Eureka

Eureka

By Polskie Radio S.A.ScienceLife Sciences
Download on the App Store

Eureka episodes

  • Bogowie prehistorycznej Polski. Mezoamerykańska gra w piłkę. Język ladino
    Archeologiczna podróż po świecie dawnych wierzeń i zapomnianych bóstw – czyli jakie rytuały odprawiano w jaskiniach? Czy rondele sprzed 7 tys. lat mogły być miejscami kultu pierwszych rolników na naszych ziemiach? Rozmowa z Szymonem Zdziebłowskim – dziennikarzem naukowym National Geographic Polska, autorem książki „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Jednym z gospodarzy tegorocznego mundialu jest Meksyk, gdzie tradycja gry w piłkę sięga nawet 2 tys. p.n.e. Jakie znaczenie miały te rytualne zawody dla dawnych ludów Ameryki Środkowej - wyjaśniają dr Jan Szymański - archeolog z UW i Santiago Ybarra, członek Projektu Archeologicznego San Isidro. Ladino - zwane judeo-hiszpańskim - to język Żydów sefardyjskich, który ukształtował się po wygnaniu ich społeczności z Płw. Iberyjskiego w 1492 r. O historii języka ladino opowiada dr hab Agnieszka August Zarębska z Uniwersytetu Wrocławskiego, autorka książki „Słowa gasnącego języka. Współczesna poezja ladino”.
    34 min
  • Plaster ultrasonograficzny. Liga Krewniaków. Rewolucja w wiedzy biologicznej
    W USA trwają testy UPatch–ultrasonograficznego plastra do długotrwałego obrazowania ciężarnych kobiet. Dr hab. n. med. Jacek Sieńko, ginekolog–położnik, onkolog z WUM oraz lekarz Szpitala Klinicznego im. ks. Anny Mazowieckiej wyjaśnia idę tego eksperymentu medycznego. Z badań medycznych wynika, że krew potrzebna jest w Polsce co 15 sekund, a regularnie krew w kraju oddaje tylko 1.5 proc. populacji. Stąd idea popularyzacji wiedzy o krwi. Tak powstał program edukacyjny "Liga Krewniaków, Bohaterów masz we krwi", o którym mówią: Katarzyna Velinov – założycielka oraz Prezeska Zarządu Krewniacy.pl oraz doktor Agnieszka Szymczyk – specjalistka hematologii. Biolodzy od dawna uważali, że porządek w komórkach zawdzięczamy zawartych w ich wnętrzu organellom, które otoczone są błonami. Okazuje się, że wcale tak nie jest. O tym Michał Białobrzeski z Instytutu Fizyki PAN.
    34 min
  • Odkrycia Prof. Rudolf Zubera. Planty Krakowskie. Heidegger we współczesnej filozofii
    Prof. Rudolf Zuber jeden z najbardziej znanych geologów przełomu XIX i XX wieku opracował kartografię pokładów naftowych Karpat, był również międzynarodowym ekspertem w dziedzinie złóż naftowych w różnych regionach świata. Jeden z pierwszych parków publicznych w Polsce powstał na początku XIX wieku z inicjatywy architekta prof. Feliksa Radwańskiego, którego projekt przywidywał budowę ogrodów wokół dawnych fortyfikacji Krakowa. W związku z konferencją naukową na Wydziale Filozofii UW poświęconą myśli niemieckiego filozofa Martina Heideggera, podzielimy się refleksjami na temat bieżących prac naukowych i analiz dotyczących jego spuścizny.
    35 min
  • Rośliny w symulowanej mikrograwitacji. Lit z odpadów solnych. Łódź solarna AGH
    Na Politechnice Śląskiej stworzono otwarty system do prowadzenia doświadczeń z roślinami w warunkach symulowanej mikrograwitacji powstał na Politechnice Śląskiej. Tak zwany klinostat automatyzuje obrót, oświetlenie, podlewanie i zbieranie danych, dzięki czemu badania nad uprawą roślin w kosmosie można prowadzić taniej — także na Ziemi. Gość: Maciej Malczyk, Polichnika Śląska. Nowa metoda polskich chemików pozwala odzyskiwać lit z odpadów solnych. Lit jest jednym z kluczowych surowców współczesnej energetyki. Wykorzystuje się go m.in. w akumulatorach litowo–jonowych. Wraz z rozwojem elektromobilności oraz odnawialnych źródeł energii rośnie więc zapotrzebowanie nie tylko na sam lit, lecz także na technologie pozwalające pozyskiwać go szybciej, czyściej i z mniejszymi stratami. Gość: Jakub Narodowiec, Instytut Chemii Organicznej PAN. Zespół AGH Solar Boat zaprezentował swoją najnowszą łódź solarną. Gość: Anita Uzar, studentka AGH.
    33 min
  • Kultura chorwacka w Krakowie. Statut Łaskiego. Biskupstwo lubuskie
