławie Książku” (wyd. Marginesy). Z naszego podcastu dowiedzą się Państwo m.in. w jaki sposób w „Kamionce” wytwarzano ceramikę i czym różniła się od innych ówczesnych przedmiotów sztuki użytkowej. Zastanowimy się też, czy Polacy są zainteresowani polskim wzornictwem ubiegłego stulecia.

Bolesław Książek, kompozycja na piętrze Starych Łazienek Mineralnych w Krynicy-Zdroju, 1963/64, fot. Marcina Sacha.

Więcej o polskiej ceramice lat 50. i 60. usłyszą Państwo w podcaście „Ceramika w stylu new look”.

Czarodziej z Łysej Góry. Opowieść o Bolesławie Książku – transkrypcja podcastu

Artykuł Czarodziej z Łysej Góry. Opowieść o Bolesławie Książku pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Pełnometrażowa animowana opowieść o tych, którzy odeszli i rozliczenie z własnym stosunkiem do bliskich – tak w skrócie można byłoby określić, o czym jest „Zabij to i wyjedź z tego miasta”. Mariusz Wilczyński pracował nad filmem 14 lat. W rozmowie z Katarzyną Oklińską mówi dlaczego potrzebował tak dużo czasu. Dzieli się też wrażeniami po odebraniu Złotych Lwów na tegorocznym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, współorganizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Postaci narysowane przez reżysera zostały ożywione głosami wielu artystów, m.in.: Andrzeja Wajdy, Tadeusza Nalepy, Gustawa Holoubka, Andrzeja Chyry, Marka Kondrata, Małgorzaty Kożuchowskiej, Krystyny Jandy, Magdaleny Cieleckiej czy Zbigniewa Bońka i Anji Rubik. Mariusz Wilczyński nie ucieka od trudnych tematów: odchodzenia bliskich, okrucieństwa wobec zwierząt czy miłości do miejsca, którego już nie ma. Bez skrupułów opowiada o czasach swojego dzieciństwa, bezapelacyjnie związanych z Łodzią. W podcaście zdradza też pewną tajemnicę, którą wyjawił tylko Audycjom Kulturalnym.

Fot. kadr z filmu „Zabij to i wyjedź z tego miasta”

Mariusz Wilczyński o filmie „Zabij to i wyjedź z tego miasta” – transkrypcja podcastu

Artykuł Mariusz Wilczyński o filmie „Zabij to i wyjedź z tego miasta” pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

29 grudnia 1820 r. w Radomiu przyszedł na świat jeden z najwybitniejszych Polaków XIX wieku. Dziś pamiętamy go przede wszystkim jako lekarza niosącego bezinteresowną pomoc, wspaniałego taternika i zapalonego kolekcjonera.

Transkrypcja podcastu do pobrania poniżej.

Tytusowi Chałubińskiemu zawdzięczamy wiele. Doktor szczególnie ukochał sobie Zakopane, które dzięki niemu szybko zyskało status popularnej miejscowości uzdrowiskowej. Jego górskie wyprawy przecierały nowe szlaki tatrzańskie. W 1873 r. pomógł Zakopiańczykom w opanowaniu epidemii cholery, nie tylko lecząc, ale również edukując.

Pasja przyrodnicza doprowadziła go do stworzenia monumentalnych zbiorów okazów przyrodniczych, z „Zielnikiem mchów tatrzańskich” na czele. Na pierwszej wystawie wirtualnej poświęconej Tytusowi Chałubińskiemu, Muzeum Tatrzańskie udostępnia jego kolekcje geologiczne i botaniczne, w tym preparaty mchów wykonane przez samego doktora.

„Angażował się w pełni we wszystko, co robił” – tak o Chałubińskim mówi w Audycjach Kulturalnych dr Marcin Warchałowski, kurator ekspozycji. W podcaście usłyszą Państwo o zakopiańskim okresie życia Chałubińskiego, jego działaniach na rzecz społeczeństwa i rozwoju nauki.

„T jak Tytus. Opowieść o Królu Tatr” można oglądać na stronie Muzeum Tatrzańskiego. Wystawę dofinansowano ze środków Dyrektora Narodowego Centrum Kultury w ramach programu „Kultura w sieci”.

