Sign up to save your podcasts
Or
Share داستان‌های مثنوی
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Or
داستان‌های مثنوی
By فخری قمیشیArts
داستان‌های مثنوی episodes
- #38 - داستان موسی و شبان - بخش دومعد از آن در سر موسی حق نهفترازهایی گفت کان ناید به گفتبر دل موسی سخنها ریختنددیدن و گفتن بهم آمیختندچند بی‌خود گشت و چند آمد بخودچند پرید از ازل سوی ابدبعد ازین گر شرح گویم ابلهیستزانک شرح این ورای آگهیستور بگویم عقلها را بر کندور نویسم بس قلمها بشکندچونک موسی این عتاب از حق شنیددر بیابان در پی چوپان دویدبر نشان پای آن سرگشته راندگرد از پرهٔ بیابان بر فشاندگام پای مردم شوریده خودهم ز گام دیگران پیدا بودیک قدم چون رخ ز بالا تا نشیبیک قدم چون پیل رفته بر وریبگاه چون موجی بر افرازان علمگاه چون ماهی روانه بر شکمگاه بر خاکی نبشته حال خودهمچو رمالی که رملی بر زندعاقبت دریافت او را و بدیدگفت مژده ده که دستوری رسیدهیچ آدابی و ترتیبی مجوهرچه می‌خواهد دل تنگت بگوکفر تو دینست و دینت نور جانآمنی وز تو جهانی در امانای معاف یفعل الله ما یشابیمحابا رو زبان را بر گشاگفت ای موسی از آن بگذشتهاممن کنون در خون دل آغشتهاممن ز سدرهٔ منتهی بگذشتهامصد هزاران ساله زان سو رفتهامتازیانه بر زدی اسپم بگشتگنبدی کرد و ز گردون بر گذشتمحرم ناسوت ما لاهوت بادآفرین بر دست و بر بازوت بادحال من اکنون برون از گفتنستاینچ می‌گویم نه احوال منستنقش می‌بینی که در آیینهایستنقش تست آن نقش آن آیینه نیستدم که مرد نایی اندر نای کرددرخور نایست نه درخورد مردهان و هان گر حمد گویی گر سپاسهمچو نافرجام آن چوپان شناسحمد تو نسبت بدان گر بهترستلیک آن نسبت بحق هم ابترستچند گویی چون غطا برداشتندکین نبودست آنک میپنداشتنداین قبول ذکر تو از رحمتستچون نماز مستحاضه رخصتستبا نماز او بیالودست خونذکر تو آلودهٔ تشبیه و چونخون پلیدست و به آبی میرودلیک باطن را نجاستها بودکان بغیر آب لطف کردگارکم نگردد از درون مرد کاردر سجودت کاش رو گردانییمعنی سبحان ربی دانییکای سجودم چون وجودم ناسزامر بدی را تو نکویی ده جزااین زمین از حلم حق دارد اثرتا نجاست برد و گلها داد برتا بپوشد او پلیدیهای مادر عوض بر روید از وی غنچههاپس چو کافر دید کو در داد و جودکمتر و بی‌مایه‌تر از خاک بوداز وجود او گل و میوه نرستجز فساد جمله پاکیها نجستگفت واپس رفته‌ام من در ذهابحسر تا یا لیتنی کنت ترابکاش از خاکی سفر نگزیدمیهمچو خاکی دانه‌ای میچیدمیچون سفر کردم مرا راه آزمودزین سفر کردن ره‌آوردم چه بودزان همه میلش سوی خاکست کودر سفر سودی نبیند پیش روروی واپس کردنش آن حرص و آزروی در ره کردنش صدق و نیازهر گیا را کش بود میل علادر مزیدست و حیات و در نماچونک گردانید سر سوی زمیندر کمی و خشکی و نقص و غبینمیل روحت چون سوی بالا بوددر تزاید مرجعت آنجا بودور نگوساری سرت سوی زمینآفلی حق لا یحب الافلین30 min
