Bertso jarriak

5 hileko feto baten

ekografia bat 3Dn*,

masail gorritu batzuk han

eta tximeletak hemen,

gabonetako filme bat,

iragarki bat bederen,

"ze hotz daukazun eskua",

"atzo zeinen guapo zeunden",

bi bihotz, bihotz oso bat,

bihotz erdi, bihotz heren,

larrualdi frustratu bat,

hiru emakume lerden...

maitasun deitzen diozu

eta ez dakizu zer den.

Doinua: Txoriak eta txoriburuak

Bizpalau kobla heben hontzeko

ützi beiteitade pada

Mündü zabalean horier beha

norbait ote baldin bada

Ene oskiek luzaz ez düe

ürratsez honki taulada

Ordüan otoi parka dezala

ene bertso piperrada.

Doinua: Duela hogei urte

Apaindu ahalko banu gela bat nirea

zuria litzateke,

txikia, singlea...

baina gero armairu barrukoei beha: amets abstraktu baten antzeko bilbea

eta ate parean hiru orkidea.

Sei bertsotan nondik hasi leike

ni naizena azaltzeko

paper gainean naukazue gaur

karanbola bat tarteko

bertsolaritza gustuko daukat

dosi txikitan hartzeko

ez dut gehiegi behar izaten

doinu rimaz asetzeko

hainbeste modu ezberdin daude

bertsogintza ulertzeko.

Bertsoak maiz izan du

salaketa usai

aldarrikapen edo

erantzuteko gai

baina gaur norberari

begiratu lasai

udara iritsita

kontra erranez blai

denak ez dira nere

baina gureak bai.

Baztango turismoaz

hausnarketa nahi zen

hasiko banitz nere

bidaiak epaitzen

uztailan, abuztuan,

ahalik ta maizen

galderan erantzunak

ni ez nau lasaitzen

zenbat aroztegitan

egon ote naizen.

Izar Mendiguren. Laudion jaio zen (Araba), 1988. urtean. 2002ko Arabako Eskolarteko Txapelketan parte hartu zuen, baita irabazi ere. Arabako Bertsolari Txapelketan parte hartu izan du 2004az geroztik. Irakasle aritu da Aiaraldeko bertso eskolan, eta eskualdeko ikastetxeetan ere bai.

Doinua: Gaur gurutzatu gara

200 egun greban ez

al dugu grabea?

Tubacex da tuturik

gabeko nabea,

Bi sententzia nulo,

#SosAiaraldea!

800 familia...

Ze bidegabea!

...borroka gabe dena

zen bide gabea.

Urduña, Amurrio,

Laudio, Aiara...

Eskualde batu bat

da orain bailara:

Tubacex fabrikatik

denda txiki(e)tara,

suhiltzaileak_ez badu

kentzen barrikada...

zer da itzali behar dena,

zer bota sutara?

Lanaldi murrizketan

daude hainbat postu,

emakume izatea

nahi zuten zigortu

horiek botatzea

izanik apostu!

Ertzainek egunero

nahiz bidea moztu,

borroka gelditzea

ezin dute lortu!

Nor doa noren aurka

eta armatua?

zergatik da oldarkorra

ertzainen tratua?

Akordiorik ez da,

baina bai paktua:

Hedabideetan ez da

jaso gertatua,

batzuekin ez dute

eten kontratua!

Langileek jai dute

Celestinorekin,

Nola aurten ezin zen

ospatu San Fermin

grebalariek egin

zuten San Celestin,

egoera antzeztu

prozesioekin...

buruari soilik ez

diote eragin!

Independienteak,

LAB edota ELA...

#TubacexBorrokan da

eredu itzela,

jakin herri oso bat

zuekin gaudela,

Milesker oroitzearren

frogatu bezela:

elkarlanean dena

posiblea dela!

