آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۴ شهریور ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

غزال ناظر فصیحی، نوازنده پیانوی ساکن ایران، مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. در این برنامه همچنین به اهمیت کار مرتضی محجوبی، نوازنده پیشکسوت این ساز پرداختیم که یکی از پیشگامان نواختن موسیقی ایرانی با ساز پیانو است.

غزال ناظر فصیحی متولد آذرماه سال ۱۳۵۳ آشنایی با موسیقی را در خانواده آغاز کرد و بعدها با تکمیل نوازندگی پیانو نزد فخری ملک پور، این راه را ادامه داد.

او فارغ التحصیل رشته حقوق و پژوهش هنر است و پیانو را به شیوه ایرانی می‌نوازد. شیوه نوازندگی پیانو ایرانی به این صورت است که بتوان دستگاه‌ها ، گوشه‌ها و نغمات ایران زمین را متفاوت با آنچه رایج است، اجرا کرد.

ناظر فصیحی به عنوان تک‌نواز و هم‌نواز، عضو درجه یک خانه موسیقی ایران است و تاکنون اجراها و همکارهای بسیاری با چهره‌های مشهور موسیقی داشته است.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه‌ای در افشاری با صدای پیانو این نوازنده را انتخاب کرده‌ایم و از دلیل انتخاب نوازندگی ساز پیانو به شیوه ایرانی از او پرسیده‌ایم.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۷ شهریور ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از پوراندخت وفادار، خواننده قدیمی موسیقی سنتی ایران گفته‌ایم که در طول سال‌هایی که مشغول به فعالیت بود تنها با عموی خود، مجید وفادار همکاری می‌کرد.

پوراندخت وفادار متولد سال ۱۳۱۴ در تهران، دختر حمید وفادار و نورالهدی مظفر (پرخیده) و برادرزاده مجید وفادار، آهنگساز به‌نام دهه‌های ۳۰ و ۴۰ شمسی ایران است.

 حمید وفادار، پدر پوراندخت هم دستی بر نواختن تار داشت و مادرش، نورالهدی مظفر از زنان پیشگام در عرصه تئاتر و سینما بود که صدای خوشی هم داشت.

این خواننده قدیمی چند سال پیش در مصاحبه‌ای که با کیهان لندن گفته بود، نخسین معلم موسیقی او مادرش بود.

«شب‌هایی که دلکش می‌خواند، من با او آواز را می‌خواندم و فردای آن روز از مادرم می‌پرسیدم، این در چه دستگاهی است و اگر ایرادی داشت مادرم یادآوری می‌کرد اما پس از آن با عمویم دو سال کار و آواز را تکمیل کردم و او نکته‌های زیادی به من یاد داد.»

پوراندخت وفادار که در سال‌هایی که مشغول به فعالیت بود با نام "فیروزه" فعالیت می‌کرد، در سال ۱۳۳۷ مصادف با دوره اوج فعالیت هنری و آهنگسازی عمویش، مجید وفادار به خوانندگان رادیو پیوست و حدود دو سال و نیم در رادیو به اجرای آثاری پرداخت.

دراین‌باره گفته است: «در رادیو از من امتحان گرفتند و با نمره خیلی بالا قبول شدم. اسم هنری "فیروزه" را هم عمویم برایم انتخاب کرد و گفت چون خانم شاپوری با اسم پوران می‌خواند، دو تا پوران نمی‌شود و من با این اسم شروع به خواندن کردم اما در آن سال ها در رادیو خیلی اذیت شدم. مرتب به من می‌گفتند، چرا با عمویت کار می‌کنی؟ چرا نمی‌آیی با ما کار کنی؟ زمانی که می‌خواستم آهنگ‌هایم را هم ضبط کنم، خیلی اذیت می‌کردند. به هر حال بعد از دو سال خودم از رادیو بیرون آمدم.»

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از پوراندخت وفادار قطعه "به یاد عشق" با آهنگسازی مجید وفادار بر روی شعری از بیژن ترقی را انتخاب کرده‌ایم.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

مهیار طهماسبی، نوازنده ساز ویولن سل مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. قطعه سحر با آهنگسازی آفتاب درویشی و نوازندگی این نوازنده برای این برنامه انتخاب شده است. با ساز ویولن سل هم در این پادکست بیشتر آشنا شوید.

