در كتاب ايقان نه تنها هشيارى و معرفت نويى نسبت به وحدت حقيقى ميان اديان پديد مي‌آورند، بلكه مي‌كوشند نحوه مواجهه و برخورد متفاوتى با متون مقدس همه اديان را در جان و ذهن مخاطب بپرورند. مواجهه‌اى كه مي‌تواند عالم را به آرمان صلح و يگانگى، بسى نزديك‌تر كند

وقوف و هشياری كه از دل نگاهى از جنس تار و پود به انسان‌ها در دل آدمى پديد مي‌آيد، آن‌گونه است كه لحظه لحظه زندگي را معنادار خواهد نمود. چنین نگاهی نيز گرهی است كه آدمی را در ديگران‌اش تا ابد زنده نگاه خواهد داشت.

تاريخ بشری عبارت است از ديالوگی ميان اراده پروردگار با اراده و اختيار بشر. ميراثى كه از پيروان اديان باقى مي‌ماند در حقيقت نتيجه همين تعامل بوده. نمونه آن اصل فديه يا كفاره در آيين مسيحيت است كه باز نتيجه تعامل پيروان اين آيين با كلام الهي بوده. وارسی نحوه مواجهه ظهور پيامبر الهى در اين عصر با همين انديشه نمونه نيكويي است از لحاظ شدن انديشه و اراده  بشری از سوی پروردگار

در متون اديان بسيار وارد شده كه فرد مومن را پذيرای بلا توصيف كرده‌اند گويی كه بلا موهبتی است كه نبايست خويشتن را از آن محروم بدارد. در اين گفتار صحبتي خواهد بود پيرامون اين كه مراد از همچو بياناتي تقديس و ستايش بلا نيست، بلكه توصيف معرفتي نسبت به بلا است كه بتواند بي هيچ چشم‌داشتي سبب خلاصي ديگران بوده باشد

نظر به تعامل تنگاتنگي كه ميان اراده ى پروردگار و اراده ي بشري در متون اديان بيان شده، در متون اديان مختلف سخن از "عذاب الهي" نيز به ميان آمده در مواجهه با مواقعى كه غفلتي از سوى بشر ظاهر شده است. منتها مفهوم اين تعبير نه آنست كه پروردگار از بيرون تاريخ تازيانه اي در دست گرفته تا بر گرده ي بشر وارد آورد. باز هر چه هست بر هم ريختن تعادلى است كه از دل خود آن غفلت بشر زاييده ميشود.

به حقوق جزايى در طول تاريخ از ديدگاه‌هاى گوناگون نگريسته مي‌شد. منع و بازدارى سايرين از اثر مجازات فرد خاطى، و نيز بازپرورى از جمله اين نظرگاه‌هاست. در متون مقدسه آيين بهايى اساسى متافيزيك به عنوان بنياد حقوق جزايى بيان شده كه در اين گفتار موضوع بحث خواهد بود

گفتگوهايی كه از ايوب با دوستان و اطرافيانش ضبط شده  اين را شفاف می‌كند كه ميان وارد شدن بلا بر يك فرد و نانيكويی در آن شخص رابطه ضروری ای در ميان نيست. همين خود وظيفه شفافی را بر دوش فرد مي‌گذارد كه در مواقعی كه ديگری را به بلايی مبتلا ببيند صرف نظر از گذشته او بر رفع آن درد بكوشد.

تعبير«امتحان» بسيار در كتب مقدسه به كار رفته است، منتها بر خلاف تصور رايج، مفهوم اين تعبير صرفا آزمودن و سنجيدن مردمان از سوى پروردگار هستى نيست. استفاده از اين تعبير در واقع بينشى است براى فهم عميق‌تر بخش بزرگى از دشواري‌ها و بلايا كه همواره بر آدميان وارد مي‌آيد.

با اين كه همگام با رشد و ترقى علم، رنگ و نوع بلايا در زندگى آدمى تغييرات بسيار يافته است، اما همواره بلايا بخشى جدايى ناپذير از زندگى ما آدميان مانده است و برخى بلايا آن گونه‌اند كه هرگز چاره قطعى براى آن‌ها قابل تصور نيست. مي‌توان در متون اديان، ديدگاه‌هايى را سراغ گرفت كه چرا مي‌بايستى بلايا با وجود آدمى عجين باشند و همين موضوع اين يك دو گفتار خواهد بود

پذيرفتن بلا بر اساس رضا به قضاى الهى و توكل به پروردگار، مفهومى آشنا در متون اديان است. منتها لحاظ كردن اصل عدالت سبب مي‌شود بينش بديعى نسبت به پذيرش بلا در دل و ذهن آدمى پديد بيايد كه ارتباطى با خود جهان بشرى پيدا خواهد نمود.