Gooise Museumschatten

Kunstenaar Herman Kruyder (1881–1935) werd na zijn dood pas echt bekend. Hij werd jarenlang gevierd als de belangrijkste expressionist van Nederland. Wat daaraan bijdroeg was het Van Gogh-achtige imago van een teruggetrokken man, wiens zwakke mentale gezondheid tot zijn tragische einde had geleid – en dat werd in zijn schilderijen teruggezien. Een nieuwe tentoonstelling in Singer Laren laat zien hoe onterecht dat is.

Caspar Stalenhoef en Laura Grijns gaan eerst, in Blaricum, naar de oude atelierwoning van Kruyder, samen met conservator Caroline Roodenburg-Schadd. We spreken ook met Laura Prins, docent kunstgeschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam, over het hardnekkige imago van lijdende kunstenaars.

Herman Kruyder. Expressionist van de ziel is te zien in Singer Laren tot 14 februari 2027.

Muziek: ‘Borough’, ‘Tiny Bottles’, ‘Frank and Poet’, ‘Nine Count’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions

Vanaf 1891 werd de toen 18-jarige Heintje, een jonge vrouw uit Huizen, meerdere malen geportretteerd. Kunstenaars uit de grote stad schilderden het Gooise landschap en de mensen, die nog in streekdracht over straat gingen. Wat zagen al die stedelijke kunstenaars in Heintje en de véle andere afgebeelde Huizer meisjes? In het Huizer Museum praat Caspar Stalenhoef met conservator Wim de Bell en belt hij met streekdrachtexpert Jankees Goud.

Deze aflevering begint met een steendruk van kunstenaar Jan Veth, klik hier om die te zien.

De tentoonstelling Huizer meisjes door de ogen van Gooise schilders is nog te zien tot eind november 2026 in het Huizer Museum. Naast collectiestukken zijn er bruiklenen van het Stedelijk Museum Amsterdam, Kröller-Müller Museum en het Dordrechts Museum.

Gooise Museumschatten is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’, ‘Tiny Bottles’, ‘Frank and Poet’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

Wanneer kunstenaar Jan Toorop in 1928 in Den Haag overlijdt, is hij beroemd in binnen- en buitenland. Veel mensen weten dan dat hij is opgegroeid in Nederlands-Indië en dat zijn ouders van Indo-Europese en Chinese herkomst zijn – dat is zichtbaar aan Toorop zelf én in zijn werk. Na zijn dood besteden steeds minder mensen aandacht aan die achtergrond.

In deze aflevering praat Caspar Stalenhoef met conservator Suzanne Veldink. In de tentoonstelling De werelden van Jan Toorop laat Suzanne zien dat Toorops Indo-Europese identiteit van grote invloed is geweest op zijn levensloop en zijn carrière als kunstenaar.

Klik hier om het schilderij te zien dat we als eerst bespreken.

Gooise Museumschatten is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

In deze aflevering wandelt Caspar Stalenhoef door Naarden met John Exalto van het Comenius Museum. Sinds 1670 ligt in deze stad een lang vergeten Tsjechische beroemdheid begraven: Jan Amos Komenský, oftewel Comenius. Vanaf 1892 kreeg hij in Naarden een opeenvolging van steeds grotere monumenten; door wie en waarom zijn die gemaakt? 

Deze podcast kan overal worden beluisterd, maar voor wie met ons mee wil lopen: we beginnen bij de fontein voor de Utrechtse Poort. Plek twee: Turfpoortstraat 27 (Spaanse Huis/Weegschaalmuseum). Plek drie: Kloosterstraat 35-37 (Comenius Museum). Plek vier: Marktstraat tegenover 30 (Grote Kerk).

Onze eerdere afleveringen over Comenius: blader terug naar 3 mei 2022, 25 januari 2022 en 2 juni 2021. 

Makers in Gooi en Vecht is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’, ‘Nine Count’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

Zet twee schilderijen van dezelfde kunstenaar naast elkaar en je krijgt een nieuw verhaal. Bezoek twee tentoonstellingen, uit twee collecties, van makers op dezelfde plaats in verschillende perioden, en je krijgt nóg meer perspectieven. Dat kan nu het Huizer Museum en Singer Laren, waar meerdere makers op uiteenlopende momenten geïnspireerd raakten door de natuur in het Gooi.

Caspar Stalenhoef praat met Simone Vermaat (collectieconservator bij de RCE, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en Anne van Lienden (conservator bij museum Singer Laren).

De tentoonstellingen:

• Huizer Museum: Makers in Gooi & Vecht uit de Rijkscollectie (t/m 31 september 2025)
• Singer Laren: Lokroep van de natuur (t/m 7 september 2025)

Makers in Gooi en Vecht is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’, ‘Eggs and Powder’, ‘Lo Margin’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

Door het landelijke woningtekort moet ook Hilversum gaan bouwen. De gemeente wordt echter omringd door het Goois Natuurreservaat, en de grens voor de bebouwing is in 1933 strak getrokken door stadsarchitect Dudok. Waar en hoe er toch gebouwd kan worden, met respect voor het historisch erfgoed, wordt nu onderzocht in het Dudok Architectuur Centrum, in de tentoonstelling Het landschap zijn wij. Het landschap als gids voor de tuinstad van de toekomst.

In deze aflevering gaat Caspar Stalenhoef naar het Dudok Architectuur Centrum om te praten met Petra Andriessen (tentoonstellingsmaker) en Irmgard van Koningsbruggen (architectuurhistoricus en voorzitter van het bestuur).