Fotografie dzięki uprzejmości Muzeum Tatrzańskiego.

T jak Tytus – 200 lat temu urodził się Król Tatr – transkrypcja podcastu

Artykuł T jak Tytus – 200 lat temu urodził się Król Tatr pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

„Czuły narrator” – to nie tylko tytuł mowy noblowskiej Olgi Tokarczuk. Tak także nazywa się zbiór esejów pisarki. To pierwsza książka wydana po otrzymaniu przez nią literackiej nagrody Nobla w 2019 r. Razem ze znawczynią twórczości autorki dr Katarzyną Kantner i zastępcą dyrektora Instytutu Książki prof. Krzysztofem Koehlerem analizujemy myśli zawarte w publikacji.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Nasi goście nie zawsze się zgadzają. Oboje cenią twórczość Olgi Tokarczuk, ale różnie ją nazywają. Dr Katarzyna Kantner mówi o odpowiedzialnym podejściu noblistki do procesu twórczego. Prof. Krzysztof Koehler zdobywa się na nazwanie jej konserwatystką, co mogłoby zaskoczyć samą pisarkę. Wszyscy zastanawiamy się czy romantyczne i magiczne postrzeganie literatury przez Olgę Tokarczuk jest utopijne. Mierzymy się również z przekonaniem autorki, która twierdzi, że jesteśmy jednym z ostatnich pokoleń czytelników.

To nie wszystko. W podcaście rozmawiamy o Innych i podróżowaniu, o stosunku ludzi do zwierząt, o czwartoosobowej narracji oraz o wspólnej odpowiedzialności autorów i tłumaczy za tekst. Zapraszamy do słuchania!

Czy czuły narrator istnieje? Debata wokół nowej książki Olgi Tokarczuk – transkrypcja podcastu

Artykuł Czy czuły narrator istnieje? Debata wokół nowej książki Olgi Tokarczuk pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Wigilia świąt Bożego Narodzenia – jeden z najbardziej niepowtarzalnych dni w roku, bogaty jest w tradycje i rodzinne zwyczaje, zwłaszcza te kulinarne. Wigilijny jadłospis przez lata ulegał zmianom, zależnie od regionu i obowiązujących nawyków żywieniowych. Choć pewna szczególna grupa składników pozostaje stała, niektóre potrawy powoli odchodzą w zapomnienie.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Z łaciny „vigilia”, czyli „czuwanie”, dawniej wiązała się z kolacją spożywaną w przeddzień dnia świątecznego. Spośród funkcjonującej niegdyś szerokiej gamy wieczerzy wigilijnych, współcześnie kultywowana jest już tylko Wigilia Bożego Narodzenia. Tego dnia przygotowujemy specjalne potrawy zarezerwowane na ten szczególny wieczór.

Gościem naszego podcastu jest prof. Jarosław Dumanowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, który opowiada o tym, co przed laty znaleźlibyśmy na wigilijnych stołach Polaków. Wśród ryb z pewnością byłby to szczupak, dorsz, bieługa czy popularny do dziś karp, na którego szesnatowieczny przepis usłyszą Państwo w audycji. Przy okazji zastanowimy się też nad znaczeniem chętnie używanego w kuchni określenia „staropolski”.

Dawne receptury kulinarne znajdą Państwo na blogu prof. Jarosława Dumanowskiego „Kuchnia staropolska”.

Zachęcamy też do posłuchania o tym, jak zmieniły się bożonarodzeniowe zwyczaje.

Zupa migdałowa czy jarmuż z kasztanami? O dawnych potrawach wigilijnych – transkrypcja podcastu

