De Gedachtestreep

Johan Braeckman spreekt met Maarten van Buuren over Spinoza.Maarten van Buuren (1948) is emeritus hoogleraar Franse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde veel over Spinoza en vertaalde zijn belangrijkste werken. Daarnaast is hij essayist. Hij schreef boeken over levenskunst, literatuur en depressie.

Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Maarten Boudry over zijn boek 'Het verraad aan de verlichting' (Uitgeverij Prometheus, 2025).De westerse beschaving heeft haar geloof in de verlichting verloren: de grootse ambitie om de wereld te blijven verbeteren door middel van wetenschap, technologie en de vrije uitwisseling van ideeën. Lange tijd werd dat geloof uitgedragen door 'progressieven' – het woord zegt het zelf: progressie is vooruitgang. Helaas hebben velen onder hen zich ondertussen afgekeerd van deze revolutionaire ideeënstorm die in West-Europa ontstond.De westerse moderniteit helpt de planeet om zeep, vinden progressieven. Het mondiale kapitalisme voedt uitbuiting en vergroot de ongelijkheid. Eindeloze groei op een eindige planeet is een waanbeeld. De Europese verlichting, de trots en vrucht van onze beschaving, was altijd een dekmantel voor culturele overheersing en kolonialisme.Hoe is het zo ver gekomen? In dit bevlogen betoog onderzoekt filosoof Maarten Boudry de wortels van het progressieve verraad aan de verlichting, van het postmodernisme tot de opkomst van de groene beweging. En hij toont ons meteen ook hoe we ons geloof in vooruitgang kunnen terugwinnen. Boudry breekt een lans voor een nieuwe vooruitgangsbeweging die streeft naar onbegrensde groei, overvloed, openheid en technologische innovatie.Maarten Boudry (1984) is schrijver, wetenschapsfilosoof en was de eerste houder van de leerstoel Etienne Vermeersch aan de Universiteit Gent. Hij publiceerde onder meer de bestsellers 'Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat' (2019) en 'Waarom ons klimaat niet naar de knoppen gaat (als we het hoofd koel houden)' (2021).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.Dit gesprek werd opgenomen op 16 september 2025.

