Bureau Buitenland

De oorlog tegen Iran zadelt de wereld op met exploderende brandstofprijzen, een Golfregio in chaos en vooral heel veel meer onzekerheid. Maar voor sommige landen creëert de oorlog ook geweldige kansen. Het door sancties geplaagde Rusland profiteert van de stijgende olieprijs en de tanende aandacht voor de oorlog in Oekraïne. Voormalig Rusland-correspondent Eva Hartog over de vraag welke ruimte Poetin nu krijgt.

(11:55) Zuid-Soedan op rand nieuwe burgeroorlog

Het geweld in Zuid-Soedan laait opnieuw op. De Verenigde Naties trekken aan de alarmbel en waarschuwen voor de brute manier waarop dagelijks burgers worden gedood. Ook ziekenhuizen en hulpverleners worden getroffen. Over de opgelopen spanningen Stijn Vercruysse, Afrika-redacteur bij de VRT, en Daniëlle Brouwer van het Rode Kruis, aanwezig in Zuid-Soedan.

Presentatie: Sophie Derkzen

Terwijl er wereldwijd veel aandacht is voor de oorlog in Iran, laait de oorlog in Libanon hoog op. Hezbollah vuurde raketten af op Israël na de Israëlische bombardementen op Iran. Israël lijkt nu militair met Hezbollah af te willen rekenen. Er vielen in een week honderden doden, waaronder tientallen kinderen. Honderdduizenden mensen in het land zijn op de vlucht geslagen. Niet iedereen in Libanon neemt het Hezbollah in dank af en ook onder de eigen achterban klinkt kritiek. Over het geweld en de humanitaire crisis Libanon-deskundige Nora Stel van de Radboud Universiteit en onze collega Abdou Bouzerda, die het Midden-Oosten volgt.

(11:30) Voert Amerika een nieuwe kruistocht
De beelden gingen de wereld over: Trump aan zijn bureau in the Oval Office, met een groep geestelijken om hem heen die voor hem aan het bidden zijn. De invloed van christenen die geloven in het einde der tijden is groot op de huidige Amerikaanse regering, en de oorlog in Iran wordt door hen gezien als een strijd tussen goed en kwaad. Ook de Amerikaanse minister van Defensie is een aanhanger van dit soort christelijk fundamentalistisch gedachtengoed. Maakt het uit dat hij nu direct aan de knoppen zit? Over de relatie tussen de oorlog in Iran en christelijk fundamentalisme in Washington is te gast journalist voor de Groene Amsterdammer Rutger van der Hoeven.

Presentatie: Sophie Derkzen

De oorlog in het Midden-Oosten leidt tot een stevige stijging van de olie- en gasprijzen. Vandaag buigen de G7-landen zich over de vraag of een gezamenlijke vrijgave van noodoliereserves voldoende is om de wereldeconomie in veiligheid te brengen. De crisis laat ook zien hoe kwetsbaar Europa is: energie-intensieve sectoren zoals raffinaderijen, chemie en kunstmestproductie zijn sterk afhankelijk van import en energieprijzen. Daarover Jilles van den Beukel, energiespecialist van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

(08:34) Spanningen rond Irans noordgrens

De oorlog rond Iran heeft ook gevolgen voor de buren in het noorden. Azerbeidzjan onderhoudt nauwe militaire en veiligheidsbanden met Israël, terwijl Turkije zich juist bedreigd voelt door de recente Israëlische aanval op Iran. Tegelijk wonen in Iran zelf miljoenen Turkstalige bevolkingsgroepen, wat de geopolitiek extra gevoelig maakt. Hoe kijken Ankara en Bakoe naar deze crisis, en wat betekent dat voor Iran? Hierover geopolitiek analist Isa Yusibov en NRC-Turkije-correspondent Suzan Yücel. 

Presentatie: Laila Frank 

Wie is er het meest afhankelijk van olie en gas uit de Golfstaten? Worden Saoedi-Arabië en ook NAVO-lid Turkije steeds verder de strijd ingezogen? En doet Europa niet eigenlijk al mee aan de oorlog tegen Iran? We bespreken het met ING-hoofdeconoom Marieke Blom, EU- en NAVO-correspondent Kysia Hekster en Midden-Oostenexpert Abdou Bouzerda.

Presentatie: Sophie Derkzen.

De oorlog tussen de VS en Israël tegen Iran lijkt zoals verwacht uit te breiden. De raketten en drones treffen het hart van de Golfstaten en de export van olie lijkt tot stilstand te komen. Waarom zijn zij doelwit geworden van Iran en wat kunnen zij hiertegen doen? We spreken Jens Franssen, Midden-Oosten en Defensiespecialist van de VRT.

