หลบมุมอ่าน

พิสุทธิลักษณ์ บุญโต ทำการศึกษาเกี่ยวกับ ผ้าซิ่นตาหมี่ของกลุ่มชาติพันธุ์ชาวไทดำ ในวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโท หัวข้อ "การสร้างบริบทใหม่ให้แก่ผ้าซิ่นตาหมี่ของชาวไทดำในพื้นที่ภูมิภาคตะวันตกของประเทศไทย" โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงความสัมพันธ์ของผ้าซิ่นตาหมี่ในฐานะมรดกทางวัฒนธรรม และ ศึกษากระบวนการรื้อฟื้นผ้าซิ่นตาหมี่ในบริบทสังคมร่วมสมัย
.
ผ้าซิ่นตาหมี่ นับเป็นหนึ่งในวัตถุสิ่งของทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงให้เห็นมิติทางวัฒนธรรม พัฒนาการเกี่ยวกับการแต่งกายของ กลุ่มชาติพันธุ์ไทดำ อัตลักษณ์ พิธีกรรม เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์สังคมที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาและความสามารถของบรรพบุรุษในอดีต นำไปสู่การต่อยอดสร้างสรรค์ เพื่ออนุรักษ์สืบสาน และการนำมาจัดแสดงเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์ เป็นการสร้างองค์ความรู้ให้กับผู้สนใจอย่างยั่งยืน

"วิหารความจริงวิปลาส" นวนิยายประเภทจิตวิทยาระทึกขวัญ หนังสือชนะเลิศรางวัลชมนาด นวนิยายยอดเยี่ยมประจำปี 2565 ผลงานของ นทธี ศศิวิมล นำเสนอความสัมพันธ์อันละเอียดอ่อนของครอบครัว อาการของโรคทางจิตเวชหลายโรคที่ผู้คนในสังคมเราต่างมีกันอยู่คนละนิดคนละหน่อย รวมถึงโรคและอาการทางจิตที่ไม่ค่อยพบเห็นมากนัก 
.
"เพราะชีวิตคนเราก็คล้ายความฝัน และความฝันนั้นก็คล้ายชีวิตทั้งชีวิตเหมือนเป็นเนื้อเดียวกัน การใคร่ครวญถึงการมีอยู่หรือไม่มีอยู่ของอะไรบางอย่างในระหว่างนั้นจึงอาจจะเป็นความหมายและ/หรือ คำตอบของหลาย ๆ คนก็ได้” จากคำนำผู้เขียน นทธี ศศิวิมล

หนังสือ "คนทำงานในร้านอาหาร ตัวตนที่พร่ามัวและเสียง (ร้อง) ที่ไม่มีใครได้ยิน" งานศึกษาและวิจัยของ ผศ. ดร.รุ่งนภา เทพภาพ เป็นงานสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับกลุ่มคนทำงานในร้านอาหาร ท่ามกลางการแพร่ระบาดของโควิด-19 ว่าได้รับผลกระทบในด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม จากสถานการณ์ดังกล่าวเช่นไร วัตถุประสงค์ของการศึกษา คือ เพื่อสำรวจสภาพความรู้เกี่ยวกับกลุ่มคนทำงานบริการในสถานประกอบการร้านอาหาร และ เพื่อศึกษาถึงสถานการณ์ ความเสี่ยง และความเปราะบางของกลุ่มคนทำงานบริการในสถานประกอบการร้านอาหาร โดยใช้การศึกษาค้นคว้าและรวบรวมเอกสารวิชาการ ผลงานวิจัย เพื่อสังเคราะห์ข้อมูล หนังสือเล่มนี้ให้ภาพกลุ่มตัวอย่างที่สามารถนำไปสู่การขับเคลื่อนเชิงนโยบายในด้านต่าง ๆ เพื่อเป็นทางออก เป็นเสียง ให้กับตัวตนของกลุ่มคนทำงานร้านอาหารต่อไป

"ข้าพเจ้าทำได้เพียงพยายามบันทึกบทสนทนาทั้งหลาย ความรู้สึกทั้งปวงที่ผ่านเข้ามาในชีวิตลงในบทกวี ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นบทกวีฉันทลักษณ์ – รูปแบบเดียวที่ข้าพเจ้าถนัด" - จากบันทึกผู้เขียน ปาลิตา ผลประดับเพ็ชร์, จนกว่าโลกจะโอบกอดเราเอาไว้ ฉบับพิมพ์ครั้งแรก มีนาคม 2565

