Time and Tide is a 2008 film by Jonathan Anderson, duration 10 minutes 18 seconds.

The film depicts a simple miniature house in the centre of the screen, made of sand without windows or doors, on Swansea Bay beach on a windy winter late afternoon, the diffused glow of early evening sunlight rays reflecting across the water. The tide gently sweeping towards the house glistening with white foam as it surges peacefully, pulling sand and sediment across the beach with every wave.

Gradually the soft waves erode the foundation of the house, until it slowly begins to collapse in on itself and eventually loses all form before the sand once again becomes part of the beach.

The film is part of the artists ‘House’ series and was acquired in 2011. There are four artworks from this series in the galleries permanent collection, Sandhouse, Sand House Mould, Concrete house and Concrete House with Coal Seam.

The objects that Anderson makes are deceptively simple and are often made of found materials such as soil, sand, stone and coal dust. The particular significance of the use of coal has resonance with South Wales’s industrial, social and political past whilst also making a commentary on current environmental issues.

The Sand House Mould Sculpture made of fibreglass, gloss paint and coal dust was used as the tool to create the sand house in the film.

The miniature sand house a metaphor for the intransigent nature of life which is subject to environmental forces beyond human control and brings to mind Geoffrey Chaucer’s comment that ‘time and tide wait for no man’.

Selector Meg Anthony, Director of Oriel Myrddin, Carmarthen at the time, considered ‘these works to be both poetic and profoundly moving as the house form draws us close to the artist's psyche as well as questioning (dis)harmony on a social and political level’.

Ffilm o 2008 gan Jonathan Anderson yw Time and Tide, sy'n para 10 funud 18 eiliad.

Mae'r ffilm yn darlunio tŷ syml ar ffurf fechan yng nghanol y sgrin, wedi'i wneud o dywod heb ffenestri na drysau, ar draeth ym Mae Abertawe ar ddiwedd prynhawn gwyntog o aeaf, gyda gwrid gwasgarog pelydrau'r haul yn gynnar fin nos yn adlewyrchu ar draws y dŵr. Mae'r llanw'n sgubo'n ysgafn tuag at y tŷ gan ddisgleirio gydag ewyn gwyn wrth iddo ymchwyddo'n dawel, gan dynnu tywod a gwaddodion ar draws y traeth gyda phob ton.

Yn raddol mae'r tonnau meddal yn erydu sylfaen y tŷ, nes iddo ddechrau cwympo gan golli pob ffurf yn y pen draw cyn i'r tywod ddod yn rhan o'r traeth unwaith eto.

Mae'r ffilm yn rhan o gyfres 'House' yr artist ac fe'i prynwyd yn 2011. Mae pedwar gwaith celf o'r gyfres hon yng nghasgliad parhaol yr oriel, Time and Tide, Sand House Mould, Concrete house a Concrete House with Coal Seam.

Mae'r gwrthrychau y mae Anderson yn eu gwneud i bob golwg yn ymddangos yn syml ac fe'u gwneir yn aml o ddeunyddiau a gafwyd fel pridd, tywod, cerrig a llwch glo. Mae arwyddocâd arbennig y defnydd o lo yn gysylltiedig â gorffennol diwydiannol, cymdeithasol a gwleidyddol de Cymru wrth wneud sylw hefyd ar faterion amgylcheddol cyfredol.

Defnyddiwyd cerflun Sand House Mould a wnaed o wydr ffibr, paent sglein a llwch glo, fel offeryn i greu'r tŷ tywod yn y ffilm.

Mae'r tŷ tywod ar ffurf fechan yn drosiad ar gyfer natur ddi-ildio bywyd sy'n destun grymoedd amgylcheddol y tu hwnt i reolaeth ddynol, ac mae’n ein hatgoffa o sylw Geoffrey Chaucer, sef ‘nid erys amser’.

Roedd y detholwr Meg Anthony, Cyfarwyddwr Oriel Myrddin, Caerfyrddin ar y pryd, o'r farn bod 'y gweithiau hyn yn farddonol ac yn hynod deimladwy gan fod ffurf y tŷ yn ein tynnu'n agos at enaid yr artist yn ogystal â chwestiynu anghytgord ar lefel gymdeithasol a gwleidyddol'.

A Sign is a 2005 film by Anthony Shapland, duration 6 minutes 20 seconds.

This documentary-style film not only observes the 'real' or the 'actual' but also references notions of staging, scripting and artifice.