Johan Braeckman spreekt met Johan de Boose over zijn boek 'Joegoslavië' (De Bezige Bij, 2025).Joegoslavië begon als een droom. Een nobel ideaal om de Slavische volken van het zuiden te verenigen. Wat volgde was een kronkelige geschiedenis: van koninkrijk tot socialistische republiek, van toeristisch paradijs tot oorlogsgebied.In dit meeslepende boek reist Johan de Boose door het voormalige Joegoslavië, op zoek naar wat dit land ooit was – en waarom het uiteenviel. Hij leerde de talen, sprak met mensen uit alle hoeken van het gebied en ontrafelt een land dat tegelijk uniek en universeel was. Joegoslavië werd een gebroken spiegel van Europa. En nu, in een Europa dat steeds meer op een duizendsprong begint te lijken, wordt het Joegoslavische verhaal opnieuw actueel. In 'Joegoslavië' ontvouwt zich een grootse geschiedenis in de vorm van een persoonlijke kroniek over idealen, conflicten en de fragiele kunst van het samenleven.Johan de Boose (1962) is doctor in de slavistiek en verwoed Oost-Europareiziger. Hij werkte voor theater, televisie en radio. Voor 'De grensganger' (2006) kreeg hij de Henriette Roland Holstprijs en voor 'De poppenspeler en de duivelin' (2009) de Cultuurprijs van de Provincie Oost-Vlaanderen. Zijn dichtbundel 'Geheimen van Grzimek' (2010) werd genomineerd voor de Herman De Coninckprijs. In het voorjaar van 2011 verscheen zijn roman 'Bloedgetuigen'. Voor dit imposante werk ontving De Boose de Halewijnprijs. In 2013 en 2014 verschenen respectievelijk de romans 'Gaius' en 'Jevgeni', die samen met de alom geprezen roman 'Het vloethout' (2018, shortlist Libris Literatuurprijs) een drieluik vormen.In 2020 verscheen 'Dondersteen', een ontroerende roman van een zoon over zijn vader; een boek over eenzaamheid en verwantschap.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Dirk Leyman over zijn boek 'Passage Parijs' (Pelckmans, 2025).'Passage Parijs' doet het hart van elke Parijsminnaar sneller slaan. In dertig uitbundige verhalen vangt Dirk Leyman de atmosfeer van een eeuwig verlokkelijke Lichtstad. 'Ik hoef maar met mijn hak op bepaalde gevoelige plekken van Parijs te trappen of de herinneringen branden los als een vonkenregen', zo schreef Nobelprijswinnaar Patrick Modiano ooit. En dat is precies wat in 'Passage Parijs' gebeurt. Leyman wekt talloze literaire locaties tot leven en ontfutselt ze hun geheimen. Hij neemt je op sleeptouw door het Parijs van vermaarde Franse en internationale schrijvers, filosofen en cultauteurs. Van Charles Baudelaire tot Michel Houellebecq, van Françoise Sagan tot Georges Perec, van de surrealisten tot Colette en James Baldwin.Hoe eenzaam was de jonge Paul Auster in het Parijs van de jaren zeventig? In welk luxehotel werkte George Orwell als bordenwasser? En hoeveel weerstand ontmoette Marguerite Yourcenar als eerste vrouw in de Académie française? Leymans eigenzinnige parcours voert ons door een dag en nacht zinderende stad waar op elke straathoek, avenue en boulevard markante schrijvershistories voor het grijpen liggen. Hij laat de sensaties van vooral het 20ste-eeuwse literaire Parijs uit iedere pagina opkringelen. Het ruim geïllustreerde 'Passage Parijs' serveert met diepgaande, meanderende essays, abecedariums en uitgekiende adresgidsen een ware literaire promenade door de Ville Lumière, in het spoor van de grootste auteurs.Een onmisbaar boek voor elke Parijsliefhebber.Dirk Leyman is literair journalist, interviewer en essayist. Hij werkt al vijfentwintig jaar voor de krant De Morgen en brengt er auteursinterviews, reportages en recensies. Hij schrijft voor talloze andere publicaties, in hoofdzaak over Nederlandse en Franse literatuur, reisliteratuur en de boekenwereld. Daarnaast publiceert hij over fotografie en expo's. Zijn stukken verschijnen ook geregeld in Het Parool.Leyman stelde twee literaire stedenboeken samen: 'Gent, de dubbelzinnige' (2000, met Marco Daane) en 'Nice, muze van azuur' (2004). In 2015 verscheen het uitstekend onthaalde 'Lezen, een gebruiksaanwijzing: De wereldliteratuur in vijftig personages', met tekeningen van Brecht Evens. In 2016 publiceerde hij 'Europe Express', een tijdreis langs de toeristische Europese hotspots van weleer.Leyman zetelt regelmatig in boekenjury's en treedt op als host bij publieksinterviews. Hij was de stuwende kracht achter de gelauwerde boekenblog De papieren man, die nu verder leeft op sociale media. De auteur studeerde politicologie, literatuur- en theaterwetenschappen aan de Universiteit Gent en woont momenteel in Antwerpen. Hij gaat zo vaak mogelijk naar Parijs.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Bert Govaerts over zijn boek 'De man die uit de lucht viel' (Standaard Uitgeverij, 2025).Op 31 maart 1994 overleed in een Spaans ziekenhuis Léon Degrelle. Een halve eeuw eerder was de collaborateur met een Duits vliegtuig onzacht geland op het strand van San Sebastián. Een Belgische krijgsraad had hem ter dood veroordeeld, maar dictator Franco hield hem een hand boven het hoofd en Degrelle werd nooit uitgeleverd.Vanuit zijn 'ballingsoord' slaagde hij erin zichzelf en andere verliezers van de Tweede Wereldoorlog een extra politiek leven te schenken. Dankzij zijn boeken en interviews werd 'de Führer van Bouillon' een levend icoon van het neonazisme.In 'De man die uit de lucht viel' reconstrueert Bert Govaerts, onder andere aan de hand van Spaanse en Belgische diplomatieke archiefstukken, het listige spel dat Degrelle daarbij speelde met journalisten en politici.Bert Govaerts (1952) maakte jarenlang historische documentaires voor de VRT en schreef veelgeprezen biografieën van o.a. politicus Albert De Vleeschauwer en de schrijvers Ernest Claes en Marnix Gijsen. In februari 2024, kwam 'Erfgoed op de vlucht' uit.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/

Johan Braeckman spreekt met Ton Vink over David Hume.

