Bertso jarriak

2004an hasi zen bertso eskolan Xabi Igoa (Aramaio, 1992), 12 urte zituela. Bi bider izan da Arabako Bertsolari Txapelketako finalista: 2015ean eta 2017an. Kuadrila Arteko Txapelketari dagokionez, 2010ekoa eta 2018koa irabazi zituen, Aramaioko taldearekin.

Doinua: Alduderi begira

Eguzkia atera

baino lehen paretik

traktoreak osatu

dezaken kaletik,

burniz orrazten naute

nire azaletik,

jende artera berriz

azaldu aurretik.

Hiru running zaletu,

bi txakur katean,

eta hamabost kaio

ur-hare tartean.

Goiza nigan hasten da

beste behin bakean,

lehenengo sonbrilak

zulatu artean...

Ostean jausten zaizkit

sobera daudenak:

toallen hari puntak,

nahi ez diren kremak,

eta bokatak xerra

enpanatuenak,

gustura biltzen ditut

hauen apur denak.

Zenbat sartu liteken

zuloen kabidan...

(nola dena estaltzen

ederto dakidan)

Mesede bat daudenei

tabako desiran:

zuen zigarrokinik

ez itzali nigan.

Hareetara pote

pala ta rastrela,

Sukia, Amenabar...

balira bezela...

Umeek gehienetan

jakin dena dela,

ikusten dutenetik

ikasten dutela.

Izar formako molde

hatz ta eskuare

bilakatuz aurretik

zena soilik hare

kutsu efimeroko

kostako ondare,

bihar desagertuko

dela jakin gabe.

Hona eguneroko

bat konpasatua.

Behin jende uholdeak

hau arrasatua,

bilakatzen naiz haize

hotzek lisatua

maitaleentzat ohe

inprobisatua.

Aitor Etxebarriazarraga. Gernika-Lumon jaio zen 1993an. Fisikaria da, eta irakasle aritzen da Lilibertso bertso eskolan. Bizkaiko Bertsolari Txapelketan 2018an parte hartu zuen lehenengoz eta 2021ean finalista izan zen. 2022ko txapelketa nagusian, finalaurrekoetara iritsi zen.

Negarra zugan ihintza bezala

Guggenheim eta Urdaibai

Doinua: Loriak udan intza bezala

1

Jaio orduko lehen arnasa eman zidan biosferak

herrian hasi ta itsasora luzatzen ziren osterak

padura horren erdigunetik oroitzen nabil bezperak,

biotz guzia banatutzen zait, alango gauza triste bat.

2

Munduan leku gutxi egongo da zu baino museoago

baina hala ere baten bat zutaz aberastekotan dago.

Eskerrak elkar ukitzen garen erretratutik harago

zu ikusiak konsolatu nau, triste neguen lenago.

3

Guggenheimaren bina museo Muruetan ta Gernikan,

(euskal) kultura babestu ezinik zebiltzatenak praktikan

sartuko omen dute herria bestelako dinamikan

agian izan laiteke bañon ez det sinesten danikan.

4

Mokozabalak eskualdean gelditzen du hegaldia

gune babestu baten hartzeko jana eta edaria,

gurean bada mokozabal bat aski harrapakaria

zu ziñaden arbola artantxen egingo luke kabia.

5

Erdiguneak turistentzako ez zuen nahiko balio

orain barruak ere saltzea komeni zaigula dio,

baina herriak ez ditu behar horrenbeste gomendio

beti negarra dariokela zu zeralako medio.

6

Biosfera bat sakrifikatu emateko mundu bira

printzipioak aldatzen dira beltzetik eta zurira,

gure arima saldua doa odolgaltzen kantaurira

ori gertatu baño lenago izazu nitaz kupira.

Afaria irentsi dut

hasi eta buka

zaintzen zebilen aitak

hala behartuta.

Komunean sartu naiz

YouTube piztuta

(ondoren datorrena

nahi nuke ezkuta):

Lehoi baten ahoan

buruan sartuta

fede berri batean

belaunikatuta

lehoi baten ahoan

buruan sartuta

zerbait beharko nuen

sakrifikatu ta…

Durangon bada, Alde Zaharrean,

nork nola egina ote?

pintadatzar bat, guztion bistan,

pintxopotez pintxopote,

mozkorren batzuk txiz-parrastadak

egin izan dizkiote,

baina kritikak irainik gabe

egin baitakizkioke,

gibel-asmorik bako bertsoak

ipini nahi nizkioke.

Bulto bat bular tartean

sentitu dut dutxapean

nire burua galduta dago

zalantza artean.

Ta medikura joatean

erantzun baten eskean

nola aldatu leiken bizitza

segundo batean.

1

Nondik norakoa da

egun mesfidantza?

Nor sinetsi? Zergatik

Zergatik sinetsi? Nor?

Zerk du egi antza?

Galderek jo nahi duten

arren egirantza,

jabetza baten jabe

jabe baten jabetza

al da egiantza?

2

Jabeak omen ditu

hain zaindurik biak:

aukerarako dudak,

dudarako aukerak

aurretik itxiak.

Hemen ez du agintzen

aurrez iritsiak,

gu zerekiko gauzka,

zerekiko dauzkagu

aurreiritziak?

WAFAA

7 urte beteta

ume denen nahia,

bada udan kanpora

joateko garaia.

Nire helmuga antza

deitzen da Bizkaia,

Ahmed nola izan zen

zure lehen bidaia?

AHMED

Wafaa izango duzu

beldur beste duda,

nik ere izan nuen

Bizkaia helmuga,

eta hango areak

gertu dauka ura...

baietz hondartzan pasa

bizitzako uda!

1

Luzeak, motzak edo zabalak

maiz mitoz elikatuak

onak, eskasak, finak ta gorrak

guztiak delikatuak

ageriko nahiz ilepekoak,

piercing-ez murtxikatuak…

S

onatuetan sonatuenak

belarri musikatuak

2

Suge txistu fin hozkalaria

edo erlauntza burrunba

ekaitz aldiko haize soinu ta,

pitido, zunbido, zunba.

Edozelango Lekeitioak

ta beste hainbat oihartzun-da

Ze ezberdina dena kanpotik

edo barrutik entzunda

Gazte bizitza baten

Erpinak edo ertzak

Ukitzea zail da ta

Nola elkartu piezak?

Hausnarketa saiakera

Egin nahiean behintzat

Nola lana eman didan

Gai bat eduki ezak

Bertsoak jarri ditut

Niretik ta niretzat

Nahi duenak har ditzala

Bere buruarentzat

Sustoa hartu ohi da

Kolpez handitzearren

Denbora pasatzeak

Nola hori dakarren

Adin muga bilakatu

Ahala hogeigarren

Mundua jateko pronto

haren kanpo ta barren

Dena bizi nahi duzu

Hobekien, azkarren

Hori nola egin inork

Erran ez dizun arren

Esan ziguten iluntasunak

irentsiko gintuela.

Esan ziguten egun argitan

soilik ibil gintezkeela.

Basoko hotzak ta hezetasunak

hil gintzakeela bestela.

Ta gu, jakinda sua pizteko

egur lehorra behar zela

bi harri hartuta txinpartak pizten

hasi ginen dena dela.