Hádegið

Í fyrri hluta þáttarins fjöllum við um vofeiflegt mál í Kanada. Fjöldagröf með líkum tvö hundruð og fimmtán barna fannst á dögunum í gömlum heimavistarskóla fyrir börn af frumbyggjaættum í Kanada. Þar átti að aðlaga börnin kanadísku samfélagi. Justin Trudeau, forsætisráðherra landsins, segir fundur fjöldagrafarinnar sé sársaukafull áminning um skammarlega fortíð landsins. Hann heitir aðgerðum.

Á sunnudagskvöld greindi danska ríkisútvarpið frá því að leyniþjónusta danska hersins, eða FE, hefði aðstoðað þjóðaröryggisstofnun Bandaríkjanna, NSA, við njósnir á háttsettum stjórnmála- og embættismönnum í Þýskalandi, Svíþjóð, Frakklandi og Noregi. Í dönskum fjölmiðlum er þetta mál kallað stærsta njósnahneyksli í sögu þjóðarinnar. Við förum þetta mál í síðari hluta þáttarins.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Í fyrri hluta Hádegisins fer Katrín yfir helstu tölur sem snúa að kórónuveirunnar og baráttunni við útbreiðslu hennar hér á landi. Rúmlega helmingur þeirra sem til stendur að bólusetja við veirunni sem veldur Covid-19 sjúkdómnum hafa fengið minnst einn skammt og nærri þriðjungur telst fullbólusettur hér á landi. Fólki úr forgangshópum, sem hefur ekki þegar verið boðin bólusetning, verður boðin bólusetning í vikunni. Þá verður reynt að ljúka við að bólusetja fólk fætt 1975 og fyrr. Á höfuðborgarsvæðinu verður bólusett með um fjórtán þúsund skömmtum í vikunni. Í næstu viku er svo von á tuttugu þúsund skömmtum.

Í síðari hluta þáttarins fjöllum við um körfubolta. Einni skemmtilegstu rimmu í íslenskum körfubolta í manna minnum lauk á föstudag þegar KR-ingar tryggðu sér farseðilin í undanúrslit efstu deildar karla með sigur á nágrönnum sínum í Val á Hlíðarenda. KR-ingar unnu þrjá leiki en Valur tvo í séríunni, og spennustigið var í hæstu hæðum. Ekki aðeins vegna þess að þarna kljáðust tvö hnífjöfn lið, heldur einnig vegna þess að hryggjarstykkið í liði Vals eru leikmenn sem hafa unnið fjölmarga Íslandsmeistaratitla með KR síðustu árin. Og þjálfarinn líka. Haukur Harðarson íþróttafréttamaður ræðir við okkur um þessa skemmtilegu rimmu.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Afríkuríkið Namibía hefur hefur verið tölvuert í umræðunni hér á landi síðustu tvö árin eða svo, útaf meintum tengslum dalvískra útgerðarmanna við stjórnmálamenn þar í landi. Í dag er stór dagur fyrir Namibíumenn, því hafa þýsk stjórnvöld opinberlega viðurkennt að hafa framið þjóðarmorð á þjóðflokkunum Herero og Nama í Namibíu í upphafi síðustu aldar. Þúsundir Herero- og Namafólks voru myrt af þýskum landnemum, en Namibía var þýsk nýlenda frá 1884 til 1915 og kallaðist þá Deutsch-Südwestafrika eða Þýska Suð-Vestur Afríka. Þá mun Þýskaland einnig veita Namibíu ríflega þróunaraðstoð, uppá heilan milljarð evra, eða því sem nemur um hundrað og fimmtíu milljörðum íslenskra króna.