Johan Braeckman spreekt met Lieve Goorden over haar boek 'Het geluk van nabijheid' (ISVW Uitgevers, 2025).Praten met vrienden maakt Hannah Arendt gelukkig. Ze koestert haar vele vrienden middels brieven en frequente bezoeken. Arendt kiest voor vrienden die zelf nadenken, die geen meelopers zijn.Volgens Arendt zorgt vriendschap voor een open en vertrouwde sfeer en voor spontane gesprekken zonder hiërarchie. Wat vrienden gemeen hebben, is de wereld tussen hen in. Die wereld doet er voor hen toe. Dat noemt Arendt amor mundi, de liefde voor de wereld.De dingen en gebeurtenissen worden pas menselijk wanneer we ze kunnen delen met vrienden. En zo verrijkt onze omgang met vrienden ook de praktijk van het democratische proces.In 'Het geluk van nabijheid' onderzoekt Lieve Goorden de nauwe verbintenis van vriendschap en democratie in Arendts denken en doen.Lieve Goorden promoveerde in de politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit Antwerpen. Ze raakte gefascineerd door het publieke debat over de nieuwste technologieën en zette daarover onderzoek op voor organisaties zoals het Studiecentrum Technologie en Beleid (TNO, Delft) en de Universiteit Antwerpen.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Hans Vandevoorde over zijn boek 'Stil verzet' (Lannoo, 2024).August Vermeylen (1872-1945) was een van de leiders van de Vlaamse beweging voor 1940, de eerste rector van de vernederlandste Rijksuniversiteit Gent, socialistisch senator, kunsthistoricus, letterkundige en schrijver.Van de Duitsers krijgt hij tijdens de Tweede Wereldoorlog het verbod om nog enige openbare functie uit te oefenen. In dit boek, dat gebruikmaakt van dagboeken en andere egodocumenten, zien we Vermeylen geïsoleerd verder werken aan een roman. Zijn netwerk van vrienden en kennissen onderhoudt hij via bezoeken aan concerten en tentoonstellingen, en via wandelingen in het Brusselse. Hij helpt Joodse vluchtelingen, zorgt voor zijn familie, wijst consequent elke samenwerking met de nazi's af, maar blijft wel trouw aan vrienden en leerlingen die te ver gaan in hun bewondering voor Duitsland.'Stil verzet' biedt bovenal een authentieke en tegelijk ontroerende inkijk in het dagelijks leven en overleven van een intellectueel in oorlogstijd.Hans Vandevoorde is verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel en schrijft over moderne Nederlandse literatuur en cultuur. Voor zijn studie over Karel van de Woestijne werd hij onderscheiden door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren.

Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Koert Debeuf over zijn boek 'Wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen' (De Bezige Bij, 2025).Of het nu gaat over het conflict tussen Israël en Palestina, de spanningen tussen Iran en Saoedi-Arabië, de moeilijkheden rond het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie, of oorlogen in Syrië en Jemen: het Midden-Oosten komt bijna dagelijks in het nieuws. De situatie in de regio lijkt dag in, dag uit complexer te worden. Waarom licht niemand eens toe hoe de vork in de steel zit?Dat is precies wat Koert Debeuf in dit boek doet. Bondig en toegankelijk legt hij uit wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen.Koert Debeuf is professor internationale politiek en Midden-Oosten aan de Vrije Universiteit Brussel en Research Fellow aan de Universiteit van Oxford. Hij woonde in Caïro van 2011 tot 2016 en bezocht het Midden-Oosten intensief. Eerder publiceerde hij 'Koorddansers van de macht' (2009) en 'Waarom dit niet de laatste oorlog is' (2022).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.

Johan Braeckman spreekt met Rein Bellens over haar boek 'Mijn strijd voor abortus' (Houtekiet, 2025).

Op een avond in 1983 – ik was tweeëndertig – vielen in Gent speurders met een huiszoekingsbevel het abortuscentrum binnen. Ik werkte er als abortusarts, in de illegaliteit, want zwangerschapsafbreking was toen in België nog verboden. Er stonden zware straffen op.Zo begint het hallucinante verhaal van dokter Rein Bellens. De huiszoeking leidt tot urenlange ondervragingen en mondt uit in het monsterproces van Gent. Met zestig (!) beklaagden verschijnen ze voor de rechtbank: dokters, psychologen en verpleegkundigen, maar ook vrouwen die een abortusingreep hebben gekregen, en zelfs hun partners. Vrijspraak? Veroordeling? De procedure sleept jaren aan.De verdachten laten zich door het gerecht niet intimideren. Proces of geen proces, het abortuscentrum dat na de huiszoeking gesloten was, moet en zal heropenen. Meer nog, de beklaagden gaan in de tegenaanval. Ze eisen een abortuswet en voeren met allerlei acties druk uit op politici. Uiteindelijk keurt het parlement de wet goed, maar koning Boudewijn weigert ze te ondertekenen. Tussen de vorst en de topministers ontstaat een nooit geziene machtsstrijd. Niet alleen deze 'minikoningskwestie', maar het hele boek leest als een onvervalste thriller.Rein Bellens begon haar carrière als huisdokter in Gent. Toen zij in haar huisartsenpraktijk geconfronteerd werd met ongewenst zwangere vrouwen, besloot ze in 1980 de abortuswereld in te stappen. Jarenlang vocht ze met groot engagement voor een van de belangrijkste vrouwenrechten, en met succes. Mijn strijd voor abortus geeft een inkijk in het bewogen leven van een arts met het hart op de juiste plaats.

Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.