مهیار طهماسبی متولد خرداد ۱۳۶۴ در تهران و بزرگ شده شهر زنجان است. فراگیری موسیقی را از کودکی با ساز پیانو آغاز کرد اما از آنجا که در شهر زنجان در آن سال‌ها امکانات چندانی برای آموزش این ساز نبود، سه‌تار را انتخاب و نوازندگی آن را به صورت جدی ادامه داد.

طهماسبی از دانشگاه تهران مدرک کارشناسی موسیقی دارد و همچنین دانش‌آموخته موسیقی در دانشگاه هنر در مقطع کارشناسی ارشد است. از زمان دانشگاه هم بود که به ساز ویولن سل علاقه‌مند شد و با شناخت موسیقی کلاسیک، نواختن این ساز را نیز به صورت جدی ادامه داد.

مهیار طهماسبی را بسیاری در سال‌های گذشته به واسطه حضورش در گروه پالت می‌شناسند اما او پیش از حضور در این گروه نیز در کنسرت‌ها و جشنواره‌های مختلف شرکت کرده بود و یکی از نوازندگان مطرح ساز ویولن سل در سال‌های گذشته در ایران است.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از ساختمان ساز ویولن سل، تاریخچه آن و چگونگی ورودش به ایران گفته‌ایم. همچنین قطعه "سحر" از آلبوم "هزار پروانه" به آهنگسازی آفتاب درویشی و نوازندگی مهیار طهماسبی در این برنامه انتخاب شده است.

در این آلبوم نوازندگان دیگری هم چون دانیال جورابچی، امیر باورساد، بابک کوهستانی و گلنار شعاری نیز حضور دارند.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۳ شهریور ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از عباس شاپوری، آهنگساز و نوارنده ساز ویولن گفته‌ایم. عباس شاپوری، همسر و آهنگساز بسیاری از ترانه‌هایی بود که پوران، خواننده قدیمی آن را خواند.

عباس شاپوری متولد ۱۷ تیر ۱۳۰۲ به واسطه پدرش با بسیاری از بزرگان موسیقی آشنا شد و از کودکی آموختن ساز ویولن را نزد استادانی مانند ابوالحسن صبا، حسین یاحقی، حسین هنگ‌آفرین و اسماعیل زرین‌فر آغاز کرد.

شاپوری از سال ۱۳۲۰ همکاری خود را با رادیو آغاز کرد و در سال ۱۳۲۵ ترانه گیلانی "گل پامچال" را برای عزت روحبخش، از خوانندگان قدیمی تنظیم و ضبط کرد. این همکاری منجر به آشنایی و ازدواج او با خواهرزاده این هنرمند یعنی پوران شد.

عباس شاپوری پس از ازدواج با پوران، مدت ۱۰ سال بهترین آثارش را برای این خواننده ساخت و تنظیم کرد.

او از دهه ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ با برنامه گلها در رادیو همکاری داشت و رهبر ارکستر شماره ۴ رادیو بود.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" ترانه "بیگانه" در دستگاه چهارگاه با صدای پوران و شعری از تورج نگهبان و آهنگ عباس شاپوری را برایتان انتخاب کرده‌ایم که آخرین کار مشترک پوران و عباس شاپوری است که پس از جدایی این زوج از یکدیگر ساخته شده است.

پس از جدایی پوران از عباس شاپوری، همکاری هنری این دو نیز قطع شد.

پس از مدتی معاون اداره کل تبلیغات رادیو به خاطر تقاضای بی‌شمار مردمی، از عباس شاپوری خواست، برای آخرین بار آهنگی برای پوران با ترانه ای از تورج نگهبان بسازد.

عباس شاپوری ویولن را با دست چپ می‌نواخت و به این خاطر نیز در میان نوازندگان این ساز مشهور است.

این آهنگساز از اوایل دهه ۱۳۵۰ به تدریج منزوی شد و تا سال‌های آخر عمر، تنها کار تعمیر ساز را پیگیری کرد.

