Bureau Buitenland

Alarmerende toename zelfmoorden in Kenia  - Kinderexpositie over de oorlog in Donbas

VS voorzichtig op weg naar verzorgingsstaat? - Loekasjenko zal vechten tot de dood

Vult China het gat op dat Amerika achterlaat in Afghanistan? - Turkije en EU vrezen de komst van Afghanen

In een verschrikkelijk hoog tempo hebben de Taliban de macht in Afghanistan stad na stad weer overgenomen. Twintig jaar oorlog en westerse interventie zijn uitgelopen op een fiasco.Gisteren viel hoofdstad Kabul in handen van de conservatieve moslimrebellen, met als gevolg dat buitenlandse hulpverleners en diplomaten, maar vooral ook veel gewone Afghanen, die jarenlang voor die buitenlanders werkten, hals over kop het land proberen te verlaten. De chaotische taferelen op het vliegveld doen vrezen dat het velen niet zal lukken op tijd weg te komen.Onze uitzending staat volledig in het teken van de val van Kabul. We vragen waarom niemand heeft voorzien dat dit zo snel kon gebeuren, of de Taliban van nu nog te vergelijken zijn met de Taliban die twintig jaar geleden werden verjaagd, en wat er mogelijk nog overblijft van de hard bevochten progressie op het gebied van vrouwenrechten en onderwijs.Met: Afghanistan-analist Joris Versteeg, Anne Kwakkenbos van Cordaid en de Nederlandse-Afghaanse ondernemer Mirwais Momand, die een zuivelfabriek in Afghanistan runt.

Vanavond strijken we met historicus Koert Debeuf neer in het Bagdad van de negende eeuw. Op dat moment de grootste stad ter wereld. We zien er karavanen met manuscripten uit alle windstreken aankomen en we vergapen ons aan de betoverende architectuur. Maar onze Vlaamse reisgids neemt ons er niet zomaar mee naar toe. Hij kwam er tijdens zijn verblijf in het Midden-Oosten achter dat hij weinig tot niks wist van de bijdrages van de islamitische beschaving aan de Europese Renaissance. Toch gek voor een belezen historicus, dacht hij toen. Hij stuitte op een schatkist aan ideeën en wetenschappelijke vernieuwingen die daar de hele wereld over gingen. En daarom pleit hij ervoor dat de stad in hetzelfde rijtje moet als Athene, Rome en Firenze. Wij Europeanen moeten die geschiedenis leren kennen, want het is ook wat ons mede gevormd heeft.

Historicus Nadia Bouras neemt ons mee naar Casablanca, waar we overvolle markten bezoeken en flaneren over de brede Franse boulevards die de Marokkaanse stad kenmerkt. We wandelen door de Joodse wijk en bewonderen het bouwkundige werk van de grote Franse architect Henri Prost. Als voormalig Frans protectoraat zijn de Franse invloeden, van Art Deco tot kunst en cultuur, nog alom aanwezig.

Als echt álles mag en kan, waar gaat de reis dan heen? Dat vroegen wij uiteraard ook de reisgids van vanavond: Ernst Jansz. ‘Dat moet een reis in de voetsporen van mijn vader door Indonesië worden’, zei de muzikant én schrijver vrijwel meteen.  Hij nodigt ons uit op zijn zoektocht. Hoe zagen de straatjes waardoor de oude Jansz naar school liep eruit? En wat zag hij daar in Indonesië dat zijn Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog motiveerde? Jansz neemt ons mee naar Semarang, de Indonesische stad waar zijn vader in 1914 geboren is. Om daar even rond te lopen, in zijn huid te kruipen. En we bezoeken de bruisende hoofdstad Jakarta, waar Jansz’ vader het grootste deel van zijn jeugd doorbracht.

De enigen de tijdens coronatijd zonder zorgen konden vliegen, waren de vogels. En daar gaan we het vanavond over hebben met wereldrecordhouder vogels kijken: Arjan Dwarshuis. Hij beleefde in 2016 zijn zogeheten Biggest Year, de ultieme uitdaging in de vogelrijk: zo veel mogelijk soorten spotten in een jaar. Daarin bereisde hij veertig landen in 366 dagen, waar hij in totaal 6.833 vogelsoorten zag (en hoorde).

Dit jaar bleef hij binnen de landsgrenzen en telde waarschijnlijk een ontelbare hoeveelheid huismussen. En dus gaan we alvast de droomreis maken van onze gast. En dat betekent een bezoek aan Zuid-Amerika en misschien ook wel Antarctica.

We reizen naar het Andalusië van de elfde eeuw. Een sprookjesachtige tijd waarin prinsen en prinsessen in het zuiden van Spanje leefden tussen de prachtige tuinen en fonteinen. Maar zo rooskleurig was het leven niet altijd. Dat de lijn tussen haat en liefde flinterdun kan zijn, blijkt wel uit de vele knokpartijen en zelfs bloedbaden die toen plaatsvonden. Hét omslagpunt voor Spanje, toen het zuiden van het land niet islamitisch bleef maar de machtsverhouding omkeerde. Schrijver en arts-microbioloog Miquel Bulnes schreef erover in zijn historische roman Reconquista, dat door Nederlandse media werd omschreven als 'een literair hoogtepunt'. Dat hij deze geschiedenis heeft uitgeplozen is niet toevallig, want dit verleden zorgde niet alleen voor een ommekeer van het land. Dat droeg ook bij aan de vorming van de familie van zijn Spaanse moeder. In zijn verhaal zit ook een waarschuwing verwerkt, gebaseerd op patronen die hij herkent uit die geschiedenis en nu terugziet in de hedendaagse politiek.

Wie aan Rusland denkt, denkt misschien niet direct aan Immanuel Kant. Maar het geboortehuis van de verlichtingsfilosoof staat toch echt in het meest westelijke stukje Rusland: Kaliningrad. Of moeten we Königsberg zeggen? Inwoners noemen het in ieder geval Stad K. Daarmee een omstreden keuze maken angstvallig vermijdend. Het voormalig Duitse gebied is sinds 1945 in handen van de Russen, en is daarmee een kleine exclave omringd door Europese landen. Het wordt ook wel omschreven als een vooruitgeschoven militaire post binnen EU-gebied. Maar, opmerkelijk genoeg, onbetwist in Russische handen. Oud-correspondent Hubert Smeets neemt ons mee op zijn droomreis naar deze oblast aan de zee waar de mensen zich niet Russisch voelen, maar ook niet Duits.