Sign up to save your podcasts
Or
Share داستان‌های مثنوی
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Or
داستان‌های مثنوی
By فخری قمیشیArts
داستان‌های مثنوی episodes
- 29 min
- 30 min
- 30 min
- 30 min
- 29 min
- 28 min
- پیر چنگیآن شنیدستی که در عهد عمربود چنگی مطربی با کر و فربلبل از آواز او بی‌خود شدییک طرب ز آواز خوبش صد شدیمجلس و مجمع دمش آراستیوز نوای او قیامت خاستیهمچو اسرافیل کآوازش بفنمردگان را جان در آرد در بدنیار سایل بود اسرافیل راکز سماعش پر برستی فیل راسازد اسرافیل روزی ناله راجان دهد پوسیدهٔ صدساله راانبیا را در درون هم نغمههاستطالبان را زان حیات بیبهاستنشنود آن نغمه‌ها را گوش حسکز ستمها گوش حس باشد نجسنشنود نغمهٔ پری را آدمیکو بود ز اسرار پریان اعجمیگر چه هم نغمهٔ پری زین عالمستنغمهٔ دل برتر از هر دو دمستکه پری و آدمی زندانیندهر دو در زندان این نادانیندمعشر الجن سورهٔ رحمان بخوانتستطیعوا تنفذوا را باز داننغمههای اندرون اولیااولا گوید که ای اجزای لاهین ز لای نفی سرها بر زنیداین خیال و وهم یکسو افکنیدای همه پوسیده در کون و فسادجان باقیتان نرویید و نزادگر بگویم شمه‌ای زان نغمههاجانها سر بر زنند از دخمههاگوش را نزدیک کن کان دور نیستلیک نقل آن به تو دستور نیستهین که اسرافیل وقتند اولیامرده را زیشان حیاتست و نماجان هر یک مرده‌ای از گور تنبر جهد ز آوازشان اندر کفنگوید این آواز ز آواها جداستزنده کردن کار آواز خداستما بمردیم و بکلی کاستیمبانگ حق آمد همه بر خاستیمبانگ حق اندر حجاب و بی حجابآن دهد کو داد مریم را ز جیبای فناتان نیست کرده زیر پوستباز گردید از عدم ز آواز دوستمطلق آن آواز خود از شه بودگرچه از حلقوم عبدالله بودگفته او را من زبان و چشم تومن حواس و من رضا و خشم تورو که بی یسمع و بی یبصر تویسر توی چه جای صاحب‌سر تویچون شدی من کان لله از ولهمن ترا باشم که کان الله لهگه توی گویم ترا گاهی منمهر چه گویم آفتاب روشنمهر کجا تابم ز مشکات دمیحل شد آنجا مشکلات عالمیظلمتی را کآفتابش بر نداشتاز دم ما گردد آن ظلمت چو چاشتآدمی را او بخویش اسما نموددیگران را ز آدم اسما میگشودخواه ز آدم گیر نورش خواه ازوخواه از خم گیر می خواه از کدوکین کدو با خنب پیوستست سختنی چو تو شاد آن کدوی نیکبختگفت طوبی من رآنی مصطفیوالذی یبصر لمن وجهی رایچون چراغی نور شمعی را کشیدهر که دید آن را یقین آن شمع دیدهمچنین تا صد چراغ ار نقل شددیدن آخر لقای اصل شدخواه از نور پسین بستان تو آنهیچ فرقی نیست خواه از شمع جانخواه بین نور از چراغ آخرینخواه بین نورش ز شمع غابرین31 min
- طوطی و بقالبود بقالی و وی را طوطییخوشنوایی سبز و گویا طوطییبر دکان بودی نگهبان دکاننکته گفتی با همه سوداگراندر خطاب آدمی ناطق بدیدر نوای طوطیان حاذق بدیخواجه روزی سوی خانه رفته بودبر دکان طوطی نگهبانی نمودگربهای برجست ناگه بر دکانبهر موشی طوطیک از بیم جانجست از سوی دکان سویی گریختشیشههای روغن گل را بریختاز سوی خانه بیامد خواجهاشبر دکان بنشست فارغ خواجهوشدید پر روغن دکان و جامه چرببر سرش زد گشت طوطی کل ز ضربروزکی چندی سخن کوتاه کردمرد بقال از ندامت آه کردریش بر می‌کند و می‌گفت ای دریغکافتاب نعمتم شد زیر میغدست من بشکسته بودی آن زمانکه زدم من بر سر آن خوش زبانهدیهها می‌داد هر درویش راتا بیابد نطق مرغ خویش رابعد سه روز و سه شب حیران و زاربر دکان بنشسته بد نومیدوارمینمود آن مرغ را هر گون نهفتتا که باشد اندر آید او بگفتجولقیی سر برهنه میگذشتبا سر بی مو چو پشت طاس و طشتآمد اندر گفت طوطی آن زمانبانگ بر درویش زد چون عاقلانکز چه ای کل با کلان آمیختیتو مگر از شیشه روغن ریختیاز قیاسش خنده آمد خلق راکو چو