Filmed from a static viewpoint, in the foreground detritus on the side of a road, including a white fridge on its side, wooden boards and a variety of plastic packaging and containers, have been fly-tipped across the lush green grass with cars passing on the road behind, as bird chirp.

The coolly dispassionate focus of the camera observes a discarded brown Christmas tree that lies abandoned in the centre of the detritus. This provides a sharp contrast to the background across the other side of the road, of a serene, picturesque landscape. To the right a hill stretches across the horizon, interrupted by the sharp ridge of another hill to the left that slopes towards the road. Behind the hills, an ambiguous sky blue gives the impression of the sea but could just as easily be the sky.

As the sun sets on the scene, the tree ignites into flame and eventually burns itself out, in an achingly tragic exploration of the search for meaning in everyday life. As quickly as it ignited it goes out, and the scene returns to normal; cars still pass on the road in front, and the birds continue to sing.

The work holds you in a sort of twilight space, neither day nor night, fiction nor reality. It is here in this playful uncertainty that the work forces you to reconsider the everyday things you feel sure of.

Anthony Shapland is a Welsh artist, founder of artist-led space g39, and novelist. He grew up in Bargoed in the Rhymney Valley. Within his writing and artistic practice, he blends documentary and fiction, drawing on his lived experience of rural queerness and growing up performing straight.

Ffilm 6 munud, 20 eiliad o hyd a wnaed gan Anthony Shapland yn 2005 yw A Sign.

Yn ogystal ag arsylwi ar bethau go iawn neu wirioneddol, mae'r ffilm hon o naws ddogfennol hefyd yn cyfeirio at lwyfannu, sgriptio a dichell.

Wedi'i ffilmio o safbwynt sefydlog, yn y tu blaen mae malurion ar ochr ffordd, gan gynnwys oergell wen ar ei hochr, byrddau pren ac amrywiaeth o ddeunydd pecynnu plastig a chynwysyddion, wedi cael eu tipio ar draws y glaswellt gwyrddlas wrth i geir fynd heibio ar y ffordd y tu ôl iddynt, fel trydar adar.

Mae ffocws hollol wrthrychol y camera'n arsylwi ar goeden Nadolig frown sydd wedi'i gadael yng nghanol y malurion. Mae hyn yn gwrthgyferbynnu'n gryf â'r cefndir ar draws ochr arall y ffordd, sef tirwedd atyniadol a llonydd. I'r dde, mae bryn yn ymestyn ar draws y gorwel ac yn torri ar ei draws y mae cefnen bryn arall sy'n gogwyddo tuag at y ffordd. Y tu ôl i'r bryniau, mae glesni amwys yn creu argraff o'r môr ond mae'n ddigon posib mai'r awyr yw ef yn hytrach na’r môr.

Wrth i'r haul fachlud ar yr olygfa, mae'r goeden yn mynd ar dân ac yn y pen draw mae'r fflamau'n diffodd, mewn archwiliad dirdynnol o drist o'r ymdrech i ganfod ystyr mewn bywyd pob dydd. Mae'r tân yn diffodd mor gyflym ag y cafodd ei gynnau, ac mae'r olygfa arferol yn dychwelyd; mae ceir yn dal i fynd heibio ar y ffordd yn y tu blaen, ac mae'r adar yn parhau i ganu.

Mae'r gwaith yn eich cadw mewn rhyw fath o dir neb rhwng dydd a nos, a rhwng ffuglen a realiti. Yma yn yr ansicrwydd chwareus hwn y mae'r gwaith yn eich gorfodi i ailystyried y pethau pob dydd rydych chi'n siŵr ohonyn nhw.

Artist a nofelydd o Gymru yw Anthony Shapland ac ef yw sylfaenydd g39, man a arweinir gan artistiaid. Cafodd ei fagu ym Margoed yng nghwm Rhymni. Drwy ei waith ysgrifenedig ac artistig, mae'n cyfuno deunydd dogfennol a ffuglennol, gan ddefnyddio ei brofiad uniongyrchol o fod yn hoyw yng nghefn gwlad a pherfformio fel rhywun heterorywiol wrth dyfu i fyny.

Armageddon is a film by Peter Finnemore, made in 2005, duration 1 minute and 41 seconds.

The film opens with a sizzle, to a firework erupting inside a domestic garden glass greenhouse supported by a silver metal frame on a late summer evening. Smoke fills the space and escapes through the entrance into the night sky as the firework continues to fire, shooting golden fiery trails upwards to the roof of the greenhouse.