    "Kultura chorwacka w Krakowie" - nowa wystawa w Bibliotece Jagiellońskiej. O szczegółach prof. M. Czerwiński. Królewski egzemplarz Statutu Łaskiego z 1506 r. na wystawie w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie. Opowiada dyrektor R. Kostro. "Sztuka i architektura biskupstwa lubuskiego. Śladami zapomnianego dziedzictwa" w Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze. Rozmowa z dr A. Polak-Woźniak oraz B. Maculewicz.
    35 min
  • A. Gaudi. Kataloński geniusz architektury. 29. Piknik Naukowy. Europejskie Dni Archeologii
    100 lat temu w Barcelonie zmarł Antonio Gaudi. Niezwykle oryginalny kataloński architekt miał na swoim koncie liczne projekty m.in. prywatnych domów, kamienic, Parku Güell czy Katedry Sagrada Familia. O życiowej drodze Gaudiego - od modnego dandysa po oddanemu Bogu i hołdującemu ubóstwu twórcy monumentalnego dzieła - opowiada prof. Marta Leśniakowska z Instytutu Historii Sztuki PAN. Przed nami 29. Piknik Naukowy im. prof. Łukasza Turskiego. W Eurece gościmy Monikę Sitek - popularyzatorkę nauk przyrodniczych z Fundacji Light Pollution Think Tank, która wyjaśnia, jak nadmiar sztucznego światła oddziałuje na rośliny, ekosystemy i ludzi. Ogólnopolska inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 odbyła się 9 czerwca w średniowiecznej Wieży Książęcej w Siedlęcinie. Miejsce to słynie z unikatowych, średniowiecznych malowideł, które ilustrują historię sir Lancelota - jednego z rycerzy Okrągłego Stołu. O tym zabytku opowiada dr Agnieszka Oniszczuk z Narodowego Instytutu Dziedzictwa.
    33 min
  • Altana Chińska w Jabłonnie. Fizyka plazmy. Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
    Odnowiona Altana Chińska w Jabłonnie ponownie otwarta dla zwiedzających. Zabytek jest jednym z najcenniejszych przykładów architektury ogrodowej przełomu XVIII i XIX w. w Polsce. O szczegółach Monika Kallista. Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy oraz Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie na 29. Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik. Opowiadają dr Jarosław Domański i Wojciech Gromelski oraz Dorota Duszyńska.
    36 min
  • "Polska jest życzliwa". Rozmowa z autorem, prof. Marcinem Napiórkowskim
    Rozmowa z prof. Marcinem Napiórkowskim, semiotykiem kultury, profesorem w Instytucie Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Od września 2024 r. prof. Marcin Napiórkowski jest dyrektorem Muzeum Historii Polski. W swojej pracy badawczej zajmował się m.in. historią pamięci o Powstaniu Warszawskim, analizą przemian we współczesnej polskiej kulturze pamięci oraz zagadnieniem depolaryzacji i budowania mostów ponad politycznymi podziałami. Autor książek, m.in. "Powstanie umarłych" oraz "Naprawić przyszłość", a także współautor i redaktor leksykonu terminów pamięci zbiorowej "Modi Memorandi". Współtwórca musicalu "1989". Rozmowa o tekstach w jego książce "Polska jest życzliwa".
    34 min
  • Nauki kosmiczne i promieniotwórczość na Pikniku Naukowym; "Humanistyczny modernizm"
    Na 29. Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik swoją działalność pokażą m.in. Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) oraz Narodowe Centrum Badań Jądrowych. O szczegółach Anna Bukiewicz-Szul oraz Artur Skwarek. "Humanistyczny modernizm. Maciej i Stanisława Nowiccy” – wystawa prezentowana w Muzeum Architektury we Wrocławiu. Opowiada Kacper Kępiński.
    35 min
  • Zanieczyszczenie światłem; Początki drukarstwa; "Tej miłości trzeba się uczyć"
    Smog i hałas od lat budzą niepokój, ale coraz więcej uwagi naukowcy poświęcają innemu, być może mniej oczywistemu zagrożeniu – zanieczyszczeniu światłem. O szczegółach dr Sylwester Kołomański. Początki drukarstwa na ziemiach polskich. Wynalazek Gutenberga szybko, bo już w latach 70. XV w., dotarł do stolicy ówczesnego Królestwa Polskiego. Opowiada Tadeusz Grajpel. Wystawa "Tej miłości trzeba się uczyć... Antoni Ponikowski – młodość i ruch oporu na Kielecczyźnie" w Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi. Rozmowa z Roksaną Ponikowską oraz prof. Szymonem Orzechowskim.
    35 min

About Eureka

From the publisher's feed

Poznajemy i staramy się zrozumieć prawa rządzące światem. Odkrywamy tajemnice przyrody, informujemy o nowych terapiach i wynalazkach zmieniających świat. Cieszymy się z sukcesów, zwłaszcza polskich,…