Het Mediaforum

Het natuurgeweld in Nepal is een ramp van ongekende omvang, hoe krijg je daar een helder beeld van? Bij journalist Margriet Brandsma was er in ieder geval geen twijfel of de heftige beelden getoond moesten worden. "Het is juist goed om te laten zien wat er feitelijk aan de hand is in de wereld." Wel vroeg de voormalig correspondent zich af of het zinvol was om meteen al over aantallen te spreken. "Juist door deze beelden zag je dat het bijna onmogelijk was in de eerste uren om iets zinvols te zeggen over het aantal slachtoffers." Volgens Brandsma is dat een journalistieke reflex. Net als om het al snel te hebben over mogelijk Nederlandse slachtoffers. Dat voelde voor schrijver en columnist Frida Boeke ergens ook wel pijnlijk. "Dat is ook wel hoe journalistiek werkt en hoe de psyche van de mens werkt: Hoe na nabijer het voelt, hoe belangrijker we het vinden." Spraakmaker Annelien Bredenoord, voorzitter van het College van Bestuur van de Erasmus Universiteit Rotterdam, heeft het ook wel weer voordelen omdat het daardoor niet meer abstract voelt en ver van je bed. "Diep van binnen willen mensen dat toch ook graag horen."

Kamerleden van Pro, D66 en het CDA dringen opnieuw aan op het vertrek van Ongehoord Nederland uit het publieke bestel, naar aanleiding van een video van de omroep waarin uitspraken van Hitler worden goedgepraat. Maar wie heeft precies welke bevoegdheid? "De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de bevoegdheid om toezicht te houden gedelegeerd aan het Commissariaat voor de Media", vertelt Jildou van der Bijl, hoofdredacteur van Het Parool. "Maar een beslissing moet de minister zelf nemen", zegt Marc Adriani, hoofdredacteur van BNR Nieuwsradio. "Alleen zal ze dat natuurlijk niet zomaar doen. Ze zal eerst haar toezichthoudend orgaan om advies vragen." Ook Margo Smit, ombudsman van de publieke omroep, bevestigt dat de minister eindverantwoordelijk is voor het al dan niet verlengen van de licentie van ON. "Maar we staan pal voor een enorme hervorming van de Mediawet en dan wordt het weer allemaal anders."

De pers kwam massaal af op een inspraakavond over de mogelijke komst van een azc in Engelen. Eén van de insprekers zegde zelfs af en verslaggevers kregen een lijst van wie er wel en niet in beeld mochten. "Ik vrees dat wat er in Engelen gebeurt symbool staat voor iets groters. Dat burgers nu zelf aangevallen worden, is nieuw", zegt Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant. "Maar voor de situatie in zo'n dorp kan het alleen maar escalerend werken als de hele tijd hordes journalisten voor de deur staan." Elger van der Wel, podcastmaker en expert op het gebied van online media, denkt dat de media soms te makkelijk kan denken over de gevolgen van de berichtgeving. "Als media zeggen dat dit hun werk is en dat daarom de gevolgen niet voor hen zijn, is dat niet zo."

Vanmorgen vroeg is er op de A28 een touringcar met voornamelijk Duitse scholieren van de snelweg geraakt na een botsing met een bestelbus. Er zijn acht gewonden naar het ziekenhuis gebracht. "We hebben direct een liveblog opgestart om alles bij te houden, er is een verslaggever die kant opgestuurd, en er zijn dan al '112-cowboys' die op scootertjes naar het ongeluk zijn gegaan en er beeldmateriaal van gemaakt hebben. Daardoor hadden we al vroeg beelden van het ongeluk", vertelt Kamran Ullah, hoofdredacteur van De Telegraaf. Het viel journalist Frénk van der Linden vooral op dat er een reclamebord op te zien was. "Is het niet handig en verstandig om zo'n foto net even anders af te snijden? Het is zo'n onwaarschijnlijk raar gezicht."

Na weer een hete zomer met flink wat natuurbranden, is er nog steeds veel onduidelijk over hoe het kabinet klimaatverandering structureel wil aanpakken. Daarom pleiten twee wetenschappers in de Volkskrant vanochtend voor een wekelijkse persconferentie waarin journalisten het kabinet kunnen bevragen over het klimaatbeleid. "Het blijft nu wel heel erg stil", zegt Carmen Fernald, hoofdredacteur Levensbeschouwing en Caribisch Netwerk bij de NTR. "Rob Jetten was vroeger onze klimaatminister. Het is vijf over twaalf." Desondanks twijfelt ze wel over of een wekelijkse persconferentie het juiste effect heeft. "Het kan iets voorspelbaars worden." Ook NRC-journalist Ömer Tuzkapan denkt dat een persconferentie "niet de oplossing" is. "Ik denk niet dat een persconferentie een gevoel van urgentie gaat aanwakkeren."

Aan tafel zitten Carmen Fernald en Ömer Tuzkapan en Spraakmaker Mirthe Biemans.

