آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱ اردیبهشت ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

کیان بابان‌زاده، خواننده و آهنگساز مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. قطعه کوکوگو از این هنرمند که برگزیده جشنواره "مرواریدهای مولانا" در آمریکا شده است را در این برنامه می‌شنوید.

کیان بابان‌زاده، خواننده و آهنگساز مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. قطعه "کوکوگو" از این هنرمند که برگزیده جشنواره "مرواریدهای مولانا" در آمریکا شده است را در این برنامه می‌شنوید.

کیان بابان‌زاده متولد سال ۱۳۶۹ در مهاباد است. پدر و برادرش، هر دو دستی در موسیقی دارند و او نیز در ابتدا نزد برادرش درس آواز فرا گرفت.

قطعه "کوکوگو" که در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از کیان بابان‌زاده انتخاب شده، برگزیده جشنواره "مرواریدهای مولانا" در لس آنجلس آمریکا بوده است.

کیان بابان‌زاده در این قطعه کار خوانندگی، آهنگسازی و تنظیم‌ را انجام داده است و خشایار اشکوری با ساز کمانچه و ارسلان خواجه میری با سازهای کوبه‌ای او را همراهی کرده‌اند.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۵ فروردین ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از هوشنگ ظريف، نوازنده چیره‌دست تار و آهنگساز گفته‌ایم. در اركستر سازهای ملی به سرپرستی فرامرز پايور هميشه تک‌نوازی تار به او سپرده می‌شد.

هوشنگ ظريف در سال ۱۳۱۷ در تهران در خانواده هنردوستی زاده شد. نخست تار را نزد موسی معروفی آموخت، سپس به هنرستان موسيقی ملی رفت و ۲۰ ساله بود كه از آن هنرستان فارغ‌التحصيل شد و در همان جا به پرورش شاگرد پرداخت.

با تشكيل اركستر سازهای ملی از نوازندگان هميشگی و محبوب آن گروه شد و تا انقلاب ۵۷ در آن اركستر درخشيد و در كنار آن، آثار علينقی وزيری را از خود استاد و آفريدگار آن اثرها بهتر نواخت و ضبط كرد.

او اجراهای بسیاری با گروه پایور، به سرپرستی فرامرز پایور و با خوانندگان سرشناسی نظیر نادر گلچین، عبدالوهاب شهیدی و محمدرضا شجریان داشت و به همراه این گروه، کنسرت‌های بسیاری در کشورهای اروپایی و آسیایی به اجرا گذاشت.

آثار نواخته او از كارهای ديگران گرفته تا بداهه‌های خودش چنان شسته رفته نواخته شده‌اند كه می‌شود از آنها به عنوان درس و تمرين تار بهره گرفت. 

او در عين دقت و ظرافت در نوازندگی، از شيرين‌نوازان برجسته تار بود و همين موضوع، ساز او را دلنشين و كم‌مانند ساخته است.

او پس از انقلاب هم به پرورش شاگرد ادامه داد و اگرچه غير رسمی ولی چندين قطعه ماندگار در برنامه‌های خصوصی اجرا و ضبط كرد.

از شاگردان به‌نام او می‌توان به حسین علیزاده، داریوش طلایی، ارشد طهماسبی و حمید متبسم اشاره کرد.

هوشنگ ظریف دارای مدرک درجه یک هنری بود و به مدت شش سال عضو هیئت مدیره خانه موسیقی ایران و چهار دوره، رئیس هیئت مدیره کانون نوازندگان سازهای ایرانی در خانه موسیقی بود.

قطعه‌ای كه در آغاز و پايان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" می‌شنوید "ژيمناستيک" در مايه دشتی اثر علينقی وزيری است.

این نوازنده چیره‌دست تار در ۱۷ اسفند ۱۳۹۸ در سن ۸۱ سالگی به علت ایست قلبی درگذشت. مراسم خاکسپاری او به علت همه‌گیری کرونا به صورت خصوصی در قطعه هنرمندان بهشت برگزار شد و او را در کنار آرامگاه حسین دهلوی به خاک سپردند.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۸ فروردین ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از احمد آزاد، خواننده و آهنگساز گفته‌ایم. احمد آزاد در تابستان سال ۱۴۰۰ در سن ۶۰ سالگی درگذشت.