عباس شاپوری در ۱۷ اسفند ۱۳۸۴ درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۷ مرداد ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

مازیار فلاحی، خواننده موسیقی پاپ که به تازگی از اوکراین به آلمان مهاجرت کرده است، مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. مازیار فلاحی قرار در روز ۲۰ اوت در شهر دوسلدورف آلمان روی صحنه برود.

مازیار فلاحی متولد ۲۶ مهر ۱۳۵۳ در تهران خواننده، آهنگساز، نوازنده و ترانه‌سرای موسیقی پاپ است.

او نوازندگی گیتار را از سال ۱۳۶۸ آغاز کرد و در سال ۱۳۷۱ در رشته مهندسی صنایع وارد دانشگاه شد. در کنار تحصیل اما موسیقی برای مازیار فلاحی جدی بود تا جایی که در سال ۱۳۸۰ به عضویت گروه کر دانشگاه تربیت مدرس درآمد.

فلاحی تئوری موسیقی، سلفژ، ارکستراسیون و موسیقی مکتوب را نزد حمیدرضا دیبازر فراگرفت و تا سال‌ها با گروه کر بهمن به رهبری مهدی قاسمی نیز همکاری می‌کرد.

مازیار فلاحی در اسفند ماه سال ۱۳۸۶ به دعوت قاسم جعفری، آهنگ‌ها و ترانه‌های فیلم مجنون لیلی را نوشت که آغاز رسمی فعالیت خوانندگی او در عرصه سینما و موسیقی است.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" اما از این خواننده مطرح موسیقی پاپ ایران، قطعه "دروغه" از آلبوم قلب یخی را انتخاب کرده‌ایم که مازیار فلاحی از داستان ساخته شدن این قطعه می‌گوید.

مازیار فلاحی در سال ۱۳۹۹ به اوکراین مهاجرت کرد و در این پادکست از این می‌گوید که دلیل مهاجرتش به خاطر این بود که دیگر نمی‌خواست، شعرها و آهنگ‌هایش زیر تیغ سانسور برود.

با جنگ در اوکراین، مازیار فلاحی مهاجرت دوباره‌ای کرد و این بار به آلمان آمد. او قرار است در روز ۲۰ اوت (۲۹ مرداد) همراه با گروه موسیقی متشکل از ۱۵ نوازنده برای اولین بار پس از مهاجرت در شهر دوسلدورف آلمان روی صحنه برود.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۱ مرداد ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از شکوه رضایی، گوینده و خواننده پیش از انتقلاب گفته‌ایم. شکوه رضایی کار گویندگی را از کشور پاکستان آغاز کرد و می‌گفت، کار موسیقی را با تجارت مخلوط نکرده است.

شکوه رضایی متولد در سال ۱۳۱۷ در خانواده‌ای بهایی متولد شد. او در سال‌های جوانی کار گویندگی را در پاکستان آغاز کرد. پس از گذشت سه سال به ایران آمد و این کار را ادامه دارد.

او در سال‌هایی که مشغول به فعالیت بود، در برنامه‌های مختلفی هم چون خبر، مجلات فرهنگی و برنامه‌های موسیقی به عنوان گوینده حضور داشت.

چند سالی با حبیب‌الله بدیعی همکاری داشت و قطعاتی را نیز اجرا و ضبط کرد. خود در مصاحبه‌ای گفته بود، موسیقی برایش آنقدر لذت‌بخش بوده که هیچ‌گاه نخواسته آن را با تجارت مخلوط کند.

از شکوه رضایی در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "امشب مرا تنها رها کن" که با نام "رویای شادی" نیز مشهور است را با آهنگی از جواد لشگری و شعری از سیمین بهبهانی انتخاب کرده‌ایم.

با وقوع انقلاب اسلامی و اعمال ممنوعیت و محدودیت برای بسیاری از فعالان عرصه هنری، شکوه رضایی نیز مانند بسیاری از هنرمندان دیگر ایران را ترک و به آمریکا مهاجرت کرد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۳ مرداد ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از خلیل عالی‌نژاد، نوازنده تنبور و خواننده گفته‌ایم. خلیل عالی‌نژاد، از نوازندگان به‌نام ساز تنبور در سال ۱۳۸۰ در سوئد به قتل رسید و با گذشت بیش از ۲۰ سال هنوز هویت عامل یا عاملان قتل او مشخص نشده است.