Oihana Bartra. Bilbon sortua, 1984an. Santutxuko bertso eskolan hasi zen bertsotan. Eskolarteko txapelketetan parte hartu zuen, eta Bizkaiko Bertsolari Txapelketan kantatu du aldiro 2002az geroztik; 2014an, laugarren sailkatu zen. Hiru aldiz hartu du parte Bertsolari Txapelketa Nagusian.

Doinua: Neguko azken antzara (Gorria)

Denek esaten didate

Nahikoa autoritate

Balute bezala nola

Bizi behar dudan hil arte

Daukazun lanpostu finko

Horri eutsiozu tinko

Egungo gazteek ez dute

Suerte berbera e(d)ukiko

Kirol denetan izerdi

Eginez gizonei segi

Baina ez izan hobea

Ta ez gihartu gehiegi

Txapelketako plazara

Joateko unea pasa da

Pixka (ba)t segi dezakezu

Polit joaten bazara

Filtro batzuk zabalik ta

Igual lehengo txabalita

Zarela eman dezake

Zimur batzuk estalita

Nire ustez zaude ederren

Gizon ezkertiar liderren

Antzerako iritzia

Emanez gero Twitterren

Iritzia adierazi

ta pixka bat feminazi

Zarenetik ez didazu

Egiten hainbeste grazi

Orain zaude sasoiz ama

Izan zaitezen Oihana

Ta ahal bada soilik umeengan

Pentsatzen ohi dana

Ez baduzu umerik uzten

Hastean belaunak puzten

Astean behin nor joango da

Egoitzara zu ikusten?

Antzinako iritzi zen

Hori zaila da isiltzen

Neska, noiz hasiko zara

Behar den bezala bizitzen?

Inoiz segiko dut plana

Ta inoiz aldatu dana

Batzu(e)tan diostatena

Ta besteetan nahi dudana

Aimar Karrika. Auritzen (Nafarroa) jaio zen, 1988an. Irakasle lanean aritu da Lapurdiko eta Nafarroa Behereko bertso eskola eta kolegioetan. Zortzi aldiz hartu du parte Nafarroako Bertsolari Txapelketan; lautan izan da finalista. 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.

Doinua: Itsasoa laino dago

1/

Pandemiaren orritan

Turisten joan etorritan

Gendarme zubi zorritan

Begiradak jatorritan

Ume txikiak korrikan

Eguzkiaren gorritan

Ta hondartzako elorritan

Hendaia larrugorritan

2/

Bainu jantzi zahar bat baino

Ez omen zena gaurdaino

Libertatea oraino

Berriz dudan jartzeraino

Herriko Etxea egundaino

Ez zen biluztu honaino

Itsasoa dago laino

Hondarraitz-tik Lohiaraino

3/

Ez al da edan nahi zukurik

Ez baldin bada tuturik?

Libre dena estuturik

Al dago nahi ezkuturik?

Ba al da hautetsi muturik?

Eta hautesle damuturik?

Nahi gaituzte mututurik

Bi bixkiak kukuturik

4/

Ez zen aski hondar patrikan

Deserosoen fabrikan

Zokoratu den guztitan

Hala ere begi bistan

Gaur ikusi da egitan

Gezurrak dauzkan begitan

Hozka egin behar dela bitan

Hezurraren haragitan

5/

Zer min egiten ahal dut nik

Itsaso ertzean zutik

Gaur ez bagaude burutik

Nik ez dut ulertzen tutik

Gure inguruko gutik

Hartzen badu gaia eskutik

Nola deslotu barrutik

Biluztasuna sexutik

6/

Irudiaren jabeak

Dira gaur egun sareak

Biharkoen zutabeak

Dira lur sendo gabeak

Onddoak eta bareak

Sagar eta udareak

Margo ditzala areak

Atxiki ditzan mareak

Maindi Murua Berra. Azkainen (Lapurdi) sortua, 1989an. Familiatik zaletasuna jaso, eta Donibane Lohizuneko ikastolako bertso eskolan egin zituen lehen urratsak. Eskolarteko txapelketetan parte hartu zuen, eta Xilaban gero, 2010, 2012 eta 2020. urteetan. 2011n Hernandorena saria irabazi zuen.

