พรีเมียร์ลีก คือรายการแข่งขันฟุตบอลชิงแชมป์สโมสรสูงสุดแห่งเกาะอังกฤษที่ได้รับความนิยมในหมู่คอลูกหนังบ้านเรามาอย่างยาวนานกว่าสามทศวรรษ แฟนบอลแต่ละคนต่างก็มีทีมรักทีมชัง เป็นหนึ่งในป๊อปคัลเจอร์ที่แนบแน่นกับวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของแฟนบอลทั่วโลก

.

ที่อังกฤษ พรีเมียร์ลีกไม่ได้เป็นเพียงแค่การแข่งขันกีฬาที่สร้างความตื่นเต้นเร้าใจเท่านั้น แต่ยังเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่ทรงอิทธิพลที่สุดของประเทศ ขับเคลื่อนเศรษฐกิจของเมืองต่างๆ ทั่วสหราชอาณาจักรมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งในด้านท่องเที่ยว สังคม ไปจนถึงการพัฒนาเมือง

.

พรีเมียร์ลีกดีต่อเศรษฐกิจเมืองยังไง ทำไมถึงเป็นมากกว่าการแข่งขันฟุตบอล ‘รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา’ ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วในพ็อดแคสต์ Capital City EP.69 ตอนนี้

ตั้งแต่วันที่ 13 เมษายน เป็นต้นมาจนถึงวันที่ 13 เดือนตุลาคมนี้ รถไฟทุกสายในโอซาก้าจะแน่นขนัดไปด้วยผู้โดยสารทั่วโลก ที่ต่างมุ่งหน้าสู่เกาะยูเมะชิมะ (Yumeshima) เมืองโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น เพื่อร่วมเป็นส่วนหนึ่งของงานมหกรรมโลก (World Expo) ครั้งล่าสุด กับเวทีสำคัญของการนำเสนอเทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งอนาคต ภายใต้แนวคิด ‘Designing Future Society for Our Lives’ ที่คาดว่าจะมีผู้เข้าชม 150,000 คนต่อวัน รวมเป็นจำนวนกว่า 28.2 ล้านคน ตลอดระยะเวลา 6 เดือนของการจัดมหกรรมนี้

.

งาน World Expo คืองานที่ทุกประเทศจะเอานวัตกรรมใหม่ๆ มาโชว์ นำเสนอแนวคิดหรือเทรนด์ในอนาคต ตั้งแต่เทคโนโลยีล้ำสมัย การออกแบบเมืองยั่งยืน ไปจนถึงนวัตกรรมด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมที่มุ่งแก้ปัญหาระดับโลก

.

ญี่ปุ่นออกแบบงาน Osaka World Expo 2025 ยังไง ทำไมต้องลองมา World Expo สักครั้งในชีวิต ในงานมีอะไรน่าสนใจบ้าง และชาวเมืองจะได้อะไรหลังจบงานนี้ รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วในพ็อดแคสต์ Capital City EP.68 ตอนนี้

ย้อนกลับไปเมื่อสองปีก่อน กรุงเทพฯ มีไกด์บุ๊กประจำย่านทรงวาดที่ชื่อว่า ‘Song Wat Guidebook : Love Letter to the Neighbourhood’ เขียนโดย ‘สตางค์–ภัทรียา พัวพงศกร’ แม้จะเป็นหนังสือเล่มบาง แต่อัดแน่นไปด้วยเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ ร้านรวงน่าสนใจ และผู้คนภายในย่าน ปีนี้เธอกลับมาอีกครั้งกับ ‘A Curious Guide to The Neighbourhood : Songkhla Old Town’ ไกด์บุ๊กเล่าเรื่องเมืองเก่าสงขลาที่เธอใช้เวลาเขียนกว่า 2 ปี สัมภาษณ์คนในย่านกว่า 140 คน ตั้งแต่เด็กอายุ 8 ขวบไปจนถึงคนอายุ 80 

.