Í síðari hluta þáttarins ræðir Katrín við Pétur H. Ármannsson arkitekt, um fjandsamlegan arkitektúr. Rýmin sem við erum í hafa áhrif á okkur. Manni líður misvel í rýminu eftir því hvernig það er hannað, hvað svo sem veldur því. Arkítektar eða hönnuðir rýmisins þekkja það kannski betur. Oftast er markmiðið með hönnun, arkítektúr og mannvirkjagerð að láta manni líða vel í rýminu, líða eins og maður sé velkominn, jafnvel verða afslappaður í rýminu, eða fyrir ákveðnum hughrifum, eiga fagurfræðilega upplifun og svo framvegis og svo framvegis.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Í fyrri hluta Hádegisins örskýrir Atli Fannar Bjarkason hina svokölluðu ?skæruliðadeild? Samherja, sem og Samherjamálið. Í örskýringum sínum tekur Atli fyrir flókin mál útskýrir þau á sem einfaldastan hátt. Samherjamálið? Skæruliðadeildin? Hvað er nú það.

Samtökin Transparency International, stærsta fjöldahreyfing í heiminum sem berst gegn spillingu og heldur spillingavísitölu sem greinir ásýnd spillingar, gaf í morgun út yfirlýsingu þar sem aðgerði hinnar svokölluðu skæruliðadeildar Samherja eru fordæmdar. Þar segir meðal annars að tölvupóstssamskipti sýni að Samherji hafi reynt að hafa áhrif formannskjör í blðamannafélagi Íslands og að Ísland hafi fallið um sex sæti á sérstökum lista samtakanna sem mælir spillingu í kjölfar umfjöllunar Kveiks árið 2019 um meintar greiðslur Samherja til ráðamanna í Angóla og Namibíu. Atli Þór Fanndal, formaður Íslandsdeildar Transparency International, ræðir um spillingu á Íslandi í síðari hluta þáttarins.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Við byrjum Hádegið í dag í Sýrlandi. Þar fara fram forsetakosningar í dag, en þetta er í annað sinn á þeim rúma áratug síðan borgarastríðið í Sýrlandi hófst. Nær öruggt þykir að sitjandi forseti, Bashar al-Assad, fari með sigur af hólmi. Guðmundur Björn kynnti sér stöðuna á kjördegi í Sýrlandi.

Í síðari hluta þáttarins fjöllum við um fljúgandi furðuhluti. Liðsmenn bandaríska sjóhersins hafa árum saman tilkynnt óútskýrð fljúgandi fyrirbæri sem orðið hafi á vegi þeirra. Lengst af hafa bandarísk yfirvöld hundsað tilkynningarnar og afskrifað þær - en nú hefur orðið breyting þar á: Varnarmálaráðuneyti Bandaríkjanna er nú komið í þetta dularfulla mál og á að kynna niðurstöður rannsóknar sinnar fyrir Bandaríkjaþingi á næstu mánuðum. Þingmenn vilja svör við því hvað er þarna á ferð - hvort það eigi sér einfaldar skýringar - eða hvort öryggi landsins sé ógnað.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Við hefjum þáttinn á afar viðeigandi örskýringu í boði Atla Fannars Bjarkasonar - örskýringu á okkar ástsæla Eurovision. Eins og flestum landsmönnum er eflaust nokkuð vel kunnugt verður keppt til úrslita annað kvöld. Þá verða Daði Freyr og Gagnamagnið tófta atriðið í röðinni, af tuttugu og sex - beint á eftir Sviss og á undan Spáni - og raunar rétt fyrir miðju í keppninni sjálfri. Kýpverjar verða fyrstir á svið og síðustu tónarnir verða í boði San Marinó og Flo Rida.Í dag svarar Atli Fannar nokkrum stórum spurningum: Er júróvisjón í alvöru vinsæl keppni - eða erum það bara við hér á þessu eyjaskeri sem kunnum að hafa gaman? Af hverju taka ekki allar þjóðirnar þátt í undankeppninni? Og af hverju er Ástralía - heimsálfa hinu megin á hnettinum - með? Og - það mikilvægasta - hvað gerist svo næst?