او متولد ۱۷ فروردین ۱۳۴۰ در یکی از روستاهای سیستان و بلوچستان بود. در کودکی همراه خانواده به اصفهان رفت و فراگیری ردیف‌ها و دستگاه‌های موسیقی ایران را نزد جلال‌الدین تاج (تاج اصفهانی) و سلفژ را نزد هوشنگ بهشتی انجام داد.

با وقوع انقلاب در ایران به آمریکا مهاجرت کرد و در ابتدا در رشته مهندسی برق تحصیل و چند سالی نیز در همین رشته مشغول به کار شد. پس از آن چندین سال به عنوان خلبان کار کرد و با رفتن سیاوش زندگانی، ویولن‌نواز چیره‌دست ساکن آمریکا همکاری موسیقیایی خود را با او آغاز کرد و به اجرای کنسرت پرداخت.

احمد آزاد در طول سال‌هایی که فعالیت هنری داشت، بیش از ۳۰۰ ترانه خواند و حدود ۴۰ ترانه را آهنگسازی کرد.

ترانه "ساقی" پرآوازه‌ترین ترانه اوست اما در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" ترانه "میخونه" از احمد آزاد انتخاب شده است که آهنگ آن را خود ساخته و تنظیم به عهده فرهاد بشارتی، آهنگساز و نوازنده قانون بوده است.

احمد آزاد همچنین مجری و برنامه‌ساز برنامه "بامداد آدینه" بود که در هر قسمت به گفت‌وگو با یکی از چهره‌های موسیقی می‌پرداخت.

این هنرمنده ساکن آمریکا در ۳۱ شهریور سال ۱۴۰۰ به دلیل ایست قلبی درگذشت و در باغ رضوان اصفهان به خاک سپرده شد.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۱ فروردین ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

درویش خان از هنرمندان صاحب سبک و تأثیرگذار بر موسیقی ایرانی بود. در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از این چهره نامی موسیقی ایران گفته‌ایم. قطعه "بهار دلکش" از ساخته‌های غلامحسین درویش را نیز در این برنامه می‌شنوید.

غلامحسین درویش معروف به درویش خان در سال ۱۲۵۱ در تهـران مـتولد شد. پـدرش حاجی بشیر اهل طالقان و مادرش از ترکمانان بود.

علت شهرت غلامحسین درویش به "درویش خان" هم به این نکته باز می‌گشت که پدرش هـنگـام صـدا زدن فـرزندش همیشه از لفظ "درویش" استـفاده می‌کرد و به همین خاطر بعـدها به درویش خان شد.

پـدرش که کمی با موسیقی آشنا بود و سه تار می نواخت و غلامحسین نیز اولین درس موسیقی را نرد پدرش آموخت.

درویش خان در نوازندگی، تکنیکی منحصر به فرد داشت. از مضرابی قـوی و در عـین حال شفاف برخوردار بود و زیرهایش پی در پی، شمرده و پـخـته بود و پـنجه‌اش روی ساز نرم و لطیف حرکت می‌کرد.

درویش از نبوغی خاص نیز بهره می‌برد و همین نبوغ سبب شد تا برخی از فرم‌های موسیقی ایرانی را ابداع کند که از جمله آنها می‌توان به تـثـبـیت رنگ و ابداع درآمد و افـزودن سیم ششم به تار اشاره کرد.

شمار شاگردان درویش‌خان بسیار بود. او به شاگردانی که موفق به طی دوره مخـتلف درس می‌شدند، نشانی به شکـل تـبرزین هدیه می‌کرد که از مس و نـقره یا برای شاگردان سطوح عالی، طلا بود.

از شاگردان او که موفـق به دریافـت تـبرزین طـلا شدند، می‌توان از مرتضی نی داوود، ابوالحسن صبا، موسی معـروفی و سعـید هـرمزی نام برد.

درویش خان در دوم آذر ماه ۱۳۰۵ بر اثر ضربه مغزی در پی سانحه رانندگی در سن ۵۴ سالگی درگذشت و در ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" تصنیف "بهار دلکش" از ساخته های درویش خان را انتخاب کرده‌ایم که تا امروز خوانندگان بسیاری آن را اجرا کرده‌اند. در این برنامه اجرای محمدرضا شجریان انتخاب شده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۴ فروردین ۱۴۰۱

copyright ©Deutsche Welle

سینا جعفری‌کیا، مهمان نخستین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در سال ۱۴۰۱ است. با این هنرمند درباره تنظیم یک اثر هنری و وظایف یک تنظیم‌کننده موسیقی گفت‌وگو کرده‌ایم.