خود پنداشت صاحب دلق راکار پاکان را قیاس از خود مگیرگر چه ماند در نبشتن شیر و شیرجمله عالم زین سبب گمراه شدکم کسی ز ابدال حق آگاه شدهمسری با انبیا برداشتنداولیا را همچو خود پنداشتندگفته اینک ما بشر ایشان بشرما و ایشان بستهٔ خوابیم و خوراین ندانستند ایشان از عمیهست فرقی درمیان بیمنتهیهر دو گون زنبور خوردند از محللیک شد زان نیش و زین دیگر عسلهر دو گون آهو گیا خوردند و آبزین یکی سرگین شد و زان مشک نابهر دو نی خوردند از یک آبخوراین یکی خالی و آن پر از شکرصد هزاران این چنین اشباه بینفرقشان هفتاد ساله راه بیناین خورد گردد پلیدی زو جداآن خورد گردد همه نور خدااین خورد زاید همه بخل و حسدوآن خورد زاید همه نور احداین زمین پاک و آن شوره‌ست و بداین فرشتهٔ پاک و آن دیوست و ددهر دو صورت گر به هم ماند رواستآب تلخ و آب شیرین را صفاستجز که صاحب ذوق کی شناسد بیاباو شناسد آب خوش از شوره آبسحر را با معجزه کرده قیاسهر دو را بر مکر پندارد اساسساحران موسی از استیزه رابرگرفته چون عصای او عصازین عصا تا آن عصا فرقیست ژرفزین عمل تا آن عمل راهی شگرفلعنة الله این عمل را در قفارحمة الله آن عمل را در وفاکافران اندر مری بوزینه طبعآفتی آمد درون سینه طبعهرچه مردم می‌کند بوزینه همآن کند کز مرد بیند دم بدم33 min
- رومیان و چینیانچینیان گفتند ما نقاشترومیان گفتند ما را کر و فرگفت سلطان امتحان خواهم درینکز شماها کیست در دعوی گزیناهل چین و روم چون حاضر شدندرومیان در علم واقف‌تر بدندچینیان گفتند یک خانه به ماخاص بسپارید و یک آن شمابود دو خانه مقابل در بدرزان یکی چینی ستد رومی دگرچینیان صد رنگ از شه خواستندپس خزینه باز کرد آن ارجمندهر صباحی از خزینه رنگهاچینیان را راتبه بود از عطارومیان گفتند نه نقش و نه رنگدر خور آید کار را جز دفع زنگدر فرو بستند و صیقل میزدندهمچو گردون ساده و صافی شدنداز دو صد رنگی به بی‌رنگی رهیسترنگ چون ابرست و بی‌رنگی مهیستهرچه اندر ابر ضو بینی و تابآن ز اختر دان و ماه و آفتابچینیان چون از عمل فارغ شدنداز پی شادی دهلها میزدندشه در آمد دید آنجا نقشهامیربود آن عقل را و فهم رابعد از آن آمد به سوی رومیانپرده را بالا کشیدند از میانعکس آن تصویر و آن کردارهازد برین صافی شده دیوارهاهر چه آنجا دید اینجا به نموددیده را از دیده‌خانه میربودرومیان آن صوفیانند ای پدربی ز تکرار و کتاب و بی هنرلیک صیقل کرده‌اند آن سینههاپاک از آز و حرص و بخل و کینههاآن صفای آینه وصف دلستصورت بی منتها را قابلستصورت بی‌صورت بی حد غیبز آینهٔ دل تافت بر موسی ز جیبگرچه آن صورت نگنجد در فلکنه بعرش و فرش و دریا و سمکزانک محدودست و معدودست آنآینهٔ دل را نباشد حد بدانعقل اینجا ساکت آمد یا مضلزانک دل یا اوست یا خود اوست دلعکس هر نقشی نتابد تا ابدجز ز دل هم با عدد هم بی عددتا ابد هر نقش نو کاید برومینماید بی حجابی اندرواهل صیقل رسته‌اند از بوی و رنگهر دمی بینند خوبی بی درنگنقش و قشر علم را بگذاشتندرایت عین الیقین افراشتندرفت فکر و روشنایی یافتندنحر و بحر آشنایی یافتندمرگ کین جمله ازو در وحشتندمیکنند این قوم بر وی ریشخندکس نیابد بر دل ایشان ظفربر صدف آید ضرر نه بر گهرگرچه نحو و فقه را بگذاشتندلیک محو فقر را بر داشتندتا نقوش هشت جنت تافتستلوح دلشان را پذیرا یافتستبرترند از عرش و کرسی و خلاساکنان مقعد صدق خدا29 min
