در احوال بسيارى از پيامبران نقل شده است كه در لحظاتى كه زجر و شكنجه‌اى از سوى مردمان بر جسم ايشان وارد مي‌شده تلخ‌ترين گلايه‌ها را از زبان ايشان شنيده مي‌شد كه «هيچ پيامبرى هم چو من مورد آزار قرار نگرفت». در اين گفتار صحبتى خواهيم داشت پيرامون اين كه اين گلايه لزوماً متوجه خود آن شكنجه‌ها نبود بلكه از ريشه‌اى مي‌ناليدند كه آن شكنجه‌ها خود نتيجه آن مي‌بوده است

پس از اظهار امر خفى و تا پيش از اظهار امر علنى، از آن جا كه هنوز پيامبر الهى مقامات ظهور خود را آشكار ننموده، تلخى‌اى اگر در دلش هست معطوف است به گروه بسيار خاصى كه شناخت اجمالى و ناكاملى از مقام او دارند. اين تنها بعد از اظهار امر علنى است كه همچو تلخى‌اى متوجه عموم عالميان مي‌شود و آثار بسيار متفاوتى از قلم پيامبر الهى نازل مي‌گردد

عالي‌ترين مقام در پيامبر الهى همان است كه مي‌توان از آن با عنوان الوهيت و ربوبيت تعبير نمود. سخن گفتن به هر سبك و لحنى پايين‌تر از اين مقام، براى پيامبر الهى منبع درد و تلخى است. خود سبك نزول كتاب ايقان از اول تا به آخر به گونه‌اى است كه مي‌توانست سبب تلخى‌ باشد در دل صاحب اين اثر.

تا پيش از تجربه بعثت، ميلى و اراده‌اى در دل پيامبر الهى براى شناخته شدن نيست. تجربه بعثت يا اظهار امر خفى در واقع پديد آمدن همين اراده و ميل براى شناخته شدن است در دل پيامبر الهى كه در هر دورى با نمادى و سمبلى از اين لحظه ياد كرده اند. بعد از اين تجربه است كه تلخى‌اى در دل پيامبر الهى پديد مى‌آيد به خاطر فاصله‌اى كه وجود دارد ميان تصوير ذهن مردمان، با آن تصوير حقيقى كه او از خود سراغ دارد.

پيشتر صحبتى بود پيرامون مفهوم تجربه‌اى كه از آن به عنوان بعثت يا اظهار امر خفى ياد شده. در اين گفتار بر اساس تفكيكى كه بين مقام‌هاى گوناگون پيامبر الهى قائل شديم بحثى خواهيم داشت از جلوه و بروز هر يك از اين مقام‌ها در دوران پيش و پس از تجربه بعثت.

در گفتار پيشين گفتگويى داشتيم پيرامون مفهوم تجربه مشترك ميان پيامبران كه از آن به عنوان «بعثت» تعبير شده بود. در اين گفتار با وارسى دوره‌هاى مختلف از زندگانى حضرت بهاءالله تلاش كرده‌ايم تا مفهوم نويى كه مي‌توان از اين تعبير به دست آورد را به نحو ملموس‌ترى فهم بكنيم.

تقريبا در گزارشى كه از زندگى تمام پيامبران به دست رسيده از تجربه‌اى سخن گفته‌اند كه پس از آن تغيير شگرفى در احوال پيامبر حاصل آمده است. از نشستن حضرت بودا در زير درخت زندگانى، تا حضرت موسى و شجر طور و نيز ساير پيامبران. در اين گفتار گفتگو را آغاز خواهيم كرد پيرامون بازتعريفى كه مي‌توان از اين تجربه‌ها به دست داد

حضرت باب در آثار پيش و هم آغاز ظهور خويش صرفاً بر اساس مقام علمى خود كه از آن به عنوان بابيت تعبير نموده بودند بيان مطلب مي‌فرمودند. لحن حضرت بهاءالله در آثار پيش از اظهار امر علنى ايشان نيز نمايان‌گر تنها يك گوشه از مقامات ظهور آن حضرت بوده. از آن جا كه كتاب ايقان نيز در دوران پيش از اظهار امر علنى حضرت بهاءالله نازل شده در اين گفتار لحن اين كتاب را بر اساس بينش اين چند گفتار گذشته وارسى خواهيم نمود

از وارسى برخورد ملاعلى و عبدالخالق با ظهور حضرت باب و ذكر نام اين دو شخص در كتاب ايقان آموختيم كه ظهور الهى داراى گوشه هاى متعدد است كه برجسته‌ترين آن‌ها علم، به مفهوم تعاليم موافق حكمت و قدرت به مفهوم نفوذ آن در عالم است. منتها در مواجهه با كسانى كه حاضر به پذيرفتن همه مقامات ظهور الهى نبوده‌اند، حضرت بهاءالله و حضرت عبدالبهاء راهى پيش گرفته‌اند تا ايشان به كلى از ثمرات ظهور محروم نمانده باشند

در گفتار پيشين سخنى گفتيم پيرامون تميز و تفكيك ميان تعاليم حكيمانه‌اى كه از سوى پيامبر الهى به ظهور مي‌رسد، در مقايسه با قوه نفوذ و خلاقيتى كه باورمندان به آن ظهور براى آن ديانت قائل هستند. هشيارى به همچو تفكيكى از جمله مي‌تواند ما را رهنمون بشود در راه فهم نيكوتر برخورد برخى انديشمندان كه با عشق و علاقه خاصى زبان به ستايش تعاليم اين ظهور گشودند اما خود را پيرو حضرت بهاءالله نمى‌خواندند