Samband bresku konungsfjölskyldunnar og breska ríkisútvarpsins BBC hefur frá stofnun fjölmiðilsins verði bæði mjög náið, og yfirleitt nokkuð gott. Það vakt því mikla athygli í gær þegar Vilhjálmur Bretaprins birti yfirlýsingu þar sem hann fordæmir vinnubrögð BBC í tengslum við umdeilt viðtal sem fréttamaðurinn Martin Bashir tók við Díönu prinsessu, móður Vilhjálms, árið 1995. Guðmundur Björn kynnti sér málið og ræddi við Önnu Lilju Þórisdóttur, fréttamann, og sérstakan álitsgjafa Hádegisins um málefni bresku konungsfjölskyldunnar.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Í fyrri hluta þáttarins beinum við sjónum okkar að asíuríkinu Mjanmar. Tæpir fjórir mánuðir hafa liðið síðan herinn rændi völdum í landinu af lýðræðislega kjörinni ríkisstjórn, og hneppti helstu leiðtoga hennar og þingmenn í varðhald, þar á meðal Aung Sang Suu Kyi, friðarverðlaunahafa Nóbels. Lítið fer fyrir fréttum af ástandinu í Mjanmar á síðum stærstu fjölmiðla heims um þessar mundir, það eru jú að svo og svo mikið af hörmungum sem hægt er að greina frá á degi hverjum.

Í síðari hluta þáttarins höldum við til Brussel. Borgin er morandi í svoköllum hagsmunavörðum eða lobbyistum sem reyna að hafa áhrif á stefnu Evrópusambandsins til hagsbóta fyrir umbjóðendur sína. Það er eftir miklu að slægjast og hættan á hagsmunaárekstrum er viðvarandi. Okkar maður í Brussel, Sveinn Helgason, talaði við sérfræðing hjá Transparency International-samtökunum sem gagnrýnt hafa Evrópusambandið fyrir skort á gagnsæi á þessu sviði. Sveinn fer hinsvegar fyrst vestur um haf þar sem hagsmunaverðir hafa löngum reynt að koma sér í mjúkinn hjá bandarískum stjórnmálamönnum. Pólitíkusar hafa á sama tíma haft uppi stór orð um að hreinsa til í höfuðborg Bandaríkjanna.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Í fyrri hluta þáttarins fjöllum við um þá ákvörðun Seðlabankans að hækka stýrivexti um 0,25%, en peningastefnunefnd bankans tilkynnti þetta í morgun. Þar er gefið út að ástæða hækkunarinnar sé mikil og viðvarandi verðbólga, en verðbólga mældist 4,6% samkvæmt spá greiningadeildar Íslandsbanka í apríl, og 4,4% í maí. Verðbólgumarkmið seðlabankans er 2,5 prósent. Vextir hafa verið í sögulegu lágmarki síðustu mánuði sem hefur skilað sér í lægri lánakjörum banka og annarra lánastofnanna til almennings. Konráð S. Gíslason, hagfræðingur og aðstoðarframkvæmdastjóri Viðskiptaráðs, kemur í heimsókn til að ræða þessa ákvörðun og möguleg áhrif hennar á almenning.

Í síðari hluta þáttarins fjöllum við um loftslagsmálin. Nýjar fréttir og rannsóknir sérfræðinga sýna að tuttugu risafyrirtæki framleiddu yfir helming af öllu plastrusli árið 2019, það er að segja, samtals framleiða þau um fimmtíu og fimm prósent þeirra hundrað og þrjátíu milljóna tonna af einnotaplasti sem hent var í ruslið - eða út í náttúruna. Þegar svona staðreyndir ber á borð, þegar hlutur risafyrirtækja virðist svo stór hvað loftslagsáhrifin varða - má þá spyrja - skiptir einhverju máli hvað ég geri í baráttunni gegn loftslagsvánni? Skiptir einkaframtakið máli? Gró Einarsdóttir, sérfræðingur hjá Umhverfisstofnun á sviði loftslagsmála og græns samfélags og doktor í félagssálfræði, svarar því og meiru til í seinni hluta þáttarins.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Við hefjum þáttinn á heimilisfjármálunum með Gunnari Dofra Ólafssyni, stjórnanda hlaðvarpsins Leitin að peningunum. Í dag tekur hann húsnæðisverð fyrir; Húsnæðisverð í samhengi við ástandið í samfélaginu að svo stöddu; Lægð, heimsfaraldur, vexti og verðbólgu - og yfirvofandi vaxtaákvörðun Seðlabanka Íslands.