Golden pinpricks stud the space between clusters of gold flashing explosions, until the final splash of golden seeds fall to the black weed membrane covered ground; a cascade of smoke still emanating from the greenhouse.

The cacophony of intense sparks and noise within an enclosed environment is disorientating, the viewer is drawn into the unlikely spectacle that evokes a warlike hellscape. The inspiration of the film was abstract like night-time WW2 footage from the Battle of Al Alamein.

This film was first shown in Peter Finnemore’s site specific three screen installation at the Venice Biennale in 2005.

This work is part of the Zen Gardener series.

Ffilm 9 munud, 39 eiliad o hyd a wnaed gan Anthony Shapland yn 2012 yw [pause] Time & Motion Study.

Mae'r ffilm wedi'i gosod yn Oriel Gelf Glynn Vivian yn 2011 yn ystod y cyfnod cyn iddi gael ei chau ar gyfer prosiect ailddatblygu ac adfer gwerth miliynau o bunnoedd.

Roedd y weithred o bacio, clirio a newid wedi dechrau ym mhob rhan o'r adeilad – yn yr arddangosfeydd cyhoeddus yn ogystal ag yn y coridorau cudd a'r ystafelloedd cefn.

Mae'r ffilm du a gwyn hon yn portreadu diwrnod ffuglennol, mewn tair rhan.

Y rhan gyntaf yw'r bore lle dangosir y casgliad yn dal ynghyd yn yr orielau, a lle mae ardaloedd cyhoeddus a phreifat yr adeilad yn cael eu cyfleu yn yr un modd. Mae set o sbanwyr ar wal mewn gweithdy neu res o fylbiau golau wedi'u trefnu gyda'r un manylder â'r rhes o jygiau buchod crochenwaith Abertawe sy'n sefyll mewn cypyrddau gwydr yn yr oriel, ac mae modd cymharu'r grisiau mawreddog â'r grisiau ymarferol yn y cefn.

Yr ail ran yw dechrau'r diwrnod wrth i'r gweithwyr gyrraedd, gyda'r dasg o adfer darnau crochenwaith, eu didoli a'u llenwi'n ofalus â phapur sidan, cyn eu rhoi mewn deunydd lapio swigod a'u labelu.

Yn olaf, gyda'r hwyr, mae'r casgliad o wrthrychau a fyddai fel arfer wedi cael eu harddangos yn yr oriel bellach wedi'u cuddio y tu mewn i gardbord. Mae rhifau'r blychau'n cynyddu wrth iddyn nhw luosi'n ymddangosiadol ddiwedd. Mae'r cypyrddau gwydr a fu gynt yn llawn bellach yn wag.

Dywedodd Anthony Shapland y canlynol am y gwaith:

“Roedd y briff yn agored, sef creu dehongliad o Oriel Glynn Vivian. Dros sawl mis, ymwelais â'r oriel bum gwaith, gan recordio am fwy na 400 o funudau heb syniad pendant am strwythur y ffilm. Wrth wylio'r deunydd hwn y dechreuodd y naratif ffurfio.

“Wrth i fi olygu'r ffilm, sylweddolais fy mod yn cynhyrchu rhywbeth a fyddai'n destun hiraeth yn fuan gan y byddai llawer o'r lleoliadau roeddwn yn eu ffilmio yn diflannu yn ystod y gwaith ailwampio a oedd ar ddod. Mae teitl y ffilm yn deyrnged i astudiaethau Frank a Lillian Gilbreth o ergonomeg ac effeithlonrwydd gweithwyr wrth eu gwaith. Roedd eu ffilmiau wedi sbarduno newid, fel arfer wedi'u comisiynu gan reolwyr neu sefydliadau. Serch hynny, dim ond cofnodi newid y mae'r ffilm hon. Heblaw am y gwaith golygu, nid oes unrhyw ystrywiau gyda'r camera, dim byd ffug nac effeithiau; ni ofynnwyd i unrhyw un wneud unrhyw beth gerbron y camera ac ni chafodd unrhyw beth ei ailffilmio. Dyma ffilm lle mae'r gwyliwr yn arsylwi drwy lens oddefol y camera.”

Artist a nofelydd o Gymru yw Anthony Shapland ac ef yw sylfaenydd g39, man a arweinir gan artistiaid. Cafodd ei fagu ym Margoed yng nghwm Rhymni. Drwy ei waith ysgrifenedig ac artistig, mae'n cyfuno deunydd dogfennol a ffuglennol, gan ddefnyddio ei brofiad uniongyrchol o fod yn hoyw yng nghefn gwlad a pherfformio fel rhywun heterorywiol wrth dyfu i fyny.