Artykuł Zupa migdałowa czy jarmuż z kasztanami? O dawnych potrawach wigilijnych pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Mija 50 lat od tragicznych wydarzeń na Wybrzeżu, choć jak wskazują badania historyków, również w innych miastach Polski. W grudniu 1970 roku komunistyczna władza użyła siły wobec robotników protestujących przeciwko podwyżkom cen. Zginęło co najmniej kilkadziesiąt pokojowo manifestujących osób. Z okazji rocznicy Narodowe Centrum Kultury przygotowało film edukacyjny „Przerwane życie. Rewolta grudnia ‘70”, o którym Katarzyna Oklińska rozmawia z Maksymilianem Olenderkiem z Działu Edukacji Kulturalnej NCK.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Nasz gość opowiada jak doszło do protestów. Wyjaśnia dlaczego podwyżki, czy też – jak to nazywała komunistyczna władza – regulacje cen, to tylko bezpośrednia przyczyna wyjścia protestujących na ulice w 1970 r. Niepokoje społeczne panowały od dawna. Nasz gość mówi też o konsekwencjach demonstracji. Były nimi nie tylko użycie broni przez milicję i wojsko oraz śmierć robotników, ale również zmiana na szczytach władzy, która tylko pozornie stała się dla Polaków bardziej przyjazna.

Zachęcamy Państwa do obejrzenia filmu edukacyjnego NCK „Przerwane życie. Rewolta grudnia ‘70”.

W rozmowie wykorzystaliśmy fragmenty filmu.

Fot. kadr z filmu

Rewolta grudnia 1970 r. – transkrypcja podcastu

Artykuł Rewolta grudnia 1970 r. pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Po raz kolejny w Wigilię Bożego Narodzenia odbędzie się wyjątkowy koncert kolęd z udziałem znakomitych polskich artystów, współorganizowany przez Narodowe Centrum Kultury. Na antenie telewizji Polsat usłyszymy m.in. Stanisławę Celińską, zespół Enej, Sylwię Grzeszczak i Sebastiana Karpiela-Bułeckę.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

W Audycjach Kulturalnych pytamy muzyków o ich wspomnienia z dzieciństwa związane z kolędowaniem. Z czym kojarzą im się święta i jakie uczucia towarzyszą wykonywaniu kolęd? Czy jako dzieci bywali kolędnikami? Zapraszamy do wysłuchania podcastu!

Koncert Wielkiego Kolędowania z Polsatem z Sanktuarium Matki Bożej w Mariańskim Porzeczu rozpocznie się o godzinie 16:45 w Wigilię. Artyści zaśpiewają znane kolędy, a o oprawę muzyczną zadba Grott Orkiestra pod kierownictwem Michała Grotta.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022.

Projekt został zrealizowany we współpracy z Narodowym Centrum Kultury w ramach WPR Narodowe Śpiewanie.

W audycji wykorzystaliśmy fragmenty utworów „Oj Maluśki Maluśki” (Aleksandra Kurzak, Sebastian Karpiel-Bułecka) oraz „W żłobie leży” (w wykonaniu Stanisławy Celińskiej).

Zapraszamy Państwa do wysłuchania naszego podcastu o polskich kolędach.

Stanisława Celińska, Enej, Sylwia Grzeszczak i Sebastian-Karpiel-Bułecka. Zapraszamy na Wielkie Kolędowanie! – transkrypcja podcastu

Artykuł Stanisława Celińska, Enej, Sylwia Grzeszczak i Sebastian Karpiel-Bułecka. Zapraszamy na Wielkie Kolędowanie! pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

16 samorządowych instytucji kultury z całej Polski, czyli w sumie 268 osób wzięło udział w tegorocznej odsłonie „Zaproś nas do siebie!”. To ogólnopolski projekt szkoleniowy Narodowego Centrum Kultury. W podcaście wysłuchają Państwo w czym NCK pomogło beneficjentom i jak – mimo pandemii – doszło do realizacji programu. Zdradzamy także szczegóły badania domów kultury, które premierowo ma ukazać się w styczniu 2021 r.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Wśród gości są: dyrektor Narodowego Centrum Kultury prof. Rafał Wiśniewski i Grażyna Pol z Działu Badań i Analiz NCK oraz przedstawiciele części beneficjentów: Paulina Nowakowska z Domu Kultury Stare Babice, Katarzyna Kotarska z Centrum Kultury Gminy Jabłonna, Paweł Perdek z Miejskiego Domu Kultury w Zduńskiej Woli, Jolanta Lechowska-Białecka z Miejskiego Domu Kultury w Brzezinach i Adam Bondarenko z Miejskiego Domu Kultury w Człuchowie.

