اصل پايستگی در گفتار پيشين نتيجه‌اش ماندگاری اثر افعال و اعمال آدميان بود. اگر اين چنين باشد نانيكويی‌هايی كه از سوی آدميان به بروز مي‌رسد اثرش از عالم محو نخواهد شد مگر آن كه تجسم آن به صورت و شكل ديگری ظهور پيدا كند. در اين گفتار بر اساس همين اصل وارسی بينشى در كتب مقدسه پيرامون بلا را آغاز خواهيم كرد.

نيكويى‌ها يا زشتى‌هاى ما در حق ديگرى اثرى بر او گذاشته‌اند كه دست كم از طريق همان فرد تا هميشه در عالم جاودانه خواهند ماند. هشيار شدن نسبت به ماندگارى اثر كردار و رفتار و گفتار و حتى پندار ما تبعات ژرفى خواهد داشت در اين كه ما مسير زندگانى را چگونه سپرى خواهيم نمود

آن ظلمى كه من براى مدتى طولانى در حق ديگرى روا داشته‌ام اثراتى بر زندگى آن فرد خواهد گذاشت كه تا پايان عمر همراه او خواهد بود. و طبيعتاً در رفتار و معامله همان فرد با ديگران هم اثرگذار بوده است. بخشيده شدن من از سوى آن شخص نمي‌تواند به اين معنا باشد كه اثر تلخ آن كردار من از عالم محو شده باشد. مفهوم بخشاييدن شايسته ى تاملى ژرف است

به نظر مي‌رسد ما آدميان تبعيضى در حق زمان قائل شده‌ايم به گونه‌ای كه آن حالتی كه در بخش پايانى زندگانی يك فرد ظاهر شد را برتری مي‌نهيم بر آن حالاتى كه در گوشه‌های ميانى يا پيشتر زندگى يك شخص بروز پيدا كرده باشد. چنین تبعيضی سبب مي‌شود تا نگاه ما نسبت به آدميان و ساير پديده‌ها منعكس كننده واقعيت امر نبوده باشد.

اين طبع در آدميان هست كه اگر تصوير يك فرد در ذهن آن‌ها به طور ثابت و مداومي تغيير يافت تمام گذشته او را نيز بر اساس همان تصوير امروز بازتفسير خواهند نمود، به اين بهانه كه او همواره اين چنين بوده اما شرايط و موقعيت اجازه نمي‌داده اين حالت را آشكارا به ظهور برساند. بينشى در كتاب ايقان كمك خواهد نمود تا چنین طبعى را مورد نقد قرار دهيم

اين پديده رايج كه در متن كتاب مقدس قضاوتى تند يا ستايش‌آميز در حق فردى بيان شده باشد نمي‌بايست مانع ادامه تحقيق پيرامون ساير گوشه‌هاى وجود آن فرد باشد. هم‌چنين شرط ديگرى از انصاف هنگام تحقيق آن است كه احوال هر فردى در هر برهه‌اى از زندگى به طور مستقل وارسى شود نه اين كه گذشته او در پرتوى وضعيت امروز او مطالعه شده باشد.

آن گونه‌ای از زيستن كه در متون بهائی با آن به عنوان «اصل تحرى حقيقت» ياد شده شايد كه بتواند فرصتى براي آدمى فراهم بياورد تا گوشش همواره گشوده باشد نسبت به سراغ گرفتن حقيقت در هر كجا كه بتوان نشانى از آن يافت. اين چنين اگر باشد امكان گفتگو و ديالوگ ميان آدميان همواره گشوده خواهد بود

در متون آثار بابى و بهايى زياد ديده مي‌شود كه قضاوت‌هاى گوناگونى در حق يك فرد صادر شده باشد كه آن قضاوت‌ها در ظاهر با يكديگر ناسازگار به نظر مي‌آيند. در مسير وارسى يكى از بينش‌هاى به دست آمده از كتاب ايقان مي‌توان به بينش ديگرى انديشيد كه توضيح‌گر چنین مواردى باشد.

پس از هشيار شدن نسبت به تميز و تفكيكى كه ميان گوشه‌هاى ظهور الهى مي‌توان قائل شد، جنبه‌هايى از ديانت در گفتارهاى قبلى وارسى گرديد. گوشه مهمى از ديانت همان مراسم دينى است كه از نظر يكى از پدران جامعه شناسى، عامل اصلى در پديد آوردن جامعه‌هاى اوليه بوده است. هم‌چنين بحثى خواهيم داشت كه اين هشيارى نسبت به تفكيك گوشه‌هاى مختلف ديانت مي‌تواند رهنمون بشود براى يافتن روشى براى نقد متين و منصفانه

پديده ديانت داراى جنبه‌هاى گوناگون است كه هر چند هر يك از آن‌ها بخش ضرورى و جدايى ناپذير آن تلقى مي‌شوند، منتها هرگاه تمام توجه معطوف و محدود به آن يك زمينه شده باشد، دين به ضد دين بدل خواهد شد و از ايفاى آن مقصودى كه براى آن ظاهر شده بازخواهد ماند. در اين گفتار گفتگويى خواهيم داشت پيرامون نقد متون بهايى به فروكاست دين به تنها يك جنبه از جنبه هاى ديانت.