ในคู่มือนำเที่ยวเล่มนี้จึงไม่ได้มีแค่สถานที่เที่ยวน่าไปหรือร้านอร่อยน่าลอง แต่มีเนื้อหาที่จะพาคุณผู้อ่านไปสัมผัสสงขลาในมุมที่หาอ่านหรือดูจากที่ไหนไม่ได้ ครอบคลุมตั้งแต่เรื่องวิถีชีวิตผู้คน กิน ดื่ม เที่ยว สถาปัตยกรรม ธุรกิจท้องถิ่นเก่าและใหม่ ไปจนถึงขยับออกมาเที่ยวนอกเมืองสงขลาอีกด้วย .

ทำไมไกด์บุ๊กถึงยังสำคัญกับย่านและเมืองอยู่ในยุคที่คนอาจเลือกดูคลิปท่องเที่ยวมากกว่า capital city podcast ตอนนี้ รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) ชวนสตางค์-ภัทรียา พัวพงศกร มาพูดคุยกันถึงเสน่ห์ของย่านเมืองเก่าสงขลาและเบื้องหลังการทำ ‘A Curious Guide to The Neighbourhood : Songkhla Old Town’

อร่อย อยู่ตามริมถนนหรือทางเท้า เปิดดึก ราคาเป็นมิตร ซื้อง่ายขายเร็ว ใช่แล้ว เรากำลังพูดถึงร้านหาบเร่แผงลอยที่เป็นเหมือนสิ่งหล่อเลี้ยงปากท้องคนทำงาน แต่ในขณะเดียวกันก็ทำให้เมืองดูไม่สวยงามหรืออาจสร้างปัญหาให้กับเมืองได้ ถ้าจะบอกว่าร้านหาบเร่แผงลอยตกอยู่ในความสัมพันธ์แบบ hate-love relationship ของชาวกรุงเทพฯ ก็คงไม่ผิดนัก.ร้านหาบเร่แผงลอย ไม่ใช่แค่ร้านอาหารราคาถูก แต่ยังหมายถึงแหล่งอาหารที่เข้าถึงได้สำหรับคนจำนวนมาก โดยเฉพาะคนทำงานที่มีเวลาและงบจำกัด หากหายไป คนเมืองอาจต้องไปพึ่งพาทางเลือกที่แพงขึ้นหรือไม่สะดวกเท่าเดิม รวมถึงยังเป็นการตัดโอกาสการค้าขายของพ่อค้า แม่ค้ารายย่อยจำนวนมากอีกด้วย .ตัวอย่างที่น่าสนใจคือ Hawker Center ของสิงคโปร์ ที่จัดระเบียบร้านหาบเร่แผงลอยโดยให้ย้ายไปรวมกันอยู่ในศูนย์อาหารที่สะอาด ปลอดภัย และยังคงบรรยากาศแบบอาหารริมทางเอาไว้ บ้านเราจะทำแบบเดียวกันได้ไหม Hawker Center ดียังไง หรือจะหาทางออกและออกแบบพื้นที่ยังไงให้ร้านค้าและคนเดินถนนอยู่ร่วมกันได้โดยไม่มีใครเดือดร้อนและได้ประโยชน์ร่วมกันทั้งสองฝ่าย 

.

รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา’ ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วในพ็อดแคสต์ Capital City EP.66 ตอนนี้

สภาพอากาศทั่วโลกกำลังเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด เดี๋ยวแล้งจัด เดี๋ยวฝนมาผิดฤดูและตกหนักต่อเนื่อง จนระบบระบายน้ำไม่สามารถรองรับได้ทัน อย่างในกรุงเทพฯ เมื่อปริมาณน้ำฝนตกลงมามหาศาลพร้อมกัน ระบบท่อระบายน้ำที่วางไว้แต่เดิมก็ไม่เพียงพอ ทำให้เกิดปัญหาน้ำท่วมซ้ำๆ

.

เมื่อพูดถึงปัญหาน้ำท่วม แบ่งได้สามประเภทคือ น้ำเหนือ คือปริมาณน้ำที่ไหลจากภาคเหนือของประเทศไทย ไหลลงสู่ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาในภาคกลาง น้ำฝนในพื้นที่ที่ระบายไม่ทัน และ น้ำหนุนจากทะเล คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าเราจะหยุดฝนได้ยังไง แต่เป็นเราจะเตรียมรับมือกับฝนที่ตกหนักได้ยังไง

.