خلیل عالی‌نژاد در سال ۱۳۳۶ در کرمانشاه متولد شد. پدرش شاه‌مراد عالی‌نژاد نیز از نوازندگان ساز تنبور بود. او در ابتدا این ساز را نزد پدر فرا گرفت و

پس از دو سال نزد امراللّه شاه‌ابراهیمی رفت.

عالی‌نژاد همچنین از محضر اساتیدی هم‌چون درویش امیرحیاتی و عابدین خادمی استفاده کرد و سپس سرپرستی گروه تنبورنوازان صحنه را بر عهده گرفت.

در سال ۱۳۵۴ برای نخستین‌بار به همراهی گروه موسیقی مقامی کرمانشاهان در تالار رودکی تهران به اجرای موسیقی پرداخت و در سال ۱۳۷۵ در رشته موسیقی از دانشگاه هنر فارغ‌التحصیل شد.

عالی‌نژاد آواز را از مکتب میرزا حسین خادمی آموخت و نواختن دو ساز دف و تار را به‌ترتیب از نادر نادری و کیخسرو پورناظری فرا گرفت.

در اوایل دهه ۶۰ گروه تنبور شمس به سرپرستی کیخسرو پورناظری تشکیل شد و خلیل عالی‌نژاد به جمع این گروه پیوست که حاصل همکاری با این گروه، حضور در آلبوم "صدای سخن عشق" بود.

از خلیل عالی‌نژاد در این آلبوم قطعه‌ای ماندگار به نام "رو سر بنه به بالین" در همراهی با صدای شهرام ناظری به یادگار مانده است.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه "آئین مستان" با صدای آواز و تنبور خلیل عالی‌نژاد که در عرصه موسیقی با نام "سید خلیل" شهرت داشت، برایتان انتخاب کرده‌ایم.

عالی‌نژاد همچنین سال‌ها به جمع‌آوری و تحقیق درباره شیوه‌های نوازندگی تنبور در منطقه كردستان پرداخت و حاصل كارش كتابی با نام "تنبور از دیرباز تاکنون" شد.

او در سال ۱۳۷۹ برای ادامه زندگی به سوئد رفت اما در ۲۷ آبان ۱۳۸۰ در محل کلاس تدریس موسیقی‌اش در موسسه آموزشی شهر گوتنبرگ سوئد، به دست افراد ناشناس به قتل رسید. عامل یا عاملان قتل بعد از مجروح کردن عالی‌نژاد به وسیله ضربه‌های چاقو، کلاس درسش را نیز آتش زدند و هنوز از این فرد یا افراد اطلاعی در دست نیست.

روز ۱۴ آذر ۱۳۸۰ جسد او در مقابل تالار وحدت تشییع و به زادگاهش انتقال یافت و در شهر صحنه به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۶ مرداد ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از پرویز یاحقی، آهنگساز و نوازنده چیره‌دست ساز ویولن گفته‌ایم. پرویز یاحقی از بزرگترین بداهه‌نوازان موسیقی ایرانی است و سبک نوازندگی او بر بسیاری از نوازندگان تاثیر گذاشت.

پرویز صدیقی پارسی متولد ۳۱ شهریور ۱۳۱۴ از کودکی نزد دایی خود حسین یاحقی موسیقی را آموخت و بعدها به همین خاطر نام خانوادگی او را برگزید و با نام پرویز یاحقی مشهور شد.

او از کودکی با هنرمندان نامداری هم‌چون ابوالحسن صبا، مرتضی محجوبی و علی‌اکبر شهنازی آشنا شد و از حضور استاد صبا بهره فراوان برد.

نخستین آهنگ او برای غلامحسین بنان در برنامه گلهای رنگارنگ به نام "ای امید دل من کجایی" با شعری از اسماعیل نواب صفا بود که قطعه انتخابی ما برای پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" نیز است. 