„Zaproś nas do siebie” zakłada uczenie się przez poznawanie dobrych praktyk, wymianę doświadczeń i budowanie relacji między uczestnikami podczas wizyt studyjnych, warsztatów, konsultacji z ekspertami i spotkań zespołowych. W tegoroczną odsłonę programu zaangażowały się:

Zachęcamy do obejrzenia filmiku poświęconego tegorocznej odsłonie programu. A także do poczytania o badaniu dot. domów kultury, o którym wspominamy w podcaście.

Na stronie Narodowego Centrum Kultury znajdą też Państwo zapis spotkania dotyczącego „Zaproś nas do siebie!” 2020.

Fot. Obraz truthseeker08 z Pixabay

Zaproś nas do siebie 2020 – transkrypcja podcastu

Artykuł Zaproś nas do siebie 2020 pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Publikacja odpowiada na pytanie jak zmieniały się polskie okładki książek w ostatnich 80. latach. Oprócz obszernej historii zagadnienia, otrzymujemy niemal tysiąc reprodukcji zrealizowanych projektów. Nasz gość szukał ich w wielu, czasem bardzo dziwnych miejscach. „Dosłownie. Liternicze i typograficzne okładki polskich książek 1944-2019” prof. Janusza Górskiego to lektura obowiązkowa dla miłośników edytorstwa, liternictwa i typografii.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Janusz Górski w rozmowie z Katarzyną Oklińską omawia rozwój projektowania okładek w kolejnych dekadach, zastanawia się nad ukrytym sensem słów, a także wyjaśnia co oznaczają: font, czcionka i krój pisma. Znawca edytorstwa wiele miejsca poświęca kaligrafii, która coraz bardziej odchodzi w zapomnienie. Tłumaczy też czym różnią się liternictwo od typografii, choć sam w publikacji używa tych słów zamiennie.

Autor sam stworzył okładkę swojej książki. W rozmowie wyjaśnia, dlaczego do jej zaprojektowania wybrał trzy kolory, a słowo podzielił na trzy części.

Dosłownie o okładkach polskich książek rozmawiamy z Januszem Górskim – transkrypcja podcastu

Artykuł Dosłownie – o okładkach polskich książek rozmawiamy z Januszem Górskim pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.

Próba zdefiniowania kultury studenckiej i jej dzisiejszych potrzeb stała się tematem ogólnopolskich badań zrealizowanych przez Fundację Akademickiego Centrum Kultury UMCS Chatka Żaka w Lublinie we współpracy z Narodowym Centrum Kultury. Dziś pytamy, czy studenci chcą uczestniczyć w kulturze i w jaki sposób możemy im w tym pomóc.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Gościem Audycji Kulturalnych jest Izabela Pastuszko – dyrektor programowa Chatki Żaka i pomysłodawczyni Ogólnopolskiego Forum Kultury Studenckiej. Przy wsparciu Narodowego Centrum Kultury, w ramach projektu zrealizowano badania mające na celu wskazanie kierunków rozwoju kultury studenckiej w Polsce. Analizie poddano również motywy, dla których studenci chcą uczestniczyć w życiu kulturalnym.

Czym jednak jest dziś kultura studencka? Jak zmieniają się potrzeby młodych dorosłych i w jaki sposób akademickie jednostki kultury mogą wyjść im naprzeciw? O tym rozmawiamy w podcaście.

Zachęcamy Państwa także do obejrzenia debaty eksperckiej z udziałem badaczy, specjalistów z zakresu socjologii kultury i przedstawicieli ośrodków akademickich. W panelu dyskusyjnym „Kultura studencka. Czy na tej planecie jest życie? Kondycja współczesnej kultury studenckiej w Polsce, perspektywa badawcza.” udział wzięli: dr. hab. Jan Pomorski, prof. ucz. (UMCS w Lublinie), prof. dr. hab. Tomasz Szlendak (UMK w Toruniu), a także dr Marcin Zarzecki oraz mgr Agata Rozalska (UKSW w Warszawie). Moderatorem dyskusji był dr hab. Rafał Wiśniewski, prof. ucz., dyrektor NCK.

Z raportem „Diagnoza kierunków rozwoju kultury studenckiej w Polsce” mogą zapoznać się Państwo na stronie NCK.

Studenci a kultura – transkrypcja podcastu

Fot. Pixabay

Artykuł Studenci a kultura pochodzi z serwisu Audycje Kulturalne.