بسیاری از ترانه‌ها و آثار سازی موسیقی ایرانی، سازنده‌ای پنهانی دارند که گاه تنها به عنوان "تنظیم‌کننده" از آنها یاد می شود. کسی که برای چند خط کوتاه ملودی، پیش‌درآمد، میان متن و پایانی می‌سازد، سازبندی اثر را تعیین می‌کند و می‌نویسد و از یک اثر ساده، یک ساختمان آهنگین جاذب پدید می‌آورد. یکی از این تنظیم‌کنندگان سینا جعفری‌کیا است.

سینا جعفری‌کیا در سال ۱۳۶۹ زاده شد. پدرش شاگرد فریدون حافظی بود و تار می‌نواخت. از سال اول دبیرستان به جای علاقه کودکی‌اش که بازیگری بود به موسیقی کشیده شد و برایش سنتور را برگزیدند.

پس از پایان دبیرستان، لیسانس سنتور از هنرستان موسیقی گرفت و سرانجام با ساختن یک سمفونی و یک پایان‌نامه درباره اپرای کُر اقلو به عنوان کارشناس ارشد در رشته آهنگسازی از دانشگاه فارغ‌التحصیل شد.

او در کنار تدریس موسیقی تا کنون چندین ارکستر ایرانی و فراایرانی را رهبری کرده که بسیاری از آثار نواخته آنها، ساخته و تنظیم خود اوست.

آخرین کنسرت بزرگی که برگزار کرد، مجموعه‌ای از آهنگ‌های بومی آذربایجانی بود که توسط ارکستر خود او "کیا" نواخته شد.

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز قطعه "چشم در راه" سروده نیما و آهنگ عماد رام را که سینا جعفری‌کیا برای ارکستر سازهای زهی تنظیم کرده است، می‌شنوید.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۹ اسفند ۱۴۰۰

copyright ©Deutsche Welle

نوروز ۱۴۰۱ را با هفت ترانه محلی نوروزی و بهاری همراه ما باشید. این بار در قالب پادکست "آواهای کم شنیده از دیروز تا امروز" همراه شما نیستیم اما در این پادکست موسیقی، شما را به هفت نقطه مختلف ایران بردیم و از رسوم کهن نوروزی گفته‌ایم. سال نو مبارک

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۲۶ اسفند ۱۴۰۰

copyright ©Deutsche Welle

در آخرین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در سال ۱۴۰۰ از استاد اسماعیل مهرتاش گفته‌ایم. قطعاتی از آلبوم "هفت سین به روایت طهران" را در پادکست این هفته با آهنگسازی اسماعیل مهرتاش و صدای محمد منتشری بشنوید.

اسماعیل مهرتاش در سال ۱۲۸۳ در تهران زاده شد. صدای خوشی داشت و در کنار تحصیل در مدرسه دارالفنون از هر فرصتی برای آموزش تئاتر و موسیقی بهره می گرفت.

۱۰ ساله بود که نخستین کمانچه‌اش را از پوست کدو، سیخ کباب و یال اسب ساخت و همین باعث شد که او را برای آموزش تار نزد درویش خان بفرستند.

۱۵ ساله بود که یک گروه ۳۵ نفره برای اجرای تئاترهای موزیکال از همشاگردی هایش در مدرسه دارالفنون تشکیل داد و پس از یافتن چیره‌دستی در نواختن تار نزد درویش خان و علینقی وزیری، به ساخت و تنظیم ترانه‌های نمایشی به ویژه ترانه‌های بومی شهری پرداخت.

بعدها "جامعه باربد" را بنیاد نهاد که از برجسته‌ترین نهادهای پرورش هنرمندان آواز، تئاتر و چند رشته هنری دیگر شد.

او حدود ۵۰۰ ترانه مناسبتی و فاخر ساخته یا پرداخته و شاگردان بسیاری از جمله ملوک ضرابی، ملکه حکمت شعار، مرضیه، محمدرضا شجریان، عبدالوهاب شهیدی و جمال وفایی را پرورش داده است.

اسماعیل مهرتاش در ۷۷ سالگی در زادگاهش درگذشت.

در آخرین پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" در سال ۱۴۰۰ سراغ قطعاتی از آلبوم "هفت سین به روایت طهران" با آهنگسازی او رفتیم که سال‌ها پیش در ایران، محمد منتشری که او نیز از شاگردان اسماعیل مهرتاش بوده، آن‌ها را اجرا کرده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۹ اسفند ۱۴۰۰

copyright ©Deutsche Welle

پدیده نادری، خواننده و نوازنده ساکن ایران مهمان پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. از او قطعه "من زنم" را انتخاب کرده‌ایم که به مناسبت روز جهانی زن اجرا کرده است.