Het lijkt er sterk op dat oud-CDA'er en oud-BBB'er Mona Keijzer, die vooralsnog als Groep-Keijzer in het kabinet zit, binnenkort haar eigen partij zal opzetten. Meerdere bronnen bevestigen de plannen aan kranten als de Telegraaf, NRC en het AD. Daarnaast is Project 2029 bij de KvK geregistreerd, al zou dat niet de naam worden van de partij. "Keijzer denkt serieus na over het oprichten van een eigen partij, maar twijfelt of er plek is voor nog een rechtse partij. De versplintering is groot op rechts", zegt Hans van Soest, politiek verslaggever voor het AD. Keijzer zou zich "zeker niet" bij een bestaande rechtse partij gaan aansluiten. "Ze gaat het oprichten, of ze doet niets", aldus Van Soest, die wel begrijpt waarom ze dat zou doen. "Er zijn ook veel teleurgestelde BBB’ers die hun hoop hebben gevestigd op Keijzer."

Het is vannacht precies een jaar geleden dat de 17-jariger Lisa uit Abcoude werd vermoord. Daarna startte de campagne Wij eisen de nacht op, evenals andere initiatieven gericht op vrouwenveiligheid. Maar kunnen vrouwen nu ook daadwerkelijk veiliger over straat? Tahrim Ramdjan, algemeen verslaggever van Het Parool, stelt dat het onderwerp nog "immer relevant" is. "Het is in een jaar tijd niet echt verbeterd, dat zit diep." Er wordt wel aan gewerkt, bijvoorbeeld door meer straatlantaarns te plaatsen en bosjes te snoeien. "Dat is nog niet voldoende gebeurd", vindt Ramdjan. Het "onderliggende probleem" wordt namelijk niet aangepakt, aldus de verslaggever. "Het is een illusie om te denken dat we dit in een paar jaar kunnen oplossen", zegt Bas van Sluis, onderzoeksjournalist bij Dagblad van het Noorden. 

De Nederlandse kranten NRC, de Volkskrant, AD en de Telegraaf hebben boetes gekregen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) nadat zij schreven over diabetesmedicatie zoals Ozempic. De inspectie beschuldigt de kranten van 'het maken van publieksreclame voor geneesmiddelen' nadat zij schreven over de gezondheidsvoordelen van de middelen. De Nederlandse Vereniging van Journalisten is bang voor zelfcensuur van journalisten rondom onderwerpen als medicatie. Voor Hansje van de Beek, onderzoeksjournalist bij Argos, is het niet duidelijk waar de kranten "de grens over zijn gegaan". Daarom had ze van tevoren graag verduidelijking vanuit de inspectie gezien in de vorm van een persbericht. "Ik weet nu niet wat hier zo vreselijk aan is." Journalist Haroon Ali denkt dat media hier juist over moeten blijven schrijven. "Ozempic is een maatschappelijk onderwerp. Het is de taak van kwaliteitskranten om daar evenwichtig over te berichten en feit van fictie te scheiden."

De natuurbrand in België blijft door woeden. Het is de zoveelste natuurbrand in Europa deze zomer, waarbij geëvacueerde dorpen en hardwerkende brandweerlieden dagelijkse mediakost zijn geworden. Laurens Vreekamp, journalist en AI-expert, merkt dat "gewenning" begint op te treden. "Dit is het nieuwe normaal." Paul Römer, oud-directeur radio en tv bij Talpa, meent dat de zomerdroogte "leidt tot enorme ellende" en dat deze problematiek "onomkeerbaar" is. "Media mogen alarmistischer zijn over de staat van ons klimaat. Geen enkel ander probleem is belangrijk als het milieu fundamenteel naar de klote gaat", zegt Römer. "Uiteindelijk moet het publiek gemotiveerd worden om de politiek onder druk te zetten om dingen te gaan doen." 

Protesterende boeren verzamelen zich vandaag massaal bij het provinciehuis in Den Bosch, om zich te verzetten tegen de plannen om de vergunningen van vijf pluimveehouders in te trekken. Hoe zorg je als media ervoor dat je nieuwe verhalen over de boerenprotesten blijft vertellen? Hoeveel aandacht geef je überhaupt aan de protesten? En: hoe breed worden de protesten eigenlijk gedragen?

"Niet alleen de media, maar ook veel mensen in Nederland zullen dat 'daar gaan we weer'-gevoel wel herkennen", vertelt Clara van de Wiel, adjunct-hoofdredacteur bij NRC. Zij ziet dat media de afgelopen tijd meer aandacht zijn gaan besteden aan de vraag hoe boeren op een andere manier zijn gaan werken.

"Journalisten willen natuurlijk altijd verhalen maken die nog niet gemaakt zijn", zegt Sara Berkeljon, onderzoeksjournalist bij de Volkskrant. Zij denkt daarbij bijvoorbeeld aan verhalen over de handhaving bij de protesten en de overwegingen van lokale bestuurders. 

Aan tafel zitten Clara van de Wiel, Sara Berkeljon en Spraakmaker Anette Birschel.