ဘယ်နေရာရောက်ရောက် ရောက်တဲ့နေရာမှာရောက်တဲ့သူနဲ့ အလွယ်တကူမိတ်ဆွေဖွဲတတ်ခြင်းက လူတစ်ယောက်ရဲ့ လူမှုဆက်ဆံရေးစွမ်းရည်ဖြစ်ပါတယ်။လူမှုဆက်ဆံရေးစွမ်းရည်ကောင်းတော့ လူချစ်လူခင်များပြီး စီးပွားရေး၊ အလုပ်အကိုင်၊  လှုမှုရေး စတဲ့နယ်ပယ်တွေမှာ ကူညီမဲ့သူပေါပြီး အသိုင်းအဝိုင်းလဲကျယ်ပြန့်လာတော့တာပဲ။                            နားထောင်တတ်သူဖြစ်ပါစေ လူအများစုက သူများပြောတာ နားထောင်ပေးဖို့ထက် ကိုယ်ကချည်းပြောချင်ကြတာ များပါ တယ်။ Communication Skill ကောင်းချင်ရင် အဲဒီလိုလုပ်လို့မဖြစ်ပါဘူး။တခြားသူရဲ့စကားသံတွေကို နားနဲ့ရော နှလုံးသား နဲ့ပါ နားထောင်တတ်တဲ့သူဖြစ်အောင် လေ့ကျင့်ကြည့်ပါ။စကားလုံးကြွယ်ဝအောင် ကြိုးစားပါ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို  ပုံမှန်ပြောနေကြအတိုင်း ပြောတတ်တဲ့သူနဲ့၊ ဥပမာ၊ဥပစာ၊ ဟာသတွေနှောပြီး ပြောတတ်တဲ့သူရဲ့ပေါက်မြောက်မှုက ကွာခြား ပါတယ်။ ဒါကြောင့်Communication Skill ကောင်းချင်ရင် စကားလုံးကြွယ်ဝအောင် စာများများဖတ်ပါ။                        

အလုပ်တစ်ခုစပြီးလုပ်တော့မယ်ဆိုရင် ဘေးကလူတွေကနေပြီးတော့ကိုယ့်ကို ကိုယ်ဟာ “လုပ်နိုင်ပါတယ်” “အရည်အချင်း ရှိပါတယ်” “ကိုယ်ဟာ ဖြစ်မြောက်မှာပါ”ဆိုပြီး ကိုယ့်ကို ယုံကြည်ကြတာကို လိုချင်တယ်။ထောက်ခံအားပေးပြီး ပြောတာကို လိုချင်ကြတယ်။အဲဒီတော့ ကိုယ်က ကိုယ်တစ်ခုခုလုပ်တော့မယ်ဆို ဘေးကလူတွေကို တိုင်ပင်တယ်။ ကိုယ့်ကို အားပေးစေချင်တယ်၊ ထောက်ခံစေချင်တယ်။  ကိုယ်တိုင်ပင်တဲ့သူတွေကကိုယ်ထင်သလို အားမပေးတဲ့အခါ၊ မထောက်ခံ တဲ့အခါ စိတ်ဓာတ်ကျကြတယ်။ လူတွေက ငါ့ကို မယုံကြည်ကြဘူးဆိုပြီးDepression ဝင်ကြတယ်။ အားလျှော့ချင်စိတ်တွေ ဖြစ်လာတယ်။ တကယ်တော့ သိထားရမှာ ဘာလဲ ဆိုရင်ကိုယ်ကဘာမှမလုပ်ရသေးဘဲနဲ့ ဘယ်သူမှကိုယ့်ကို ယုံကြည်မှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာကိုပဲ။