- فیل در تاریکیپیل اندر خانهٔ تاریک بودعرضه را آورده بودندش هنوداز برای دیدنش مردم بسیاندر آن ظلمت همی‌شد هر کسیدیدنش با چشم چون ممکن نبوداندر آن تاریکیش کف میبسودآن یکی را کف به خرطوم اوفتادگفت همچون ناودانست این نهادآن یکی را دست بر گوشش رسیدآن برو چون بادبیزن شد پدیدآن یکی را کف چو بر پایش بسودگفت شکل پیل دیدم چون عمودآن یکی بر پشت او بنهاد دستگفت خود این پیل چون تختی بدستهمچنین هر یک به جزوی که رسیدفهم آن می‌کرد هر جا میشنیداز نظرگه گفتشان شد مختلفآن یکی دالش لقب داد این الفدر کف هر کس اگر شمعی بدیاختلاف از گفتشان بیرون شدیچشم حس همچون کف دستست و بسنیست کف را بر همهٔ او دسترسچشم دریا دیگرست و کف دگرکف بهل وز دیدهٔ دریا نگرجنبش کفها ز دریا روز و شبکف همی‌بینی و دریا نه عجبما چو کشتیها بهم بر میزنیمتیرهچشمیم و در آب روشنیمای تو در کشتی تن رفته به خوابآب را دیدی نگر در آب آبآب را آبیست کو میراندشروح را روحیست کو میخواندشموسی و عیسی کجا بد کآفتابکشت موجودات را می‌داد آبآدم و حوا کجا بد آن زمانکه خدا افکند این زه در کماناین سخن هم ناقص است و ابترستآن سخن که نیست ناقص آن سرستگر بگوید زان بلغزد پای توور نگوید هیچ از آن ای وای توور بگوید در مثال صورتیبر همان صورت بچفسی ای فتیبستهپایی چون گیا اندر زمینسر بجنبانی ببادی بییقینلیک پایت نیست تا نقلی کنییا مگر پا را ازین گل بر کنیچون کنی پا را حیاتت زین گلستاین حیاتت را روش بس مشکلستچون حیات از حق بگیری ای رویپس شوی مستغنی از گل میرویشیر خواره چون ز دایه بسکلدلوتخواره شد مرورا میهلدبستهٔ شیر زمینی چون حبوبجو فطام خویش از قوت القلوبحرف حکمت خور که شد نور ستیرای تو نور بی‌حجب را ناپذیرتا پذیرا گردی ای جان نور راتا ببینی بی‌حجب مستور راچون ستاره سیر بر گردون کنیبلک بی گردون سفر بی‌چون کنیآنچنان کز نیست در هست آمدیهین بگو چون آمدی مست آمدیراههای آمدن یادت نماندلیک رمزی بر تو بر خواهیم خواندهوش را بگذار وانگه هوشدارگوش را بر بند وانگه گوش دارنه نگویم زانک خامی تو هنوزدر بهاری تو ندیدستی تموزاین جهان همچون درختست ای کرامما برو چون میوه‌های نیمخامسخت گیرد خامها مر شاخ رازانک در خامی نشاید کاخ راچون بپخت و گشت شیرین لبگزانسست گیرد شاخها را بعد از آنچون از آن اقبال شیرین شد دهانسرد شد بر آدمی ملک جهانسختگیری و تعصب خامی استتا جنینی کار خون‌آشامی استچیز دیگر ماند اما گفتنشبا تو روح القدس گوید بی منشنه تو گویی هم بگوش خویشتننه من ونه غیرمن ای هم تو منهمچو آن وقتی که خواب اندر رویتو ز پیش خود به پیش خود شویبشنوی از خویش و پنداری فلانبا تو اندر خواب گفتست آن نهانتو یکی تو نیستی ای خوش رفیقبلک گردونی ودریای عمیقآن تو زفتت که آن نهصدتوستقلزمست وغرقه گاه صد توستخود چه جای حد بیداریست و خوابدم مزن والله اعلم بالصوابدم مزن تا بشنوی از دم ز نانآنچ نامد در زبان و در بیاندم مزن تا بشنوی زان آفتابآنچ نامد درکتاب و در خطابدم مزن تا دم زند بهر تو روحآشنا بگذار در کشتی نوحهمچو کنعان کشنا می‌کرد اوکه نخواهم کشتی نوح عدوهی بیا در کشتی بابا نشینتا نگردی غرق طوفان ای مهینگفت نه من آشنا آموختممن به جز شمع تو شمع افروختمهین مکن کین موج طوفان بلاستدست و پا و آشنا امروز لاستباد قهرست و بلای شمع کشجز که شمع حق نمی‌پاید خمشگفت نه رفتم برآن کوه بلندعاصمست آن که مرا از هر گزندهین مکن که کوه کاهست این زمانجز حبیب خویش را ندهد امانگفت من کی پند تو بشنودهامکه طمع کردی که من زین دوده‌ام30 min
About داستان‌های مثنوی
From the publisher's feed
مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی (یا مثنوی مولوی)، نام کتاب شعری از مولانا جلال‌الدین محمد بلخی
این کتاب از ۲۶,۰۰۰ بیت و ۶ دفتر تشکیل شده و یکی از برترین کتاب‌های ادبیات عرفانی کهن فارسی و حکمت پارسی پس از اسلام است. این کتاب در قالب شعری مثنوی سروده شده است که در واقع عنوان کتاب نیز هست. خانم فخری قمیشی داستان‌های شیرین این کتاب را در قالبی ساده‌فهم بیان و تفسیرمی‌کنند