รวมบทกวีชุด จนกว่าโลกจะโอบกอดเราเอาไว้ นำเสนอประเด็นสังคมในหลายมิติ แบ่งออกเป็น 4 ภาค ประกอบด้วย

- ภาคหนึ่ง: Pandemic ยุคสมัยแห่งการแพร่พันธุ์
- ภาคสอง: Romanticize เราจะทำให้ทุกอย่างโรแมนติก
- ภาคสาม: จนกว่าโลกจะโอบกอดเราเอาไว้
- ภาคสี่: ไปสู่อ้อมกอดอันเป็นนิรันดร์

เพื่อที่เราทุกคนจะได้โอบกอดกันเอาไว้ในวันใดวันหนึ่ง รับรู้ถึงการมีอยู่ของกันและกัน

หนังสือ "Space and Time in Thai – Lao Relations" ของ ดร.ธนเชษฐ วิสัยจร หนังสือว่าด้วยความสัมพันธ์ระหว่างไทย-ลาว ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ Routledge ประเทศอังกฤษ ซึ่งเป็นสำนักพิมพ์ชั้นนำระดับโลกที่ก่อตั้งมามากกว่า 180 ปี หนังสือเล่มนี้นำเสนอทฤษฎีความสัมพันธ์ไทย-ลาว เอาความเป็นชายแดนมาขยายข้อมูล ถึงลักษณะทางภูมิศาสตร์และเมื่อมองจากมุมชายแดนจะมีมิติเพิ่มมากขึ้น ซึ่งนอกจากหนังสือเล่มดังกล่าว ดร.ธนเชษฐ ยังเล่าถึงหนังสือเล่มแรก Riverine Border Practices : People’s Everyday Lives on the Thai-Lao Mekong Border ที่ตีพิมพ์กับสำนักพิมพ์ palgrave macmillan ของต่างประเทศ, การทำงานร่วมกับบรรณาธิการของสำนักพิมพ์ต่างประเทศ, การเขียนงานวิชาการงานวิจัยให้น่าอ่าน และความสัมพันธ์ไทย-ลาว-ชายแดน รวมถึงผลงานเล่มอื่น ๆ ของ ดร.ธนเชษฐ วิสัยจร ที่มาเติมพื้นที่การอ่านงานวิชาการให้กับผู้สนใจ

ประลองพล เพี้ยงบางยาง บรรณาธิการคนปัจจุบันของ ต่วย’ตูน พอกเก็ตแมกาซีน เล่าถึงความผูกพันและการอ่านหนังสือ ต่วย’ตูน ในฐานะเด็กต่างจังหวัดคนหนึ่ง ต่อมาเริ่มเขียนเรื่องส่งไปให้กองบรรณาธิการพิจารณา จนได้รับการชักชวนจากลุงต่วยให้ไปทำงานด้วยกันหลังจากเรียนจบระดับมหาวิทยาลัย

วาระปีที่ 52 ของ ต่วย’ตูน ประลองจะมาบอกเล่าเรื่องราวในความเปลี่ยนผ่าน ปรับตัว การทำงานของหนังสือสำหรับครอบครัวที่ปนสาระและความหรรษา การทำงานของกองบรรณาธิการในการเลือกเรื่องเล่าไปลงในหนังสือ การยืนระยะรับใช้นักอ่าน นักเขียน แผงขายหนังสือ และคณะทำงานของ ต่วย’ตูน สะท้อนว่าเรื่องเล่าใน ต่วย’ตูน ที่ตีพิมพ์เรื่องเล่าจากคนทุกระดับในสังคม มีบทบาทในการสร้างสังคมการอ่านไปยังผู้คนมากมายทั้งในประเทศและต่างประเทศ

"ถ้าตราบใดที่นักอ่านยังอ่านอยู่ ต่วย’ตูน ก็จะทำไปเรื่อย ๆ นักอ่านของเราอยู่ที่ไหน เราก็จะอยู่ที่นั่น" - ประลองพล เพี้ยงบางยาง กล่าว

เรื่องราวระหว่างบรรทัดในรวมบทกวี "ดอกไม้ สายน้ำ ความรัก" ผลงานของ แม่น้ำ เรลลี่ กวีผู้ซึ่งจะพาผู้ฟังชมการเติบโตของดอกไม้ ท่ามกลางฤดูกาลอันหลากหลาย ความผันผวนของกระแสน้ำ ส่งผลต่อความรักและชีวิตของเด็กหญิงคนหนึ่งที่นั่งห้อยขาริมหน้าต่าง แม่หม้ายในบทกวี และคำสาปในนามของความรัก