- #37 - داستان موسی و شبان - بخش اولدید موسی یک شبانی را براهکو همی‌گفت ای گزیننده الهتو کجایی تا شوم من چاکرتچارقت دوزم کنم شانه سرتجامهات شویم شپشهاات کشمشیر پیشت آورم ای محتشمدستکت بوسم بمالم پایکتوقت خواب آید بروبم جایکتای فدای تو همه بزهای منای بیادت هیهی و هیهای مناین نمط بیهوده می‌گفت آن شبانگفت موسی با کی است این ای فلانگفت با آنکس که ما را آفریداین زمین و چرخ ازو آمد پدیدگفت موسی های بس مدبر شدیخود مسلمان ناشده کافر شدیاین چه ژاژست این چه کفرست و فشارپنبهای اندر دهان خود فشارگند کفر تو جهان را گنده کردکفر تو دیبای دین را ژنده کردچارق و پاتابه لایق مر تراستآفتابی را چنینها کی رواستگر نبندی زین سخن تو حلق راآتشی آید بسوزد خلق راآتشی گر نامدست این دود چیستجان سیه گشته روان مردود چیستگر همی‌دانی که یزدان داورستژاژ و گستاخی ترا چون باورستدوستی بی‌خرد خود دشمنیستحق تعالی زین چنین خدمت غنیستبا کی می‌گویی تو این با عم و خالجسم و حاجت در صفات ذوالجلالشیر او نوشد که در نشو و نماستچارق او پوشد که او محتاج پاستور برای بنده‌شست این گفت توآنک حق گفت او منست و من خود اوآنک گفت انی مرضت لم تعدمن شدم رنجور او تنها نشدآنک بی یسمع و بی یبصر شدهستدر حق آن بنده این هم بیهدهستبی ادب گفتن سخن با خاص حقدل بمیراند سیه دارد ورقگر تو مردی را بخوانی فاطمهگرچه یک جنس‌اند مرد و زن همهقصد خون تو کند تا ممکنستگرچه خوش‌خو و حلیم و ساکنستفاطمه مدحست در حق زنانمرد را گویی بود زخم سناندست و پا در حق ما استایش استدر حق پاکی حق آلایش استلم یلد لم یولد او را لایق استوالد و مولود را او خالق استهرچه جسم آمد ولادت وصف اوستهرچه مولودست او زین سوی جوستزانک از کون و فساد است و مهینحادثست و محدثی خواهد یقینگفت ای موسی دهانم دوختیوز پشیمانی تو جانم سوختیجامه را بدرید و آهی کرد تفتسر نهاد اندر بیابانی و رفت30 min
- #36 - معاویه و ابلیس - بخش دومگفت امیر او را که اینها راستستلیک بخش تو ازینها کاستستصد هزاران را چو من تو ره زدیحفره کردی در خزینه آمدیآتشی از تو نسوزم چاره نیستکیست کز دست تو جامه‌ش پاره نیستطبعت ای آتش چو سوزانیدنیستتا نسوزانی تو چیزی چاره نیستلعنت این باشد که سوزانت کنداوستاد جمله دزدانت کندبا خدا گفتی شنیدی روبرومن چه باشم پیش مکرت ای عدومعرفتهای تو چون بانگ صفیربانگ مرغانست لیکن مرغ گیرصد هزاران مرغ را آن ره زدستمرغ غره کآشنایی آمدستدر هوا چون بشنود بانگ صفیراز هوا آید شود اینجا اسیرقوم نوح از مکر تو در نوحهانددل کباب و سینه شرحه شرحهاندعاد را تو باد دادی در جهاندر فکندی در عذاب و اندهاناز تو بود آن سنگسار قوم لوطدر سیاهابه ز تو خوردند غوطمغز نمرود از تو آمد ریختهای هزاران فتنه‌ها انگیختهعقل فرعون ذکی فیلسوفکور گشت از تو نیابید او وقوفبولهب هم از تو نااهلی شدهبوالحکم هم از تو بوجهلی شدهای برین شطرنج بهر یاد رامات کرده صد هزار استاد راای ز فرزین‌بندهای مشکلتسوخته دلها سیه گشته دلتبحر مکری تو خلایق قطرهایتو چو کوهی وین سلیمان ذرهایکی رهد از مکر تو ای مختصمغرق طوفانیم الا من عصمبس ستارهٔ سعد از تو محترقبس سپاه و جمع از تو مفترق30 min