ကိုယ့်ရဲ့ အတွေးတွေကို ဂရုစိုက်ပါ။ တစ်ခုခုကိုတွေးနေပြီဆိုရင် အဲ့အတွေးတွေထဲနစ်မြှုပ်မသွားအောင် ချက်ချင်း သတိပြန် ဝင်ဖို့လိုပါတယ်။ ကိုယ်က စိတ်လွင့်ပြီး တစ်ခုခုကိုတွေးမိနေမှန်း သတိရတာနဲ့ ချက်ချင်း တခြား အလုပ်တစ်ခုကို ထလုပ် လိုက်ပါ။ အတွေးတွေကို ပြန်သုံးသပ်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။အမေးရှိရင် အဖြေရှိတယ်ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ကိုယ့်ရဲ့ အတွေးတွေမှာလည်းအဖြေတစ်ခု ရှိပါလိမ့်မယ်။ အဲ့အဖြေကို ကိုယ် ကိုတိုင် ဖော်ထုတ်ရမှာပါ။     ဦးနှောက်ကိုအနားမပေးပါနဲ့။ တစ်နေ့တာမှာအနှုတ်သဘောဆောင်တဲ့ အတွေးတွေ မတွေးမိအောင် အလုပ်များများ လုပ် ကြည့် သင့်ပါတယ်။ လူက အားနေ တဲ့အခါမှာလည်း စိတ်က တွေးချင်ရာ တွေးနေတတ်ပါတယ်။ဒါကြောင့် အာရုံစူးစိုက်မှု အားကောင်း စေမယ့် သိုးမွှေးထိုးတာ၊ စာဖတ်တာ၊ဘာသာစကားတစ်ခုခုကို သင်တာ စတာမျိုး လုပ်ကြည့်သင့်ပါတယ်။

အမှန်တရားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ ဒါကတော့ဘဝဆိုတာ အမြဲတမ်း ကိုယ်ဖြစ်ချင်တဲ့အတိုင်း သာယာချောမွေ့နေမှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာပါပဲ။ တစ်ခါတစ်လေမှာသင်မကြုံချင်တဲ့ နာကျင်မှု ဝေဒနာတွေကို ကောင်းကောင်းကြီး ကြုံတွေ့ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ဒါဟာ ဝမ်းနည်းစရာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တော့ နာကျင်မှုတွေဆိုတာ လူတွေကို ပြောင်းလဲသွားစေတဲ့ဆရာသခင်ပါ။ နာကျင်မှု တွေကပဲ ပိုရင့်ကျက်လာစေတယ် ၊ ပိုကောင်းတဲ့ လူတစ်ယောက်အဖြစ်ကိုပြောင်းလဲပေးနိုင်တာပါ။   ဘဝမှာကြုံတွေ့ရတဲ့ နာကျင်မှု တွေကို ဘာကြောင့် ကြိုဆိုလက်ခံသင့်လဲ။သူတို့ကဘဝရဲ့ အနှစ်သာရကို ပုံဖော်ပေးတယ်။ နာကျင် မှုတွေကဘဝကို ကွဲပြားစွာရှုမြင်တက်စေပြီး ဘဝရဲ့အနှစ်သာရကို နားလည်စေပါတယ်။ ဘဝဆိုတာ အမြဲတမ်းအချိုတွေပဲ မပေး ပါဘူး။ ဘဝမှာ ခါးသီးတဲ့ အမှန်တရားတွေ ရှိတယ်ဆိုတာကို နာကျင်မှုတွေကနေတဆင့်နားလည်လာစေ နိုင်ပါတယ်။ ဆိုတော့ ဘဝမှာ သင်မလိုချင်တဲ့ ခါးသီးမှုတွေ ကြုံရတဲ့အခါ ဒါဟာဘဝရဲ့အနှစ်သာရ ပါလားဆိုတာကို လက်ခံတက်လာစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဘဝတိုးတက်ချင်လို့ဆိုပြီး တချို့လူငယ်တွေ တက်ကျမ်းချည်း တစ်ချိန်လုံး လှိမ့်ဖတ်တာတွေ မြင်ဖူးတယ်။ အဲလို တက်ကျမ်း ကြိုက် လူငယ်တွေပဲ ဒီလို ပြောကြပြန်ရော၊ အဲဒါတွေ ဖတ်ပြီး ဘာမှ မတိုးတက်ဘူး တဲ့။ တော်တော်များများ သိထားကြတာ က စာဖတ်တာ ကောင်းတယ်၊  စာဖတ်ရင်တိုးတက်တယ်။ စာဖတ်ရင် ကိုယ့်လူမျိုး ကိုယ့်တိုင်းပြည်တိုးတက်လာ၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝ လာမယ်။ ထိုနည်းတူ တိုးတက်နေကြတဲ့ လူတွေကလဲပဲ စာအုပ်တွေ အရမ်းဖတ်ကြတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ တကယ့်တကယ် စာတွေ ဖတ်ပြီး မတိုးတက်တဲ့လူတွေ တွေ့တဲ့အခါမှာစဉ်းစားစရာတစ်ခုက စာဖတ်တာ မှားနေလား၊ စာအုပ်နဲ့အချိန်ကုန်နေတာကပဲ မှားနေတာလားပေါ့။                                                                                                                                                          သေသေချာချာ တွေးကြည့်လိုက်ရင်စာအုပ်ဖတ်တာ မမှားဘူး၊ဖတ်ပုံ ဖတ်နည်း မှားနေတာပဲဖြစ်နိုင်တယ်။ တချို့ တက်ကျမ်းတွေ ဆို မဖြစ်နိုင်တာကို အတင်းညှစ်ထုတ်ပြီး ရေးထားတာတွေ။ စဖတ်ချင်း မိုးပေါ်ဒူးနဲ့ တက်ဆောင့်ချင်အောင် မဟာဗန္ဓုလလို သူရဲကောင်းဖြစ်ချင်လာအောင် လောကကို အောင်နိုင်တဲ့ ဘုရားသခင်လိုလို ဖြစ်လာအောင် ဆွပေးတယ်၊ တကယ့် လက်တွေ့ကျ ဘာမှ မဟုတ်နေဘူး။ နောက်ပြီး ဘယ်စာအုပ်က ကိုယ်နဲ့အပ်စပ်တယ်၊ လိုက်ဖက်တယ်ဆိုတာကို ကောင်းကောင်း ကြီး သိထားဖို့ လိုတယ်။ တွေ့ရာ ကောက်ဖတ်နေဖို့ မလိုဘူး။

