Sign up to save your podcasts
Or
Share داستان‌های مثنوی
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Or
داستان‌های مثنوی
By فخری قمیشیArts
داستان‌های مثنوی episodes
- ایاز و شکستنِ گوهرای ایاز اکنون نگویی کین گهرچند می‌ارزد بدین تاب و هنرگفت افزون زانچ تانم گفت منگفت اکنون زود خردش در شکنسنگها در آستین بودش شتابخرد کردش پیش او بود آن صوابز اتفاق طالع با دولتشدست داد آن لحظه نادر حکمتشیا به خواب این دیده بود آن پر صفاکرده بود اندر بغل دو سنگ راهمچو یوسف که درون قعر چاهکشف شد پایان کارش از الههر که را فتح و ظفر پیغام دادپیش او یک شد مراد و بیمرادهر که پایندان وی شد وصل یاراو چه ترسد از شکست و کارزارچون یقین گشتش که خواهد کرد ماتفوت اسپ و پیل هستش ترهاتگر برد اسپش هر آنک اسپجوستاسپ رو گو نه که پیش آهنگ اوستمرد را با اسپ کی خویشی بودعشق اسپش از پی پیشی بودبهر صورتها مکش چندین زحیربیصداع صورتی معنی بگیرهست زاهد را غم پایان کارتا چه باشد حال او روز شمارعارفان ز آغاز گشته هوشمنداز غم و احوال آخر فارغاندبود عارف را همین خوف و رجاسابقهدانیش خورد آن هر دو رادید کو سابق زراعت کرد ماشاو همی‌داند چه خواهد بود چاشعارفست و باز رست از خوف و بیمهای هو را کرد تیغ حق دو نیمبود او را بیم و اومید از خداخوف فانی شد عیان گشت آن رجاچون شکست او گوهر خاص آن زمانزان امیران خاست صد بانگ و فغانکین چه بی‌باکیست والله کافرستهر که این پر نور گوهر را شکستوآن جماعت جمله از جهل و عمادر شکسته در امر شاه راقیمتی گوهر نتیجهٔ مهر و ودبر چنان خاطر چرا پوشیده شد26 min
- سلطان محمود و چارق ایازآن ایاز از زیرکی انگیختهپوستین و چارقش آویختهمیرود هر روز در حجرهٔ خلاچارقت اینست منگر درعلاشاه را گفتند او را حجرهایستاندر آنجا زر و سیم و خمرهایستراه می‌ندهد کسی را اندروبسته می‌دارد همیشه آن در اوشاه فرمود ای عجب آن بنده راچیست خود پنهان و پوشیده ز ماپس اشارت کرد میری را که رونیمشب بگشای و اندر حجره شوهر چه یابی مر ترا یغماش کنسر او را بر ندیمان فاش کنبا چنین اکرام و لطف بیعدداز لئیمی سیم و زر پنهان کندمینماید او وفا و عشق و جوشوانگه او گندم‌نمای جوفروشهر که اندر عشق یابد زندگیکفر باشد پیش او جز بندگینیمشب آن میر با سی معتمددر گشاد حجرهٔ او رای زدمشعله بر کرده چندین پهلوانجانب حجره روانه شادمانکه امر سلطانست بر حجره زنیمهر یکی همیان زر در کش کنیمآن یکی می‌گفت هی چه جای زراز عقیق و لعل گوی و از گهرخاص خاص مخزن سلطان ویستبلک اکنون شاه را خود جان ویستچه محل دارد به پیش این عشیقلعل و یاقوت و زمرد یا عقیقشاه را بر وی نبودی بد گمانتسخری می‌کرد بهر امتحانپاک می‌دانستش از هر غش و غلباز از وهمش همی‌لرزید دلکه مبادا کین بود خسته شودمن نخواهم که برو خجلت روداین نکردست او و گر کرد او رواستهر چه خواهد گو بکن محبوب ماستهر چه محبوبم کند من کردهاماو منم من او چه گر در پردهامباز گفتی دور از آن خو و خصالاین چنین تخلیط ژاژست و خیالاز ایاز این خود محالست و بعیدکو یکی دریاست قعرش ناپدیدهفت دریا اندرو یک قطرهایجملهٔ هستی ز موجش چکرهایجمله پاکیها از آن دریا برندقطرههااش یک به یک میناگرندشاه شاهانست و بلک شاهسازوز برای چشم بد نامش ایازچشمهای نیک هم بر وی به دستاز ره غیرت که حسنش بیحدستیک دهان خواهم به پهنای فلکتا بگویم وصف آن رشک ملکور دهان یابم چنین و صد چنینتنگ آید در فغان این حنیناین قدر گر هم نگویم ای سندشیشهٔ دل از ضعیفی بشکندشیشهٔ دل را چو نازک دیدهامبهر تسکین بس قبا بدریدهاممن سر هر ماه سه روز ای صنمبیگمان باید که دیوانه شومهین که امروز اول سه روزه استروز پیروزست نه پیروزه استهر دلی که اندر غم شه میبوددم به دم او را سر مه میبودقصهٔ محمود و اوصاف ایازچون شدم دیوانه رفت اکنون ز ساز30 min