A five-film installation by Peter Finnemore (b.1963), Birdwatcher, made in 2004-2005.

All five films (parts) of Birdwatcher are intended to be viewed concurrently with a total running time of 7 minutes, 11 seconds.

Part one is 1 minute, 4 seconds and depicts blue tits feeding from two green bird feeders filled with seeds that hang from a Laburnum tree. Behind the tree is a bright orange corrugated shed where a Caucasian male figure dressed in ill-fitting green army camouflage and bold black rimmed orange sunglasses is transfixed, staring out at the birds from a rectangular opening in the structure. Ivy flows from the figure to the ground helping to hide his intrusion. The man steps away from the opening, dropping something in the process.

Part two is 2 minutes, 34 seconds and again portrays blue tits feeding from two green bird feeders filled with seeds that hang from a Laburnum tree in front of a bright orange corrugated shed. Only this time, the militaristic figure is standing behind the tree peering out of the bottom right of the screen, slowly adjusting his vantage point between the left- and right-hand bird feeders. His eyes darting between bird and viewer.

Part three is 59 seconds and this time portrays the militaristic figure hunched over behind the Laburnum tree, in front of the bright orange corrugated shed. His face mere inches away from the left-hand bird feeder, where a blue tit is happily filling up on seeds. The man's eyes dart between birds and the viewer.

Part four is 24 seconds and again depicts the militaristic figure behind the Laburnum tree, in front of the bright orange corrugated shed, although his face is this time basked in soft golden sunlight as he watches the bird feeders. There are no blue tits present, and the man begins to whistle encouraging imitation bird song.

Part five is 1 minute, 46 seconds and opens to a wintery scene, the bright orange corrugated shed now covered in snow, the leafless Laburnum tree still holding two full bird feeders. The militaristic figure standing to the left of the tree, watching as blue tits swoop in for quick feeds before flying away.

This work is part of the Zen Gardener series, in which Finnemore utilises his garden environment and nature as an active collaborator. Birdwatching is one of the UK’s most loved hobbies.

Dressed in camouflage gear, Finnemore becomes a modern extension of the mythic Green Man. Blending into the environment, seeing how physically close he can get to the birds, and gain their trust.

Gosodwaith pum ffilm a wnaed gan Peter Finnemore (a aned ym 1963) yn 2004 a 2005 yw Birdwatcher.  

Bwriedir i bobl wylio pob un o bum ffilm (rhan) Birdwatcher ar yr un pryd a’r hyd cyfan yw 7 munud, 11 eiliad.

Hyd y rhan gyntaf yw 1 funud, 4 eiliad ac mae’n dangos titwod tomos las yn bwydo o ddau borthwr gwyrdd llawn hadau sy’n hongian o onnen Sbaen. Y tu ôl i’r goeden y mae sied rychiog oren llachar lle mae ffigwr gwryw gwyn sy’n gwisgo dillad cuddliw gwyrdd nad ydyn nhw’n ei ffitio a sbectol haul oren â fframiau oren; mae golwg syfrdan arno wrth iddo syllu ar yr adar o agoriad petryal yn yr adeiledd. Mae iorwg yn llifo o’r ffigwr i’r tir, gan helpu i’w guddio. Mae’r dyn yn camu i ffwrdd o’r agoriad, gan ollwng rhywbeth wrth iddo wneud hynny.

Hyd yr ail ran yw 2 funud, 34 eiliad ac unwaith eto mae’n portreadu titwod tomos las yn bwydo o ddau borthwr gwyrdd llawn hadau sy’n hongian o goeden Sbaen o flaen sied rychiog oren llachar. Ond y tro hwn y mae’r ffigwr militaraidd yn sefyll y tu ôl i goeden ac yn syllu o dde isaf y sgrîn, gan newid ei olwg yn araf rhwng yr adar sy’n bwydo o’r porthwr chwith a’r rhai hynny sy’n bwydo o’r porthwr de. Mae ei lygaid yn gwibio rhwng yr adar a’r gwyliwr.

Hyd y drydedd ran yw 59 eiliad ac y tro hwn y mae’n portreadu ffigwr militaraidd yn crymu ei gefn y tu ôl i goeden Sbaen, o flaen y sied rychiog oren llachar. Mae ei wyneb o fewn modfeddi yn unig i’r porthwr chwith, lle mae titw tomos las yn llyncu’r hadau’n llawen. Mae llygaid y dyn yn gwibio rhwng yr adar a’r gwyliwr.