- #35 - معاویه و ابلیس - بخش اولفت هنگام نماز آخر رسیدسوی مسجد زود می‌باید دویدعجلوا الطاعات قبل الفوت گفتمصطفی چون در معنی میبسفتگفت نی نی این غرض نبود تراکه بخیری ره‌نما باشی مرادزد آید از نهان در مسکنمگویدم که پاسبانی میکنممن کجا باور کنم آن دزد رادزد کی داند ثواب و مزد را30 min
- #34 - اعرابی و خلیفهیک خلیفه بود در ایام پیشکرده حاتم را غلام جود خویشرایت اکرام و داد افراشتهفقر و حاجت از جهان بر داشتهبحر و در از بخششش صاف آمدهداد او از قاف تا قاف آمدهدر جهان خاک ابر و آب بودمظهر بخشایش وهاب بوداز عطااش بحر و کان در زلزلهسوی جودش قافله بر قافلهقبلهٔ حاجت در و دروازهاشرفته در عالم بجود آوازهاشهم عجم هم روم هم ترک و عربمانده از جود و سخااش در عجبآب حیوان بود و دریای کرمزنده گشته هم عرب زو هم عجم30 min
- #33 - حضرت سلیمان و هدهدچون سلیمان را سراپرده زدندجمله مرغانش به خدمت آمدندهمزبان و محرم خود یافتندپیش او یک یک بجان بشتافتندجمله مرغان ترک کرده چیک چیکبا سلیمان گشته افصح من اخیکهمزبانی خویشی و پیوندی استمرد با نامحرمان چون بندی استای بسا هندو و ترک همزبانای بسا دو ترک چون بیگانگانپس زبان محرمی خود دیگرستهمدلی از همزبانی بهترستغیرنطق و غیر ایما و سجلصد هزاران ترجمان خیزد ز دلجمله مرغان هر یکی اسرار خوداز هنر وز دانش و از کار خودبا سلیمان یک بیک وا مینموداز برای عرضه خود را میستوداز تکبر نه و از هستی خویشبهر آن تا ره دهد او را به پیشچون بباید برده را از خواجهایعرضه دارد از هنر دیباجهایچونک دارد از خریداریش ننگخود کند بیمار و کر و شل و لنگنوبت هدهد رسید و پیشهاشو آن بیان صنعت و اندیشهاشگفت ای شه یک هنر کان کهترستباز گویم گفت کوته بهترستگفت بر گو تا کدامست آن هنرگفت من آنگه که باشم اوج بربنگرم از اوج با چشم یقینمن ببینم آب در قعر زمینتا کجایست و چه عمقستش چه رنگاز چه می‌جوشد ز خاکی یا ز سنگای سلیمان بهر لشگرگاه رادر سفر می‌دار این آگاه راپس سلیمان گفت ای نیکو رفیقدر بیابانهای بی آب عمیق30 min
- #32 - چهار مرغ فتنهجوچار مرغ معنوی راهزنکردهاند اندر دل خلقان وطنچون امیر جمله دلهای سویاندرین دور ای خلیفهٔ حق تویسر ببر این چار مرغ زنده راسر مدی کن خلق ناپاینده رابط و طاوسست و زاغست و خروساین مثال چار خلق اندر نفوسبط حرصست و خروس آن شهوتستجاه چون طاوس و زاغ امنیتستمنیتش آن که بود اومیدسازطامع تابید یا عمر درازبط حرص آمد که نولش در زمیندر تر و در خشک می‌جوید دفینیک زمان نبود معطل آن گلونشنود از حکم جز امر کلواهمچو یغماجیست