(13:38) AfD stevent af op doorbraak

In Duitsland wordt dit weekend het “superverkiezingsjaar” afgetrapt, met de eerste van vijf deelstaatverkiezingen. Ook de landelijke politiek kijkt gespannen naar de deelstaten omdat dit jaar een grote doorbraak wordt verwacht voor de radicaal-rechtse AfD. Daarover Djuna Kramer, collega en onze Duitsland-kenner.

Presentatie: Laila Frank

De Verenigde Staten en Israël zijn een oorlog gestart met Iran zonder toestemming van de VN Veiligheidsraad. Inmiddels slaatIran zelf ook terug. Europese leiders zijn verdeeld, maar Macron lijkt de Amerikanen te hulp te schieten en mogelijk Nederland ook. Kan dat zomaar? En wat betekent deze oorlog voor bijvoorbeeld de burgers in Oekraïne, die berechting van Russische agressie afwachten. We spreken met Marieke de Hoon, docent internationaal strafrecht aan de UvA. 

(12:43) Europa kijkt toe

Europa blijft vooralsnog een passieve toeschouwer bij de oorlog in Iran. Maar hoe lang kunnen we dat nog volhouden? En wanneer gaan we daarvan de gevolgen voelen?
We spreken daarover met twee europarlementariërs: Gerben-Jan Gerbrandy van D66 en Thijs Reuten van Groen Links/PvdA.

Presentatie: Nadia Moussaid

Na de dood van ayatollah Khamenei is het aan de overgebleven Iraanse machthebbers om een nieuwe opperste leider naar voren te schuiven. Volgens Iraanse bronnen komt de naam van Mojtaba Khamenei, de zoon van de opperste leider, nu bovendrijven. Wie is deze man, en hoe gaat zo’n opvolging in zijn werk? Daarover Iran-kenner en Bureau Buitenland-collega Abdou Bouzerda. 

(08:38) De rol van minderheden in Iran

De Amerikaanse inlichtingendienst werkt aan een plan om milities in Iran te bewapenen, om zo een opstand te ontketenen en het regime onder druk te zetten. Dat melden verschillende bronnen aan nieuwszender CNN. In het etnisch verdeelde land zou zulke steun een lont in het kruitvat kunnen zijn, met alle gevolgen van dien. Wie zijn de minderheden in Iran, en hoe kijken zij naar de toekomst van het land? Te gast zijn journalist  Yaghoub Sharhani, die Arabisch-Iraans is, en de Koerdisch-Iraanse filmmaker Beri Shalmashi. 

Presentatie: Sophie Derkzen. 

Israëlische troepen rukken op om ‘strategische gebieden’ in Zuid-Libanon in te nemen. Dat wordt vanochtend bekendgemaakt door Israëlisch defensieminister Katz. In Beiroet worden inwoners al meerdere dagen opgeschrikt door bombardementen. Hezbollah houdt stand, maar de steun onder de bevolking kalft steeds verder af. Daarover journalist en Libanonkenner Fernande van Tets.

(11:45) China woedend over oorlog Iran
China is woedend over de aanval van de VS en Israël op Iran. Het is een grove schending van het internationale recht, aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hoe weegt Beijing wat er nu gebeurt met bondgenoot Iran in het Midden-Oosten en wat betekent dit voor de veranderde wereldorde? We vragen het Haroon Sheikh, bijzonder hoogleraar aan de VU.

Presentatie: Laila Frank

Aan de oorlog tegen Iran doet de EU niet mee, maar bij escalatie is de kans wel groot dat de ‘rekening’ (behalve in de regio) ook in Europa terecht komt. In Bureau Buitenland daarover Erwin van Veen van Instituut Clingendael. Daarnaast Peyman Jafari over het functioneren van het Iraanse regime na de dood van de opperste leider. En Abdou Bouzerda over het risico dat de oorlog zich regionaal uitbreidt. Wanneer komt het moment dat de Golfstaten zich gedwongen voelen te reageren op de Iraanse raketten en drones?

Presentatie: Laila Frank

Het was het weekend van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Nu ook de eerste Amerikaanse doden zijn gevallen, dringt de vraag zich op hoe deze gok van Donald Trump zich gaat uitpakken. Schrijver Ian Buruma schuift aan. Met ook Midden-Oostendeskundige Abdou Bouzerda over de gevolgen voor Iran en volkenrechtdeskundige Kyra Wigard over het gevaar van Operation Epic Fury voor andere conflicten.

Presentatie: Bram Vermeulen