- شب‌دزدان و سلطان محمودشب چو شه محمود برمی‌گشت فردبا گروهی قوم دزدان باز خوردپس بگفتندش کیی ای بوالوفاگفت شه من هم یکی‌ام از شماآن یکی گفت ای گروه مکر کیشتا بگوید هر یکی فرهنگ خویشتا بگوید با حریفان در سمرکو چه دارد در جبلت از هنرآن یکی گفت ای گروه فنفروشهست خاصیت مرا اندر دو گوشکه بدانم سگ چه می‌گوید به بانگقوم گفتندش ز دیناری دو دانگآن دگر گفت ای گروه زرپرستجمله خاصیت مرا چشم اندرستهر که را شب بینم اندر قیروانروز بشناسم من او را بیگمانگفت یک خاصیتم در بازو استکه زنم من نقبها با زور دستگفت یک خاصیتم در بینی استکار من در خاکها بوبینی استسرالناس معادن داد دستکه رسول آن را پی چه گفته استمن ز خاک تن بدانم کاندر آنچند نقدست و چه دارد او ز کاندر یکی کان زر بی‌اندازه درجوان دگر دخلش بود کمتر ز خرجهمچو مجنون بو کنم من خاک راخاک لیلی را بیابم بیخطابو کنم دانم ز هر پیراهنیگر بود یوسف و گر آهرمنیهمچو احمد که برد بو از یمنزان نصیبی یافت این بینی منکه کدامین خاک همسایهٔ زرستیا کدامین خاک صفر و ابترستگفت یک نک خاصیت در پنجهامکه کمندی افکنم طول علمهمچو احمد که کمند انداخت جانشتا کمندش برد سوی آسمانشگفت حقش ای کمندانداز بیتآن ز من دان ما رمیت اذ رمیتپس بپرسیدند زان شه کای سندمر ترا خاصیت اندر چه بودگفت در ریشم بود خاصیتمکه رهانم مجرمان را از نقممجرمان را چون به جلادان دهندچون بجنبد ریش من زیشان رهندچون بجنبانم به رحمت ریش راطی کنند آن قتل و آن تشویش راقوم گفتندش که قطب ما تویکه خلاص روز محنتمان شویچون سگی بانگی بزد از سوی راستگفت می‌گوید که سلطان با شماستخاک بو کرد آن دگر از ربوهایگفت این هست از وثاق بیوهایپس کمند انداخت استاد کمندتا شدند آن سوی دیوار بلندجای دیگر خاک را چون بوی کردگفت خاک مخزن شاهیست فردنقبزن زد نقب در مخزن رسیدهر یکی از مخزن اسبابی کشیدبس زر و زربفت و گوهرهای زفتقوم بردند و نهان کردند تفتشه معین دید منزلگاهشانحلیه و نام و پناه و راهشانخویش را دزدید ازیشان بازگشتروز در دیوان بگفت آن سرگذشتپس روان گشتند سرهنگان مستتا که دزدان را گرفتند و ببستدستبسته سوی دیوان آمدندوز نهیب جان خود لرزان شدندچونک استادند پیش تخت شاهیار شبشان بود آن شاه چو ماهآنک چشمش شب بهرکه انداختیروز دیدی بی شکش بشناختیشاه را بر تخت دید و گفت اینبود با ما دوش شب‌گرد و قرینآنک چندین خاصیت در ریش اوستاین گرفت ما هم از تفتیش اوستعارف شه بود چشمش لاجرمبر گشاد از معرفت لب با حشمگفت و هو معکم این شاه بودفعل ما می‌دید و سرمان میشنودچشم من ره برد شب شه را شناختجمله شب با روی ماهش عشق باختامت خود را بخواهم من ازوکو نگرداند ز عارف هیچ روچشم عارف دان امان هر دو کونکه بدو یابید هر بهرام عونزان محمد شافع هر داغ بودکه ز جز شه چشم او مازاغ بوددر شب دنیا که محجوبست شیدناظر حق بود و زو بودش امیداز الم نشرح دو چشمش سرمه یافتدید آنچ جبرئیل آن بر نتافتمر یتیمی را که سرمه حق کشدگردد او در یتیم با رشدنور او بر ذره‌ها غالب شودآنچنان مطلوب را طالب شوددر نظر بودش مقامات