خانه میکندزود زود انبان خود پر میکنداندر انبان می‌فشارد نیک و بددانههای در و حبات نخودتا مبادا یاغیی آید دگرمیفشارد در جوال او خشک و تروقت تنگ و فرصت اندک او مخوفدر بغل زد هر چه زودتر بیوقوفلیک مؤمن ز اعتماد آن حیاتمیکند غارت به مهل و با اناتآمنست از فوت و از یاغی که اومیشناسد قهر شه را بر عدوآمنست از خواجه‌تاشان دگرکه بیایندش مزاحم صرفهبرعدل شه را دید در ضبط حشمکه نیارد کرد کس بر کس ستملاجرم نشتابد و ساکن بوداز فوات حظ خود آمن بودبس تانی دارد و صبر و شکیبچشمسیر و مثرست و پاکجیبکین تانی پرتو رحمان بودوان شتاب از هزهٔ شیطان بودزانک شیطانش بترساند ز فقربارگیر صبر را بکشد به عقراز نبی بشنو که شیطان در وعیدمیکند تهدیدت از فقر شدیدتا خوری زشت و بری زشت و شتابنی مروت نی‌تانی نی ثوابلاجرم کافر خورد در هفت بطندین و دل باریک و لاغر زفت بطن30 min
- #31 - حکایت شیخ محمد سررزی غزنویزاهدی در غزنی از دانش مزیبد محمد نام و کفیت سررزیبود افطارش سر رز هر شبیهفت سال او دایم اندر مطلبیبس عجایب دید از شاه وجودلیک مقصودش جمال شاه بودبر سر که رفت آن از خویش سیرگفت بنما یا فتادم من به زیرگفت نامد مهلت آن مکرمتور فرو افتی نمیری نکشمتاو فرو افکند خود را از وداددر میان عمق آبی اوفتادچون نمرد از نکس آن جان‌سیر مرداز فراق مرگ بر خود نوحه کردکین حیات او را چو مرگی مینمودکار پیشش بازگونه گشته بودموت را از غیب می‌کرد او کدیان فی موتی حیاتی میزدیموت را چون زندگی قابل شدهبا هلاک جان خود یک دل شدهسیف و خنجر چون علی ریحان اونرگس و نسرین عدوی جان اوبانگ آمد رو ز صحرا سوی شهربانگ طرفه از ورای سر و جهرگفت ای دانای رازم مو به موچه کنم در شهر از خدمت بگوگفت خدمت آنک بهر ذل نفسخویش را سازی تو چون عباس دبسمدتی از اغنیا زر میستانپس به درویشان مسکین میرسانخدمتت اینست تا یک چند گاهگفت سمعا طاعة ای جانپناهبس سؤال و بس جواب و ماجرابد میان زاهد و رب الوریکه زمین و آسمان پر نور شددر مقالات آن همه مذکور شدلیک کوته کردم آن گفتار راتا ننوشد هر خسی اسرار را30 min
- #30 - شاگرد دوبینبود شاهی در جهودان ظلمسازدشمن عیسی و نصرانی گدازعهد عیسی بود و نوبت آن اوجان موسی او و موسی جان اوشاه احول کرد در راه خداآن دو دمساز خدایی را جداگفت استاد احولی را کاندر آزو برون آر از وثاق آن شیشه راگفت احول زان دو شیشه من کدامپیش تو آرم بکن شرح تمامگفت استاد آن دو شیشه نیست رواحولی بگذار و افزون‌بین مشوگفت ای استا مرا طعنه مزنگفت استا زان دو یک را در شکنچون یک بشکست هر دو شد ز چشممرد احول گردد از میلان و خشمشیشه یک بود و به چشمش دو نمودچون شکست او شیشه را دیگر نبودخشم و شهوت مرد را احول کندز استقامت روح را مبدل کندچون غرض آمد هنر پوشیده شدصد حجاب از دل به سوی دیده شدچون دهد قاضی به دل رشوت قرارکی شناسد ظالم از مظلوم زارشاه از حقد جهودانه چنانگشت احول کالامان یا رب امانصد هزاران مؤمن مظلوم کشتکه پناهم دین موسی را و پشت30 min