วิธีออกแบบเมืองให้รับมือกับน้ำท่วมจากฝนตกหนัก ทั่วโลกจัดการกับปริมาณน้ำฝนยังไง และน้ำฝนมีประโยชน์กว่าที่คิดเมื่อเราจัดการน้ำได้ดี ‘รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา’ ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วในพ็อดแคสต์ Capital City EP.65 ตอนนี้

หลายคนอาจไม่รู้ว่า ‘รถราง’ เคยเป็นระบบขนส่งมวลชนสายหลักของประเทศไทย และบ้านเรายังถือเป็นประเทศแรกในทวีปเอเชียที่มีการใช้รถรางอีกด้วย

.

รถรางเริ่มมีในกรุงเทพฯ ตั้งแต่ปี 2430 แม้ในระยะแรกจะเผชิญกับปัญหาและอุปสรรคหลายด้าน แต่ก็พัฒนาต่อยอดจนได้รับความนิยมอย่างกว้างขวาง กลายเป็นการเดินทางที่สะดวก รวดเร็ว และทันสมัยที่สุดในยุคนั้น จนถึงสมัยรัชกาลที่ 7 รถรางในกรุงเทพฯ ได้ขยายเส้นทางให้บริการครอบคลุมถึง 7 สายหลัก สร้างรายได้ดีและเป็นสัญลักษณ์ของการพัฒนาเมืองในยุคนั้น ก่อนที่บทบาทจะค่อยๆ ลดลงและเลือนหายไปตามกาลเวลา

.

รถรางมีประวัติความเป็นมายังไง วิ่งจากไหนไปไหนบ้าง และทำไมทุกวันนี้ถึงเลิกวิ่งไปแล้ว? ‘รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา’ ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วในพ็อดแคสต์ Capital City EP.64 ตอนนี้

ผลสำรวจในปี 2024 พบว่า กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่มีค่าครองชีพอยู่ในอันดับ 235 ของเมืองทั่วโลก และไทยค่าครองชีพอยู่ในลำดับที่ 94 เมื่อเทียบกับ 146 ประเทศทั่วโลก แต่สิ่งที่น่าสนใจคือค่าครองชีพของคนไทยยังไม่ขยับขึ้นมากพอจะตามทันค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน

.

เมื่อค่าแรงต่ำ แต่รายจ่ายสูงขึ้นเรื่อยๆ คุณภาพชีวิตที่ดีก็น้อยลงไปด้วยเช่นกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่ได้แก้ด้วยการประหยัดอดออมหรือต้องบริหารการเงินให้ดีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยโครงสร้างทางเศรษฐกิจและนโยบายมาประกอบกัน เช่น การปรับขึ้นค่าแรงให้สัมพันธ์กับค่าครองชีพ มีขนส่งสาธารณะหลากหลาย ราคาเป็นมิตร ค่าเช่าที่อยู่อาศัยไม่แพงจนเกินไป ไปจนถึงสวัสดิการในการรักษาพยาบาล เพื่อให้คนไทยไม่เพียงแค่อยู่รอด แต่ยังมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นด้วย

.

ค่าครองชีพไทยแพงจริงไหมเมื่อเทียบกับเมืองทั่วโลก และจะออกแบบเมืองยังไงให้ผู้คนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วในพ็อดแคสต์ Capital City EP.63 ตอนนี้

ในภาวะปกติ เมืองคือศูนย์รวมของการใช้ชีวิตและกิจกรรมทางเศรษฐกิจ แต่เมื่อสถานการณ์เปลี่ยนไป จากความปกติสุขสู่ความขัดแย้ง บทบาทของเมืองก็ย่อมเปลี่ยนไปด้วยเช่นกัน การวางแผนและการจัดการเมืองในพื้นที่ที่มีความอ่อนไหวทางภูมิรัฐศาสตร์อย่างชายแดน จึงเป็นโจทย์ที่ซับซ้อน เพราะต้องพิจารณาทั้งมิติทางเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงไปพร้อมกัน

.

จากสถานการณ์เมืองแถบชายแดนที่เกิดขึ้น มาพร้อมกับความท้าทายด้านการวางผังเมืองอย่างเลี่ยงไม่ได้ และทำให้เห็นถึงความจำเป็นในการพิจารณาการวางผังเมืองตามแนวชายแดนอย่างรอบด้าน ซึ่งแนวคิดในการวางผังเมืองชายแดน คือ 'เมืองหลักชายแดน (Anchor Town)' และ 'เมืองชายแดน (Border Town)' ที่ถูกออกแบบมาให้ประชาชนทุกคนสามารถใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัยทั้งในยามปกติและยามที่เกิดความขัดแย้งขึ้น

.