ခံတပ်ဆိုတာ အင်္ဂလိပ်လို Fortification, ခိုင်ခံ့စွာတည်ဆောက်ထားခြင်း၊အားဖြည့်စေခြင်း စသော နေရာများ ကိုဆိုလိုတယ်။ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအရ ‘ရန်သူကိုခုခံရန်အုတ်၊ကျောက်၊သစ်စသည်တို့ဖြင့်အခိုင်အခံ့လုပ်ထားသောစစ်စခန်း’ဟု၍ခေါ်ဆိုကြပါတယ်။ ခံတပ်ခိုင်ခံစွာတည်ဆောက်ထားမှုအပြင် ခံတပ်အတွင်းနေသော စစ်သည်များအနေဖြင့်လည်း ရဲစွမ်းသတ္တိရှိမှု၊ စည်းလုံး ညီညွတ်မှုတွေရှိမှ ရန်သူ့ကိုတော်လှန်နိုင်မှာဖြစ်တယ်။ထို့နည်းတူ မိမိတို့ရဲ့ ဘ၀မှာလည်း ပြင်ပဒဏ်တွေကို အန်တုနိုင်ဖို့မိမိတို့ရဲ့ ‘စိတ်ခံတပ်’ ကိုတည်ဆောက်ထားနိုင်ဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။  ကိုယ့်ရဲ့စိတ်ခံစားချက်၊ကိုယ်ရဲ့ထင်မြင်ယူဆချက်၊ နှလုံးသွင်းမှု၊ ရွေးချယ်မှု၊ ပြုမူပြောဆိုမှု၊ ခံယူမှု၊ စသောအရာတွေကို ကိုယ်တိုင် နိုင်နှင်းစွာရှိနေဖို့လိုပါတယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လျှော့တိလျှော့ရဲ ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင်အပြင်က သွေးထိုးလှုံ့ဆော်မှု၊ ဖြားယောင်း  သွေးဆောင်မှု၊ ရန်ထောင်မှု၊ စသောအရာတွေကိုကျော်လွှားနိုင်ဖို့နှင့် ဓမ္မဓိဌာန်ကျကျ အကဲဖြတ်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းအားနည်း နေမှာဖြစ်ပါတယ်။ဒီတော့စိတ်ခံတပ်ကိုဘယ်လို တည်ဆောက်ကြမလဲ?