پدیده نادری ۱۶ فرودین ۱۳۶۰ در شهر ساری در خانواده‌ای علاقه‌مند به موسیقی متولد شد.

از نوجوانی فراگیری ساز سنتور را آغاز کرد و در جوانی شاگرد هنگامه اخوان و صدیق تعریف در فراگیری آواز شد.

پدیده نادری در رشته علوم پایه تحصیل کرد اما موسیقی را در سال‌های گذشته به صورت جدی ادامه داد و با آهنگسازان به نامی در ایران همکاری کرد.

قطعه "من زنم" را که در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" انتخاب شده، پدیده نادری به مناسبت روز جهانی زن اجرا کرده است.

آهنگسازی این قطعه را فریبزر فرهنگ مهر و کار ترانه سرایی را فربد بهمنی انجام داده است.

همچنین در این قطعه نوازندگی پیانو را امید نیک‌بین، ویولن یک را علی جعفری پويان، ویولن دو را میلاد عالمی، ویُلا را سهراب برهمندی و نواختن ویلنسل را مهرداد عالمی برعهده داشته است. 

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۱۲ اسفند ۱۴۰۰

copyright ©Deutsche Welle

در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" از غلامعلی رومی گفته‌ایم. او از خوانندگان پر ذوق در آمیختن ترانه‌های بومیِ زبان‌ها و گویش‌های گوناگون ایران با ترانه‌های فارسی است.

غلامعلی رومی در سال ۱۳۱۰ در سنندج زاده شد و از آنجا که پدرش با موسیقی آشنا بود، از کودکی به آموزش ویولن پرداخت.

۱۴ ساله بود که از سوی نوازنده تار و سه تار، حسینعلی دفتری به رادیو سنندج فراخوانده شد و یک سال در آنجا می‌نواخت و می‌خواند.

پس از پایان دبیرستان، برای آموزش عالی رشته ادبیات فارسی به دانشگاه تهران رفت و همزمان به عنوان خواننده ترانه‌های بومی کردی و فارسی، همکاری خود را با رادیو ایران آغاز کرد و با بسیاری از آهنگسازان سرشناس مانند حسین یاحقی، محمد میرنقیبی و مشیرهمایون شهردار همکاری کرد.

او چندی هم رئیس دبیرستان ایرانیان در نجف عراق بود و در آنجا چند ترانه از ساخته‌ها و نواخته‌های نوازندگان سرشناس آنجا منیر و جمیل بشیر اجرا کرد.

ترانه ای که می‌شنوید از کارهای ابداعی او است که بخشی به کردی و بخشی فارسی اجرا شده است.

تهیه کننده و مجریان: میترا خلعتبری / اسکندر آبادی

پخش شده از بخش فارسی دویچه وله در آلمان

تاریخ انتشار پادکست: ۵ اسفند ۱۴۰۰

copyright ©Deutsche Welle

هدی جابری، نوازنده سنتور و خواننده ساکن ایران مهمان این هفته پادکست "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" است. در این پادکست همچنین به موضوع "هم زمانی ساز و اجرای آواز" پرداخته‌ایم.

هدی جابری در سال ۱۳۵۵ در آبادان در خانواده‌ای اهل موسیقی متولد شد. پدرش نوازنده ساز سنتور بود و صدای خوشی نیز داشت، هدی از کودکی به همین دلیل یادگیری نواختن این ساز را آغاز کرد و در سال‌های فراگیری از حضور سیامک آقایی، از نوازندگان به نام موسیقی نیز استفاده کرد.

در سال‌های نوجوانی فراگیری آواز را آغاز کرد و از شاگردان پریسا و هنگامه اخوان، از خوانندگان مطرح موسیقی سنتی نیز بود.

هدی جابری، نوازنده سنتور و خواننده ساکن ایران است و از او در پادکست این هفته "آواهای کم‌شنیده از دیروز تا امروز" قطعه قدیمی " به یاد داری ماه من" را انتخاب کرده‌ایم که نوازندگی و بازخوانی آن را انجام داده است.

در برنامه این هفته همچنین به موضوع هم زمانی ساز و اجرای آواز پرداخته‌ایم و این نوازنده و خواننده از ویژگی های ساز سنتور برای همراهی با آواز می‌گوید.