Í síðari hluta þáttarins ætlum við að fjalla um áfengi, áfengissölu og áfengislög, en þau hafa verið mikið í umræðunni að undanförnu. ÁTVR er með einkaleyfi á smásölu áfengis. Íslenskt sölufólk má ekki selja áfengi til neytenda, en það mega erlendir söluaðilar eins. Það má semsagt panta sér áfengi frá útlöndum, og fara þannig framhjá ríkisstofnuninni ÁTVR. Íslenskur víninnlytjandi hefur nú brugðið á það ráð að hýsa sína vefverslun erlendis, og fer þannig í kringum þessi umdeildu lög. Í gær barst svo tilkynning frá ÁTVR, um það þessu yrði ekki tekið þegjandi og hljóðalaust. En um hvað snúast þessi áfengislög, hver er tilgangur þeirra og hvað gærðir ríkið eiginlega marga peninga á brennivínsdrykkju Íslendinga á hverju ári?

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.

Í fyrra hluta Hádegisins fjöllum við áfram um gegndarlausar árásir Ísraela á Palestínumenn á Gasasvæðinu. Sprengjum tók að rigna yfir Gasaströndina skömmu eftir miðnætti að staðartíma í nótt. Harðar loftárásir Ísraela á Gasa halda þar með áfram, áttunda daginn í röð. Árásirnar ollu víðtæku rafmagnsleysi og skemmdum á hundruðum bygginga. Engar fregnir hafa borist af mannfalli í árásum næturinnar að svo stöddu - en mannfall af völdum Ísraela er orðið gífurlegt eftir árásir undanfarna daga. Minnst hundrað og níutíu og átta Gasabúa hafa verið myrtir frá því átökin hófust fyrir rúmlega viku síðan - langflestir þeirra almennir borgarar, þar af fimmtíu og átta börn. Rúmlega tólf hundruð hafa særst. Þrátt fyrir að Gasasvæðið sé aðeins um 365 ferkílómetrar, eða næstum þrisvar sinnum minna að flatarmáli en höfuðborgarsvæðið, búa þar um tvær milljónir manna og svæðið telst vera þriðja þéttbýlasta svæði heims.

Í síðari hluta þáttarins fjöllum við frækinn sigur Barcelona í Meistaradeild kvenna í fótbolta í gær. Barcelona eru evrópumeistarar kvenna í fótbolta, eftir örugguna fjögur núll sigur á enska liðinu Chelsea í Gautaborg í gær. Ensku meistararnir sáu aldrei til sólar í leiknum og léku þær katalónsku á alls oddi, en staðan var fjögur núll í hálfleik. Sigur Barcelona er á forsíðu flestra íþróttablaða í morgun, eðlilega, en fyrir aðeins nokkrum árum er ólíklegt að viðlíka afrek hefði ratað á síður stærstu miðla heims. Fjölmiðlaumfjöllun um kvennaknattspyrnu hefur stóraukist á síðustu árum. Guðmundur Björn tekur nú við og ræðir Evu Björk Benediktsdóttur íþróttafréttamann.

Hádegið er fréttaþáttur sem er á dagskrá alla virka frá 12 til 13 í umsjón Guðmundar Björns Þorbjörnssonar og Katrínar Ásmundsdóttur.