Doinua : Beko txokotik begira dago

1.

Bi mila eta hogeita bata,

hogeita hiru ekainak,

Arbona aldean laborariek

zimur dituzte bekainak.

Kanpotar batek erosten ditu

milioien truk lur bikainak.

Noiz arte jasan behar ditugu

isil isilik irainak?

Espekulatze bortitzak hemen

eragindako orbainak?

2.

Lurzaindia ta ELB-koek

deitua dute bertara.

Egoeraren larritasunak

eragiten du zirrara.

Honek ez die nekazariei

soilik eragiten traba.

Arbonatik jo Lekarozera

Gasteizera, Hendaiara;

Euskal Herriko biztanle orok

pairatzen duen gaitza da.

3.

Lurra guretzat da bizitoki

eta bizi kalitate.

Lurra landuaz elikatzea

dugu errealitate.

Haren galtzeak nahiz eta egin

herri osoari kalte,

dirudun baten apetak aisa

gaina hartu badezake,

injustizia horren aurrean

guk zer egin genezake?

4.

Gogor lan egin eta baztertuz

sosa egunerokoan,

pisu ziztrin bat lor genezake

hor nonbaiteko zokoan.

Urteak joan ta balioa

igoko zaiolakoan.

«Ea hau saldu eta hobea

hartzen dugun ondokoan».

Beti galtzaile izanen gara

merkatuaren jokoan.

5.

Indarra nora bideratzen den

pentsatzean badut pena.

Bigarren etxe eraikitzea

da artisauen kondena.

Hegazkinetan dabil lanean

ingeniari hoberena.

Zenbat langile berriz ematen

turistei nahi dutena?

Guk elikatzen dugu funtsean

jaten gaituen sistema.

6.

Hauek erranik agian ez dut

nire lagunik minduko.

Ahal bezala ari den hori

ez dut etsai, dut gertuko.

Nindagon gure ahaleginak

merkatuaren zerbitzuko

eskaintzeari egin ezkero

gutako bakoitzak uko,

ze bizimodu eta ze herri

sortzen genukeen lortuko?

Xabat Galletebeitia. 1986an jaio zen, Lekeition (Bizkaia). Markina-Xemeingo eta Lekeitioko bertso eskoletan aritu da irakasle lanean. Hiru aldiz sailkatu da Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finalerako: 2014., 2016. eta 2018 urteetan. Bigarren izan zen 2016ko lehian, eta hirugarren 2018koan.

1- Lehengoak bai garaiak; ontziak noraian,

arrainak itsasoan, sareginak kaian.

Orain gazterik ez da sartzen eskifaian... bizitzea zailago

zen gure garaian.

2- Lehengoak bai oporrak; natura lasaian,

bakea gailurretan,

arnasa paisaian.

Orain jende ilarak daude Himalaian... mundua normalago zen gure garaian.

3- Lehengoak bai parrandak; jai hemen ta jai han, walkmanean Etsaiak, irratian Chayanne.

Orain doinu arraro pila soinu-mahaian... giroa sanoago

zen gure garaian.

4- Lehengoak bai manifak; astero bidaian,

batean Iruñean,

hurrena Hendaian.

Orain nekez datoz bi deialdi jarraian... konpromiso gehiago zen gure garaian.

5- Lehengoak bai gazteak; txosnetan muntaian, asanbladak luzatzen txostenen lengoaian. Orain borrokatzen da horren modu guai-an... iraultza gertuago

zen gure garaian.

6- Lehena eta oraina; horra, yin eta yan, baina iraganetik

beti ezin da jan. Geurea goraipatzen geroratu nahian... garaipenik ez dago penaren garaian.