เมืองชายแดนมีการก่อร่างสร้างตัวอย่างไร เปลี่ยนแปลงไปตามสถานการณ์โลกอย่างไร ผลจากการเปลี่ยนแปลงเหล่านั้นส่งผลกระทบต่อชีวิตผู้คนอย่างไร และเราจะออกแบบเมืองยังไงเมื่อความขัดแย้งเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.62 ตอนนี้

บนท้องถนนบ้านเรา หลายคนน่าจะคุ้นชินกับภาพเสาไฟฟ้าที่เต็มไปด้วยสารพัดสายไฟพันกันยุ่งเหยิง บางเส้นห้อยลงมาใกล้ศีรษะ บางเสาก็เอนจนกลัวจะล้มลงมาในวันฝนตกหนัก จนหลายคนอาจจะตั้งคำถามว่า ‘ทำไมไม่เอาสายไฟลงดินให้หมดไปเลย เมืองจะได้สวยและปลอดภัย?’

.

การเอาสายไฟลงดินมีประโยชน์มากกว่าการทำให้ถนนดูสะอาดตา แต่เป็นการเพิ่มความปลอดภัย ลดความเสี่ยงจากไฟฟ้าลัดวงจร และอัคคีภัยต่างๆ แต่ในอีกมุมหนึ่ง เมืองไม่อาจเอาสายไฟลงดินได้ทุกที่ในทันที เนื่องจากต้องใช้ต้นทุนสูงมาก และยังต้องจัดการกับสิ่งที่ซ่อนอยู่ใต้ถนน ทั้งท่อประปา ท่อระบายน้ำ หรือระบบสื่อสารอื่นๆ แถมการขุดถนนเพื่อวางสายไฟยังสร้างผลกระทบต่อการจราจรและชีวิตประจำวันของผู้คนไม่น้อย 

.

การเอาสายไฟลงดินคุ้มค่าแค่ไหน เกณฑ์การเลือกถนนที่จะเอาสายไฟลงดินคืออะไร และทำไมบางย่านถึงเอาสายไฟลงดินได้ ทำไมบางย่านถึงทำไม่ได้ ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.61 ตอนนี้

ในอดีต เมื่อเราพูดถึงอาคารหนึ่งหลัง เรามักนึกถึงสิ่งปลูกสร้างที่มีจุดประสงค์เพียงอย่างเดียว เช่น อาคารสำนักงานมีไว้ทำงาน ห้างสรรพสินค้ามีไว้ช้อปปิ้ง หรือคอนโดมีไว้พักอาศัย แต่เมื่อเมืองขยายมากขึ้น วิถีชีวิตของผู้คนในสังคมก็เปลี่ยนแปลงตาม

.

ทุกวันนี้ ผู้คนใช้ชีวิตซับซ้อนมากขึ้น การทำงานไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในออฟฟิศ ร้านกาแฟกลายเป็นที่นัดพบและที่ทำงานชั่วคราว ที่อยู่อาศัยต้องใกล้กับสิ่งอำนวยความสะดวกในชีวิตประจำวันมากกว่าเดิม อาคารที่ให้บริการเพียงอย่างเดียวจึงเริ่มไม่ตอบโจทย์วิถีชีวิตของคนรุ่นใหม่อีกแล้ว.จากแนวโน้มแบบนี้ เมืองทั่วโลกจึงเริ่มหันมาใช้แนวคิดการออกแบบเมืองให้เป็น mixed-use การใช้พื้นที่แบบผสมผสาน หรือก็คืออาคารหนึ่งหลังไม่ได้ทำหน้าที่เพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่มีกิจกรรมหลากหลาย เช่น เป็นออฟฟิศ ห้าง โรงแรม และคอนโด รวมอยู่ในที่เดียวกันได้

.

mixed-use คืออะไร ดีต่อคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจเมืองยังไง และทำไมทั่วโลกถึงหันมาพัฒนาเมืองด้วย mixed-used ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.60 ตอนนี้