Hyd y bedwaredd ran yw 24 eiliad ac unwaith eto y mae’n dangos y ffigwr militaraidd y tu ôl i goeden Sbaen, o flaen y sied rychiog oren llachar, er bod heulwen euraidd yn tywynnu ar ei wyneb y tro hwn wrth iddo wylio’r porthwyr. Nid oes unrhyw ditwod tomos las yn bresennol, ac mae’r dyn yn dechrau chwibanu cân i ddynwared adar.

Hyd y bumed ran yw 1 funud, 46 eiliad ac mae’n dechrau gyda golygfa aeafol lle mae’r sied rychiog oren llachar bellach wedi’i gorchuddio gan eira ac mae’r ddau borthwr adar llawn yn dal i hongian o goeden Sbaen heb ddail. Mae’r ffigwr militaraidd yn sefyll ar yr ochr chwith i’r goeden, ac yn gwylio wrth i ditwod tomos las ddisgyn a bwydo’n gyflym cyn hedfan i ffwrdd.

Mae’r gwaith yn rhan o’r gyfres Zen Gardener, lle mae Finnemore yn cydweithredu’n weithredol ag amgylchedd ei ardd a byd natur. Mae gwylio adar yn un o hobïau mwyaf poblogaidd y DU.

Wrth iddo wisgo dillad cuddliw, mae Finnemore yn estyniad modern o’r Dyn Gwyrdd mytholegol. Mae’n cymysgu â’r amgylchedd, yn gweld pa mor gorfforol agos y gall fod at yr adar, ac yn meithrin eu hymddiriedaeth.

Forest Fire of the forest of illusions is a film by Peter Finnemore, made in the summer of 2004, duration 2 minutes and 40 seconds.

The film opens to a luscious green garden on a bright summer's day with a female figure standing dressed in ill-fitting army black and green camouflage, leaning into a large wooden walking stick, watching over a growing intense blaze as it consumes a rickety garden shed.

The unkempt shed is painted in a green camouflage pattern in the style of Mondrian with unpainted wooden boards fastened to the top of its entrance in an X shape.

The roaring hypnotic blaze consumes the shed, spreading from the back towards the entrance as another male militaristic figure in full green camouflage walks to the left of the shed and back to the right, moving with the first person as the flames become too intense.

Over a steady time, the shed is decimated by the vigorous fire, collapsing to the right and continuing to burn on the ground, scorching the earth. Here, the terrible beauty of fire is a metaphor for spectacle, destruction and regeneration.

Without being illustrative or prescriptive, Finnemore alludes to contemporary global events within the boundaries of the Welsh garden space.

This work is part of the Zen Gardener series.

Ffilm 2 funud a 40 eiliad o hyd a wnaed gan Peter Finnemore yn haf 2004 yw Forest Fire.

Mae’r ffilm yn dechrau gyda gardd werdd hyfryd ar ddiwrnod llachar yn yr haf a menyw sy’n gwisgo dillad cuddliw du a gwyrdd nad ydyn nhw’n ei ffitio. Mae hi’n sefyll ac yn pwyso ar ffon gerdded bren fawr, gan wylio tân cynyddol gryf wrth iddo ddinistrio sied simsan.

Mae’r sied flêr wedi’i phaentio mewn patrwm cuddliw gwyrdd yn arddull Mondrian ac mae byrddau pren heb eu paentio wedi’u clymu wrth frig ei mynedfa ar ffurf X.

Mae’r tân hypnotaidd yn dinistrio’r sied, gan daenu o’r cefn tuag at y fynedfa wrth i ffigwr militaraidd gwryw sy’n gwisgo dillad cuddliw gwyrdd llawn gerdded tuag at yr ochr chwith i’r sied ac yn ôl i’r dde, gan symud ar y cyd â’r person cyntaf wrth i’r fflamau ddod yn rhy boeth.

Yn raddol, caiff y sied ei dinistrio gan y tân cryf, gan gwympo i’r chwith a pharhau i losgi ar y ddaear. Yma, mae harddwch ofnadwy tân yn drosiad ar gyfer cyffro, dinistr ac adfywio.

Heb fod yn ddangosol nac yn rhagnodol, mae Finnemore yn cyfeirio at ddigwyddiadau byd-eang cyfoes y tu mewn i ffiniau gardd yng Nghymru.

Mae’r gwaith hwn yn rhan o’r gyfres Zen Gardener.