از پرویز یاحقی گفت‌و‌گوهای بسیاری به جا مانده که در برنامه این هفته بخش‌هایی از آنها را که درباره نوازندگی ساز ویولن، تفاوت‌های کار یک سولیست و آهنگساز و خاطرات آغاز کار اوست دست‌چین کرده‌ایم. 

پرویز یاحقی از بزرگترین بداهه‌نوازان موسیقی ایرانی است و تک‌نوازی‌های بسیاری از او در برنامه گلها باقی‌ مانده است. 

سبک نوازندگی او بر بسیاری از نوازندگان، تاثیر گذاشت. از تاثیر پذیرفتگان سازش می‌توان به سیاوش زندگانی و مجتبی میرزاده اشاره کرد.

پرویز یاحقی چند سالی با حمیرا، خواننده موسیقی زندگی مشترک داشت و تعداد زیادی آهنگ برای او ساخت که از آثار ماندگار هر دو هنرمند به شما می‌رود اما پس از جدایی این دو، ارتباط هنری آنها نیز به‌طور کامل قطع شد.

ياحقی پس از انقلاب اسلامی در ایران به حاشيه رانده شد. در اواسط دهه هفتاد برخی از آثار گذشته‌اش به صورت محدود مجوز انتشار گرفت و در دهه هشتاد نیز برخی از کارهای تازه‌اش به بازار موسيقی عرضه شد اما در سالهای آخر عمر در منزل شخصی‌اش استوديويی مجهز ترتيب داد و برخی از کارهای خود و ديگران را به شکلی ارزنده تنظيم و ضبط کرد. 

پرویز یاحقی در ۱۱ بهمن ۱۳۸۵ در سن ۷۱ سالگی به علت ایست قلبی در خانه خود در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۳۰ تیر ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" ساز و آوازی افشاری با صدای کیانوش میرجعفری و کمانچه شروین مهاجر را برایتان انتخاب کرده‌ایم. شعر این قطعه به نام "مه بیدادگر" از فروغی بسطامی است.

کیانوش میرجعفری متولد اردیبهشت سال ۱۳۶۸ در تهران، فارغ‌التحصیل رشته هنرهای تجسمی و در حال حاضر دانشجوی رشته موسیقی است.

او از شاگردان آواز غلامرضا رضایی است و از حضور اساتید دیگری نیز بهره برده است.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از یکی از راه‌های فراگیری دستگاه‌های مختلف موسیقی ایرانی نیز گفته‌ایم.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۳ تیر ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از اسماعیل ستارزاده، خواننده و نوازنده دوتار گفته‌ایم. دو تار از رایج‌ترین سازها در منطقه شمال خراسان و مهم‌ترین ساز همراهی کننده آوازهای این منطقه است.

درباره تاریخ تولد اسماعیل ستارزاده دو روایت وجود دارد، برخی این نوازنده چیره‌دست دوتار را متولد سال ۱۳۰۶ و برخی دیگر او را متولد سال ۱۳۰۹ در قوچان می‌دانند.

اسماعیل ستارزاده از ۱۵ سالگی یادگیری ساز دوتار را آغاز کرد و در سال ۱۳۳۸ وارد رادیو مشهد شد و حدود ۳۰ سال با این رادیو همکاری داشت.

در سال ۱۳۴۲ از طرف وزارت فرهنگ و هنر وقت اجراهایی نیز در شهرهای میلان و رم ایتالیا داشت.

از آثار مشهور اسماعیل ستارزاده می‌توان به لیلا در واکن، فاطمه سلطان، دختر فراش باشی، بلند بالا، شاه دوماد، گل اندام، جانی نثار و ... اشاره کرد.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از اسماعیل ستارزاده قطعه "بلند بالا" با را انتخاب کرده‌ایم و از دوتار شمال خراسان نیز گفته‌ایم. 

بنا به روایت محمدرضا درویشی در کتاب دایرةالمعارف سازهای ایرانی، دو تار از رایج‌ترین سازها در منطقه شمال خراسان و مهم‌ترین ساز همراهی کننده آوازهای این منطقه است.

اسماعیل ستارزاده در سال ۱۳۷۳ درگذشت.