- #29 - به عیادت رفتن کَر بر همسایهٔ رنجور خویشآن کری را گفت افزون مایهایکه ترا رنجور شد همسایهایگفت با خود کر که با گوش گرانمن چه دریابم ز گفت آن جوانخاصه رنجور و ضعیف آواز شدلیک باید رفت آنجا نیست بدچون ببینم کان لبش جنبان شودمن قیاسی گیرم آن را هم ز خودچون بگویم چونی ای محنتکشماو بخواهد گفت نیکم یا خوشممن بگویم شکر چه خوردی ابااو بگوید شربتی یا ماش بامن بگویم صحه نوشت کیست آناز طبیبان پیش تو گوید فلانمن بگویم بس مبارک‌پاست اوچونک او آمد شود کارت نکوپای او را آزمودستیم ماهر کجا شد می‌شود حاجت روااین جوابات قیاسی راست کردپیش آن رنجور شد آن نیکمردگفت چونی گفت مردم گفت شکرشد ازین رنجور پر آزار و نکرکین چه شکرست او مگر با ما بدستکر قیاسی کرد و آن کژ آمدستبعد از آن گفتش چه خوردی گفت زهرگفت نوشت باد افزون گشت قهربعد از آن گفت از طبیبان کیست اوکه همی‌آید به چاره پیش توگفت عزرائیل می‌آید بروگفت پایش بس مبارک شاد شوکر برون آمد بگفت او شادمانشکر کش کردم مراعات این زمانگفت رنجور این عدو جان ماستما ندانستیم کو کان جفاستخاطر رنجور جویان شد سقطتا که پیغامش کند از هر نمطچون کسی که خورده باشد آش بدمیبشوراند دلش تا قی کندکظم غیظ اینست آن را قی مکنتا بیابی در جزا شیرین سخنچون نبودش صبر می‌پیچید اوکین سگ زن‌روسپی حیز کوتا بریزم بر وی آنچ گفته بودکان زمان شیر ضمیرم خفته بودچون عیادت بهر دلآرامیستاین عیادت نیست دشمن کامیستتا ببیند دشمن خود را نزارتا بگیرد خاطر زشتش قراربس کسان کایشان ز طاعت گمرهنددل به رضوان و ثواب آن دهندخود حقیقت معصیت باشد خفیبس کدر کان را تو پنداری صفیهمچو آن کر کو همی پنداشتستکو نکویی کرد و آن بر عکس جستاو نشسته خوش که خدمت کردهامحق همسایه بجا آوردهامبهر خود او آتشی افروختستدر دل رنجور و خود را سوختستفاتقوا النار التی اوقدتمانکم فی المعصیه ازددتمگفت پیغامبر به یک صاحبریاصل انک لم تصل یا فتیاز برای چارهٔ این خوفهاآمد اندر هر نمازی اهدناکین نمازم را میامیز ای خدابا نماز ضالین و اهل ریااز قیاسی که بکرد آن کر گزینصحبت ده‌ساله باطل شد بدینخاصه ای خواجه قیاس حس دوناندر آن وحیی که هست از حد فزونگوش حس تو به حرف ار در خورستدان که گوش غیب‌گیر تو کرست31 min
About داستان‌های مثنوی
From the publisher's feed
مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی (یا مثنوی مولوی)، نام کتاب شعری از مولانا جلال‌الدین محمد بلخی
این کتاب از ۲۶,۰۰۰ بیت و ۶ دفتر تشکیل شده و یکی از برترین کتاب‌های ادبیات عرفانی کهن فارسی و حکمت پارسی پس از اسلام است. این کتاب در قالب شعری مثنوی سروده شده است که در واقع عنوان کتاب نیز هست. خانم فخری قمیشی داستان‌های شیرین این کتاب را در قالبی ساده‌فهم بیان و تفسیرمی‌کنند