"ความรักนำไปสู่การวิพากษ์วิจารณ์โครงสร้างทางอำนาจ ในความรักมีการเมืองอยู่ด้วย เป็น sexual politics ในเรื่องของความรัก แม้ว่ามันจะเป็นเรื่องปัจเจก แต่จริง ๆ แล้ว มันก็เป็นเรื่องที่เป็นสากล คือโดยตัวของมันเอง มีความเป็นสาธารณะอยู่แล้ว" – แม่น้ำ เรลลี่ กล่าว

Me And The Magic Door ภาพยนตร์เล่าเรื่องสถาปัตยกรรมอิตาลี-สยาม (ไทย) เขียนบทโดย คุณฟรานเซสคา อันเดรอีนี่ กาลันตี (Francesca  Andreini Galanti) ซึ่งค้นพบความพิเศษและวิเศษด้านประวัติศาสตร์ของอาคารสถาปัตยกรรมแบบยุโรป ออกแบบโดยนายช่างอิตาลี เป็นมรดกร่วมกันระหว่างสองประเทศทางด้านศิลปะ วิทยาการ ประวัติศาสตร์ และงานช่างแบบอิตาลี ภาพยนตร์เรื่องนี้จึงเป็นประตูที่เชื้อเชิญให้ผู้ชมจากสองประเทศ เปิดเข้าไปเพื่อทำความรู้จักกันและกันผ่านเรื่องราวในอดีตจนถึงปัจจุบัน

มนต์รักทรานซิสเตอร์ บทประพันธ์ของ วัฒน์ วรรลยางกูร นักเขียนและนักเคลื่อนไหวผู้ล่วงลับ ซึ่งตีพิมพ์เมื่อ 40 ปีก่อน มีการนำมาดัดแปลงและสร้างเป็นภาพยนตร์เมื่อปี 2544 และในปี 2565 บทประพันธ์เรื่องนี้ ได้ถูกนำมาตีความ นำเสนอในรูปแบบละครเวที กำกับการแสดงโดย ธีรพันธ์ เงาจีนานันต์ ผู้มีความประทับใจต่อ มนต์รักทรานซิสเตอร์ ในเวอร์ชั่นภาพยนตร์ก่อน และต่อมาเขาได้อ่านบทประพันธ์อย่างจริง ๆ จัง ๆ จึงค้นพบว่าตัวเองก็มีมิติเรื่องเล่าที่อยากจะเล่ามนต์รักทรานซิสเตอร์เช่นกัน และได้สร้างสรรค์ออกมาในรูปแบบละครเวที วรรณกรรมเรื่องนี้ตัวเนื้อหามีประเด็นที่นำเสนอถึงปัญหาทางสังคม โครงสร้างทางสังคม ตัวละครที่ถูกประกอบสร้างบทบาท ภาพแทนของฉากและชีวิต ความหมายกับสัญลักษณ์หลายอย่างในงานเขียนยังร่วมสมัยจนถึงปัจจุบัน

โลกฝันในม่านหมอก นวนิยายเล่มแรกของนักเขียนคนใหม่ รจนา ไชยกุลวัฒนา ถ่ายทอดประสบการณ์การเผชิญกับการมองไม่เห็น เรื่องราวจากโลกที่เคยรู้จักมาก่อน และ โลกของคนตาบอด โดยรจนาเป็นหนึ่งในบุคคลที่ร่วมเข้าฟังคลับเฮาส์ "ถามหน่อยดิ" ซึ่ง อาจารย์ชมัยภร แสงกระจ่าง เปิดโอกาสให้บุคคลเข้ามาถามมาแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ต่อมาเปิดหลักสอนการเขียนให้กับผู้สนใจในกลุ่ม "ถามหน่อยดิ" รจนาจึงเป็นหนึ่งในนักเขียนที่เริ่มต้นชีวิตการเขียนจากคลับเฮาส์แห่งนี้ และอาจารย์ชมัยภร เป็นครูที่คอยให้คำแนะ สร้างแรงบันดาลใจ และตรวจการบ้าน จนในที่สุด เรื่องราวที่รจนาถ่ายทอดจากชีวิตจริงได้ถูกถ่ายทอดออกมาในรูปแบบนวนิยายโดยเจ้าตัว โลกฝันในม่านหมอก จึงได้ทำหน้าที่เป็นแสงใจให้กับนักเขียนและผู้อ่านไปพร้อม ๆ กัน