တန်ဖိုး − အလွယ်ပြောရရင် ကိုယ့်အတွက်အရေးကြီးတဲ့အရာ၊ တန်ဖိုးထားဦးစားပေးတဲ့အရာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ် ဘယ်လို ပြုမူမှာလဲ၊ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ လုပ် ဆောင်မှာလဲ၊ ဘယ်လို ရွေးချယ်မှုတွေလုပ်မှာလဲစတာတွေကို ပုံပေါ်လာအောင် လမ်းညွှန်ပုံဖော်ပေးတဲ့ စံတွေ၊ ယုံကြည်မှုတွေလို့လည်းဆိုနိုင်ပါသေးတယ်။ ဒီတန်ဖိုးတွေ ဘယ်လိုပုံပေါ်လာလဲ? တန်ဖိုးတွေ ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ဘဝအတွေ့အကြုံ၊ ဖြတ် သန်းလာမှုပုံစံ၊ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ၊ နောက် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အဖြစ်အပျက်တွေကြောင့် ကိုယ့်အပေါ် သက်ရောက်လာမှုတွေ (သို့)ကိုယ့်ရဲ့ သုံးသပ်ယုံကြည်မှုတွေ စသဖြင့် ဒီအပေါ် မူတည်ထားတဲ့ စံနှုန်းတွေလို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဘဝရဲ့ အတွေ့အကြုံအပေါ်မူတည်ရင်း ရှုမြင်လက်ခံမှုနဲ့တန်ဖိုးထားမှုတွေ ကွာခြား သွားတယ်။ခြားနားမှုရှိတဲ့ ဘဝ “background” အသီးသီးနဲ့ မတူညီစွာ ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ လူတွေအတွက် တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ရဲ့တန်ဖိုးတွေဟာ တူတော့ မတူညီနိုင်ဘူးပေါ့။ တချို့အတွက် တန်ဖိုးဆိုတာ ရိုးသားမှု၊တချို့က ကြင်နာမှု၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ချင်း စာမှု၊ ဖြောင့်မတ်မှု ၊ စည်းစိမ်ချမ်းသာ၊ဂုဏ် စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။ 

ငြင်းဆိုခံရခြင်း ဆိုတာ ဘဝမှာ မလွှဲသာမရှောင်သာကြုံတွေ့ရတတ်တဲ့ ဘဝအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဆိုလည်း မမှားပါဘူး။ ကိုယ် ချစ်တဲ့ သူ (သို့)သံယောဇဉ်ရှိသူရဲ့ ငြင်းဆိုမှုကို ခံရတယ်။ ကိုယ်လျှောက်တဲ့ အလုပ်မှာ ကိုယ့်ကိုငြင်းပယ်ခံရတယ်။ ကိုယ် တီထွင် ဖန်တီးထားတဲ့တန်ဖိုးထားတဲ့အရာတွေအပေါ် ငြင်းဆိုခံရတယ်။ အလုပ်မှာ ကိုယ်တင်သွင်းတဲ့အဆိုကိုငြင်းပယ်ခံရတယ်။ အနီးရှိသူတွေထံက ကိုယ့်တောင်းဆိုမှုတွေအပေါ် ငြင်းပယ်ခံရတယ် စသဖြင့်အမျိုးမျိုးပေါ့။

  ဒီလိုငြင်းဆိုခံရမှုတွေဟာ တချို့တွေအတွက် စိတ်ပျက်အားလျော့စရာဖြစ်စေတယ်။ ယုံကြည်မှု ပျောက်ရှစေတယ်။နာကျင် ခံစားစေတယ်ပေါ့။ ဘယ်သူမှတော့ ကိုယ့်ကို ငြင်းဆိုနေမှုကို လိုချင်ကြမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါတွေဟာ Self-Doubt ကိုယ့်ကို ကိုယ်သံသယဖြစ်စေဖို့၊ inner fear စိတ်တွင်းအကြောက်တရားတွေရရှိလာဖို့ လှုံ့ဆော်နိုင်တဲ့ triggerတွေ လို့လည်းပြောနိုင် ပါတယ်။                                                                                                                                