العبادلاجرم نامش خدا شاهد نهادآلت شاهد زبان و چشم تیزکه ز شب‌خیزش ندارد سر گریزگر هزاران مدعی سر بر زندگوش قاضی جانب شاهد کندقاضیان را در حکومت این فنستشاهد ایشان را دو چشم روشنستگفت شاهد زان به جای دیده استکو بدیدهٔ بی‌غرض سر دیده استمدعی دیده‌ست اما با غرضپرده باشد دیدهٔ دل را غرضحق همی‌خواهد که تو زاهد شویتا غرض بگذاری و شاهد شویکین غرضها پردهٔ دیده بودبر نظر چون پرده پیچیده بودپس نبیند جمله را با طم و رمحبک الاشیاء یعمی و یصمدر دلش خورشید چون نوری نشاندپیشش اختر را مقادیری نماندپس بدید او بی‌حجاب اسرار راسیر روح مؤمن و کفار رادر زمین حق را و در چرخ سمینیست پنهان‌تر ز روح آدمیباز کرد از رطب و یابس حق نوردروح را من امر ربی مهر کردپس چو دید آن روح را چشم عزیزپس برو پنهان نماند هیچ چیزشاهد مطلق بود در هر نزاعبشکند گفتش خمار هر صداعنام حق عدلست و شاهد آن اوستشاهد عدلست زین رو چشم دوستمنظر حق دل بود در دو سراکه نظر در شاهد آید شاه راعشق حق و سر شاهدبازیشبود مایهٔ جمله پردهسازیشپس از آن لولاک گفت اندر لقادر شب معراج شاهدباز مااین قضا بر نیک و بد حاکم بودبر قضا شاهد نه حاکم میشودشد اسیر آن قضا میر قضاشاد باش ای چشم‌تیز مرتضیعارف از معروف بس درخواست کردکای رقیب ما تو اندر گرم و سردای مشیر ما تو اندر خیر و شراز اشارتهات دل‌مان بیخبرای یرانا لانراه روز و شبچشمبند ما شده دید سبب30 min
- #3 - آهو در طویلخه خران
آهو در طویلخه خران
📻 📻 📻
این برنامه‌ای است از رادیو بامداد🌟
تمامی قسمت‌های این مجموعه را می‌توانید در وبسایت رادیو بامداد بشنوید
www.RadioBamdad.com
32 min - #2 - صیاد و پرنده ی زیرک
صیاد و پرنده ی زیرک
📻 📻 📻
این برنامه‌ای است از رادیو بامداد🌟
تمامی قسمت‌های این مجموعه را می‌توانید در وبسایت رادیو بامداد بشنوید
www.RadioBamdad.com
26 min - #1 - طوطی و بازرگان
بود بازرگان و او را طوطیی
در قفس محبوس زیبا طوطیی
|
چونک بازرگان سفر را ساز کرد
سوی هندستان شدن آغاز کرد
|
هر غلام و هر کنیزک را ز جود
گفت بهر تو چه آرم گوی زود
|
هر یکی از وی مرادی خواست کرد
جمله را وعده بداد آن نیک مرد
|
گفت طوطی را چه خواهی ارمغان
کارمت از خطهٔ هندوستان
|
گفتش آن طوطی که آنجا طوطیان
چون ببینی کن ز حال من بیان
|
کان فلان طوطی که مشتاق شماست
از قضای آسمان در حبس ماست
|
بر شما کرد او سلام و داد خواست
وز شما چاره و ره ارشاد خواست
|
گفت می‌شاید که من در اشتیاق
جان دهم اینجا بمیرم در فراق
|
این روا باشد که من در بند سخت
گه شما بر سبزه گاهی بر درخت
|
این چنین باشد وفای دوستان
من درین حبس و شما در گلستان
📻 📻 📻
این برنامه‌ای است از رادیو بامداد🌟
تمامی قسمت‌های این مجموعه را می‌توانید در وبسایت رادیو بامداد بشنوید
www.RadioBamdad.com
30 min - خیاط شوخ طبعبیان آنک بی‌کاران و افسانه‌جویان مثل آن ترک‌اند و عالم غرار غدار همچو آن درزی و شهوات و زبان مضاحک گفتن این دنیاست و عمر هم‌چون آن اطلس پیش این درزی جهت قبای بقا و لباس تقوی ساختناطلس عمرت به مقراض شهوربرد پاره‌پاره خیاط غرورتو تمنا می‌بری که اختر مداملاغ کردی سعد بودی بر دوامسخت می‌تولی ز تربیعات اووز دلال و کینه و آفات اوسخت می‌رنجی ز خاموشی اووز نحوس و قبض و کین‌کوشی اوکه چرا زهرهٔ طرب در رقص نیستبر سعود و رقص سعد او مهایستاخترت گوید که گر افزون کنملاغ را پس کلیت مغبون کنمتو مبین قلابی این اخترانعشق خود بر قلب‌زن بین ای مهان29 min