Makers in Gooi en Vecht is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’, ‘Eggs and Powder’, ‘Lo Margin’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

Stylist en tentoonstellingsmaker Maarten Spruyt maakte de tentoonstelling ‘Wij zijn natuur. Wat ik nog zeggen wil’ in samenwerking met Prinses Irene van Lippe-Biesterfeld. Meer dan ooit bij Maarten Spruyt werd het een tentoonstelling om te ondergaan: in stilte, telefoon opgeborgen, weinig tekstbordjes – hier wordt niet het hoofd maar het hart aangesproken.

Laura Grijns en Caspar Stalenhoef vragen Maarten Spruyt de grote tentoonstellingspuzzel uit de doeken te doen, met al zijn conceptuele, artistieke en praktische overwegingen.

Links:

• Wij zijn natuur. Wat ik nog zeggen wil – in Singer Laren t/m 31 augustus 2025
• Publieksprogramma bij ‘Wij zijn natuur’
• Studio Maarten Spruyt
• Jeroen Kimman (soundscapes in ‘Wij zijn natuur’ en in deze podcast)
• Erfgoedfestival Gooi & Vecht – t/m 14 september 2025
• Lokroep van de natuur – in Singer Laren t/m 7 september 2025
• Marc Mulders. A Garden Path – in Singer Laren t/m 21 september 2025

Enkele eerdere tentoonstellingen van Maarten Spruyt:

• Schitteren op Soestdijk (2024-25)
• Through Bone and Marrow (2023)
• Meesterlijk zwart (Balenciaga) (2022-23)
• Chapter 3HREE van Het HEM (2020)

Makers in Gooi en Vecht is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

De Grote Kerk van Naarden heeft iets wat geen enkele andere kerk in Nederland heeft, of nu nóg heeft: een plafond dat uitgebreid beschilderd is met Bijbelse voorstellingen. Normaal te zien op 25 meter hoogte, maar nu de meer dan 500 jaar oude schilderingen worden gerestaureerd, kunnen specialisten én het publiek een steigervloer beklimmen om ze van dichtbij te zien.

Caspar Stalenhoef en Laura Grijns gaan naar Naarden om te praten met Esmee Stam (religieus erfgoedspecialist Grote Kerk Naarden) en met Roos Keppler en Hinke Sigmond, die de restauratie aansturen.

Wil je zelf de steigervloer beklimmen? De kaartverkoop gaat via de website: grotekerknaarden.nl - Afbeeldingen van de schilderingen staan op onze collectieportal.

Makers in Gooi en Vecht is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’, ‘Highway 430’, ‘The Consulate’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

Zelfgemaakte rokken staan in een lange herdenkingstraditie. Na de bevrijding in 1945 droegen veel mensen zelfgemaakte feestkleding, gemaakt met restjes textiel – zoals de toen 17-jarige Mies Bouhuys uit Weesp. Een jaar later ontwierp Mies Boissevain de Nationale Feestrok, waar duizenden vrouwen aan meededen. En sinds 2020 maakt Elganan Jelsma haar vrijheidsrokken, samen met o.a. Oekraïense vluchtelingen – nu niet uit gebrekkig materiaal, maar juist uit overvloed.

Tijdens het Erfgoedfestival 2025 is Elganan Jelsma ook de samensteller van twee tentoonstellingen in Hilversum. In deze podcast gaan Caspar Stalenhoef en Laura Grijns op bezoek bij Elganan, maar ook bij Karlien Metz, directeur van het Verzetsmuseum in Amsterdam, waar veel bevrijdingsrokken worden bewaard, waaronder die van Mies Bouhuys.

Biografieën:

• Mies Boissevain-van Lennep (1896–1965), verzetsvrouw, in 1946 ontwerper van de Nationale Feestrok
• Mies Bouhuys (1927–2008), mensenrechtenactivist en kinderboekenschrijver, droeg in 1945 een zelfgemaakte rok om de bevrijding te vieren – in de collectie van het Verzetsmuseum; tijdelijk te zien in Museum Weesp
• Elganan Jelsma, kunstenaar, maker, voormalig museumdirecteur – ontwerper van vrijheidsrokken en samensteller van twee tentoonstellingen tijdens het Erfgoedfestival 2025
• Karlien Metz, per 1 juli 2025 de nieuwe directeur van het Verzetsmuseum in Amsterdam, met in hun collectie meerdere Nationale Feestrokken én de spontaan gemaakte rok van Mies Bouhuys

Makers in Gooi en Vecht is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’, ‘Lo Margin’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

In de geschiedenisboeken staan de grote nationale gebeurtenissen en omwentelingen, de opeenvolging van machthebbers, maar hoe hadden al die ontwikkelingen hun weerslag op het alledaagse leven van ‘gewone mensen’? Museum Weesp toont het plezier van nalaten aan cultuur met voorwerpen óver de inwoners van Weesp, maar ook ván de inwoners, want zonder hun schenkingen had het museum niet bestaan. 

In de Van Hekerenzaal van Museum Weesp praat Caspar Stalenhoef met conservator Suzanne Veldink. 

Handige links: 

- De tentoonstelling ‘Bewaard voor de stad. 50 jaar schenken aan Museum Weesp’
- Museumschat 1: hengel met klompje
- Museumschat 2: Weesper porselein uit 1759-1771
- Museumschat 3: mutsje van Antonia van Rumpt (1922)
- Museumschat 4: De vier evangelisten van Gijsbert Sibilla (1643)
- Museumschat 5: negligé van de Weesper Tricotagefabriek (1934-1974)

Gooise Museumschatten is een programma van Gooi & Vecht-regioconservator Laura Grijns. Podcastproductie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Borough’, ‘Eggs and Powder’ en ‘Palms Down’ van Blue Dot Sessions.

Deze podcastserie is mogelijk gemaakt met steun van het Cultuurfonds