အခြားသူတွေပေးတဲ့ ဒဏ်ရာတွေထက် ကိုယ့်ကိုကိုယ်ပေးထားတဲ့ ဒဏ်ရာတွေဟာ ပိုနက်ပြီး ၊ ပိုနာကျင်ရတတ်ပါတယ်။ အခြားသူဆီက ရခဲ့တဲ့ အနာဟာ ၊အခြားလူတစ်ယောက်ကြောင့် ပျောက်ကင်းပါတယ် ။ ကိုယ်တိုင်က ပေးထားရင်တော့ ကိုယ် တိုင်ပြန်ကုသရမယ်။မချစ်သင့်သူကို ချစ်မိလို့ ရတဲ့ ဒဏ်ရာဟာ ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးတာပဲ။ နာကျင်မှန်းသိရက်ရုန်းမထွက်နိုင် တာဟာလည်း ကိုယ်တိုင်ပေးတဲ့ ဒဏ်ရာပဲ။ ကိုယ့်ကိုကိုယ် အားမလိုအားမရဖြစ်လို့ ၊ မကျေနပ်နိုင်လို့လည်း ဒဏ်ရာတွေ ရတတ်တယ် ၊ မလိုသူတွေပြောစကားနဲ့ပြိုလဲမိတာလဲ ကိုယ့်ရဲ့ ပျော့ညံ့မှုကြောင့် ရတဲ့ဒဏ်ရာပဲဖြစ်ပါတယ်။ အတွေးလွန်တာ လည်းကိုယ်တိုင်ဖန်းတီးတဲ့ ဒဏ်ရာတစ်ခု ဖြစ်တယ်။ ဆိုတော့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပေးမှန်းမသိပေးနေမိတဲ့ ဒဏ်ရာတွေ ဘယ် လောက် တောင် များနေခဲ့သလဲ ပြန်ဆန်းဆစ်ကြည့်ပါ ။                                                                                  ကိုယ်သဘောကျမိတဲ့ လူတစ်ယောက် ကိုယ့်ကိုပြန်မချစ်နိုင်တာဟာကိုယ့်အပြစ်မဟုတ်ဘူး ။ ဒါဟာ သူ့စိတ်နဲ့ သူကိုယ် သူ ရွေးချယ်ချင်တာ ရွေးမှာပဲ ။ဒါကို ငါသာ ဒီ့ထက်ပိုလှရင် ၊ ဒီ့ထက် ခန္နာကိုယ်မိုက်ရင် ၊ အရပ်ရှည်ရင် ၊ဟာသတွေပြောတတ်ပြီး ငါဟာတော်နေခဲ့ရင် သူကငါ့ကိုပြန်ချစ်မှာဆိုတဲ့ စိတ်မျိုးနဲ့ကိုယ့်ကိုကိုယ် အပြစ်မတင်ပါနဲ့ ။ ကိုယ်ဟာ ကိုယ့်ပုံစံလေးအတိုင်း လှနေပါတယ်။ ကိုယ်ဟာတစ်စုံတစ်ယောက်ရဲ့ ပြီးပြည့်စုံတဲ့ typeဖြစ်နေမှာပါ။ ဒီပုံစံမျိုးနဲ့ ဒဏ်ရာပေးထားမိရင် ချက်ချင်းပဲ ကုသလိုက်ပါ ။                                                                                                                                                         

   Mutual respect ဆိုတာ ဘယ်လို ဆက်ဆံရေးမျိုးမဆို လိုတာဖြစ်လို့သမီးရည်းစားတွေကြားမှာလည်း အချင်းချင်း အပြန် အလှန်လေးစားမှုဆိုတာ ရှိသင့်ပါတယ်။မတူကွဲပြားမှုတွေကို လက်ခံပေးခြင်းက Mutual Respect ရှိတာပါ။လူတိုင်းက တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မတူကြပါဘူး၊ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို ကိုယ်က ကြိုက်ပေမယ့်သူ့အကြိုက်ဟုတ်ချင်မှ ဟုတ်မှာဖြစ် သလို သူကြိုက်တဲ့ဇာတ်ကားကိုကိုယ်ကြိုက်ဖို့ဆိုတာကလည်း မလွယ်ပါဘူး။ ဒါက ဥပမာပါ၊ ဘဝမှာ ဒီထက်ပိုပြီး အမြင်မတူ စရာကိစ္စတွေလည်း ဒုနဲ့ဒေးပါ။                                                                                                                                    Mutual respect ရှိတယ်ဆိုတာ ဒီလို အမြင်မတူတာတွေ၊မတူကွဲပြားမှုတွေကို လက်သင့်ခံပေးတာလည်းပါပါတယ်၊ အဲ့ဒီလို မှမဟုတ်ဘဲငါကြိုက်တာကမှအကောင်း၊ ငါ့အမြင်ကမှအမှန်၊ တစ်ဖက်လူကိုငါလုပ်သလိုလုပ်ရမယ်၊ငါကြိုက်တာတွေပဲလိုက်ကြိုက် ရမယ်၊ မကြိုက်ရင် မချစ်လို့ဆိုပြီးတစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်နေရင်တော့ ဒီဆက်ဆံရေးက ရေရှည်တည်တံ့သွားဖို့ မလွယ်ပါဘူး။