- آهو در طویله‌ی خرانقصهٔ محبوس شدن آن آهوبچه در آخر خران و طعنهٔ آن خران ببر آن غریب گاه به جنگ و گاه به تسخر و مبتلی گشتن او به کاه خشک کی غذای او نیست و این صفت بندهٔ خاص خداست میان اهل دنیا و اهل هوا و شهوت کی الاسلام بدا غریبا و سیعود غریبا فطوبی للغرباء صدق رسول اللهآهوی را کرد صیادی شکاراندر آخر کردش آن بیزینهارآخری را پر ز گاوان و خرانحبس آهو کرد چون استمگرانآهو از وحشت به هر سو میگریختاو به پیش آن خران شب کاه ریختاز مجاعت و اشتها هر گاو و خرکاه را می‌خورد خوشتر از شکرگاه آهو می‌رمید از سو به سوگه ز دود و گرد که می‌تافت روهرکرا با ضد خود بگذاشتندآن عقوبت را چو مرگ انگاشتندتا سلیمان گفت که آن هدهد اگرهجر را عذری نگوید معتبربکشمش یا خود دهم او را عذابیک عذاب سخت بیرون از حسابهان کدامست آن عذاب این معتمددر قفس بودن به غیر جنس خودزین بدن اندر عذابی ای بشرمرغ روحت بسته با جنسی دگرروح بازست و طبایع زاغهادارد از زاغان و چغدان داغهااو بمانده در میانشان زارزارهمچو بوبکری به شهر سبزوار32 min
- طوطی و بازرگانبود بازرگان و او را طوطیایدر قفس محبوس زیبا طوطیایچونک بازرگان سفر را ساز کردسوی هندستان شدن آغاز کردهر غلام و هر کنیزک را ز جودگفت بهر تو چه آرم گوی زودهر یکی از وی مرادی خواست کردجمله را وعده بداد آن نیک مردگفت طوطی را چه خواهی ارمغانکارمت از خطهٔ هندوستانگفتش آن طوطی که آنجا طوطیانچون ببینی کن ز حال من بیانکان فلان طوطی که مشتاق شماستاز قضای آسمان در حبس ماستبر شما کرد او سلام و داد خواستوز شما چاره و ره ارشاد خواستگفت می‌شاید که من در اشتیاقجان دهم اینجا بمیرم در فراقاین روا باشد که من در بند سختگه شما بر سبزه گاهی بر درختاین چنین باشد وفای دوستانمن درین حبس و شما در گلستانیاد آرید ای مهان زین مرغ زاریک صبوحی درمیان مرغزاریاد یاران یار را میمون بودخاصه کان لیلی و این مجنون بودای حریفان بت موزون خودمن قدحها می‌خورم پر خون خودیک قدح می‌نوش کن بر یاد منگر نمی‌خواهی که بدهی داد منیا بیاد این فتادهٔ خاکبیزچونک خوردی جرعه‌ای بر خاک ریزای عجب آن عهد و آن سوگند کووعدههای آن لب چون قند کوگر فراق بنده از بد بندگیستچون تو با بد بد کنی پس فرق چیستای بدی که تو کنی در خشم و جنگبا طرب‌تر از سماع و بانگ چنگای جفای تو ز دولت خوبترو انتقام تو ز جان محبوبترنار تو اینست نورت چون بودماتم این تا خود که سورت چون بوداز حلاوتها که دارد جور تووز لطافت کس نیابد غور تونالم و ترسم که او باور کندوز کرم آن جور را کمتر کندعاشقم بر قهر و بر لطفش بجدبوالعجب من عاشق این هر دو ضدوالله ار زین خار در بستان شومهمچو بلبل زین سبب نالان شوماین عجب بلبل که بگشاید دهانتا خورد او خار را با گلستاناین چه بلبل این نهنگ آتشیستجمله ناخوشها ز عشق او را خوشیستعاشق کلست و خود کلست اوعاشق خویشست و عشق خویش‌جو30 min
About داستان‌های مثنوی
From the publisher's feed
مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی (یا مثنوی مولوی)، نام کتاب شعری از مولانا جلال‌الدین محمد بلخی
این کتاب از ۲۶,۰۰۰ بیت و ۶ دفتر تشکیل شده و یکی از برترین کتابهای ادبیات عرفانی کهن فارسی و حکمت پارسی پس از اسلام است. این کتاب در قالب شعری مثنوی سروده شده است که در واقع عنوان کتاب نیز هست. خانم فخری قمیشی داستان‌های شیرین این کتاب را در قالبی سادهفهم بیان و تفسیرمیکنند