IWSA Şarap 101

Türkiye’nin en kaliteli şaraplık üzümleri arasındadır aslında. Oldukça yüksek bir tanen miktarına sahiptir, hatta kaba diyebiliriz tanenleri için. Çoğunlukla gençken içmek zordur, olgunlaştıkça tanenler çok daha yumuşar, aromalar da çok daha fazla bir kompleksiteye sahip olur. Doğduğu bölge Diyarbakır ama bir miktar Elazığ’da var, bir miktar Malatya’da var, hatta Denizli’de de ve Manisa’da da mevcut şu an. Fırat ve Dicle Irmakları arasındaki bölgede yaşamını sürdürür diyebiliriz. Hala özellikle Çermik-Çüngüş bölgesinde yabani Boğazkere asmalarına rastlamak mümkün. Dediğim gibi oldukça yüksek tanenlere sahip, asiditesi orta düzeyde. Öküzgözüne göre çok daha koyu renkte şaraplar yapan, yıllanmaya uygun, meşe fıçılarla uyumlu. Karadut ve karabiber aromaları yani hem koyu meyve hem baharatsı aromalar taşıyan oldukça güçlü şaraplar yapan; sıkça da bu yoğun tanenli yapısını yumuşatmak için Öküzgözü ile kupaja giren şaraplar var.

Öküzgözü Türkiye’nin en kıymetli kırmızı şaraplık üzümlerinden bir tanesidir. Doğduğu bölge Elazığ ama Elazığ dışında da Malatya, Diyarbakır, Tunceli, Erzincan vb. yerlerde bulunuyor. Tabii ki batıda da mevcut; Kapadokya, Denizli, Manisa gibi bölgelerde şu an Öküzgözü bulunuyor. Eylül sonu, Ekim sonuna kadar olgunlaşan, tanen miktarı yüksek bir üzüm. Çoğunlukla çok koyu renkli şaraplar vermez ama bir Pinot Noir kadar da, bir Kalecik Karası kadar da açık şaraplar yapmaz. Orta koyulukta bir rengi vardır diyebiliriz. Oldukça dengeli ve meyvemsi şaraplar yapar. Türk şarapçılığında bir klasik olan Öküzgözü- Boğazkere kupajında kullanıldığı gibi tek başına da şarap üretimine uygundur. Orta ile tam gövdeli diyebiliriz şaraplar için, bolca siyah kiraz, vişne ve karadut aromaları taşıyan şaraplar karşımıza çıkarır.

Öküzgözü Türkiye’nin en kıymetli kırmızı şaraplık üzümlerinden bir tanesidir. Doğduğu bölge Elazığ ama Elazığ dışında da Malatya, Diyarbakır, Tunceli, Erzincan vb. yerlerde bulunuyor. Tabii ki batıda da mevcut; Kapadokya, Denizli, Manisa gibi bölgelerde şu an Öküzgözü bulunuyor. Eylül sonu, Ekim sonuna kadar olgunlaşan, tanen miktarı yüksek bir üzüm. Çoğunlukla çok koyu renkli şaraplar vermez ama bir Pinot Noir kadar da, bir Kalecik Karası kadar da açık şaraplar yapmaz. Orta koyulukta bir rengi vardır diyebiliriz. Oldukça dengeli ve meyvemsi şaraplar yapar. Türk şarapçılığında bir klasik olan Öküzgözü- Boğazkere kupajında kullanıldığı gibi tek başına da şarap üretimine uygundur. Orta ile tam gövdeli diyebiliriz şaraplar için, bolca siyah kiraz, vişne ve karadut aromaları taşıyan şaraplar karşımıza çıkarır.

Shiraz ile Syrah aynı üzümdür. Yazılışları farklıdır, okunuşları farklıdır ama sonuçta her ikisi de aynı üzümdür. Avustralya’ya gittikten sonra bu Syrah üzümünün adı Shiraz’a dönüşmüştür. Öncesinde Fransa’nın Rhone bölgesine ait bir üzüm cinsi olarak biliniyor. İngilizler aracılığıyla Avustralya’ya gidiyor, zaten bugün baktığınız zaman da Avustralya’dan önce herhangi bir şekilde Shiraz adının kullanımına rastlanmıyor. Oldukça zengin, güçlü, koyu renkli, çoğunlukla tam gövdeli, orta veya yüksek tanenli şaraplar yapar. Oldukça yoğun siyah meyve (kiraz, böğürtlen), baharatsı aromalar, karabiber aroması vardır üzümün kendinden gelen. Alkolün yüksek olduğu zamanlarda nanemsi, ocaliptüsümsü kokular taşıyabilir. Çoğunlukla meşede olgunlaştırılır. Çok çok iyi yıllanır Shirazlar. Baştada anlatımımdan anlayabileceğiniz gibi Fransa’nın Rhone bölgesi aslında özellikle Kuzey Rhone doğduğu bölge diyebiliriz. Güney Rhone’da da kullanılır ama Güney Rhone’da çoğunlukla kupajı vardır. Kuzey Rhone’da tek başına Shiraz karşımıza çıkar. Avustralya’da ise özellikle Varasso, Margaret River ve Mclaren gibi bölgeler Shiraz için en önemli bölgeler diyebiliriz. Bu isim farklılığının hayatımızı kolaylaştıran bir tarafı var aslında. Eğer bir üretici şarabını üretirken Fransız ekolünde ürettiyse etikete Syrah yazıyor, yani Fransızca yazılışıyla. Eğer bir üretici şarabı Avustralya stilinde ürettiyse o zaman da Shiraz yazmayı tercih ediyor. Yani aynı üretici de iki farklı stilde yazılmış şarap görürseniz size burada anlatmaya çalıştığı şey hangi ülkenin stilinde yaptığıdır.

Shiraz ile Syrah aynı üzümdür. Yazılışları farklıdır, okunuşları farklıdır ama sonuçta her ikisi de aynı üzümdür. Avustralya’ya gittikten sonra bu Syrah üzümünün adı Shiraz’a dönüşmüştür. Öncesinde Fransa’nın Rhone bölgesine ait bir üzüm cinsi olarak biliniyor. İngilizler aracılığıyla Avustralya’ya gidiyor, zaten bugün baktığınız zaman da Avustralya’dan önce herhangi bir şekilde Shiraz adının kullanımına rastlanmıyor. Oldukça zengin, güçlü, koyu renkli, çoğunlukla tam gövdeli, orta veya yüksek tanenli şaraplar yapar. Oldukça yoğun siyah meyve (kiraz, böğürtlen), baharatsı aromalar, karabiber aroması vardır üzümün kendinden gelen. Alkolün yüksek olduğu zamanlarda nanemsi, ocaliptüsümsü kokular taşıyabilir. Çoğunlukla meşede olgunlaştırılır. Çok çok iyi yıllanır Shirazlar. Baştada anlatımımdan anlayabileceğiniz gibi Fransa’nın Rhone bölgesi aslında özellikle Kuzey Rhone doğduğu bölge diyebiliriz. Güney Rhone’da da kullanılır ama Güney Rhone’da çoğunlukla kupajı vardır. Kuzey Rhone’da tek başına Shiraz karşımıza çıkar. Avustralya’da ise özellikle Varasso, Margaret River ve Mclaren gibi bölgeler Shiraz için en önemli bölgeler diyebiliriz. Bu isim farklılığının hayatımızı kolaylaştıran bir tarafı var aslında. Eğer bir üretici şarabını üretirken Fransız ekolünde ürettiyse etikete Syrah yazıyor, yani Fransızca yazılışıyla. Eğer bir üretici şarabı Avustralya stilinde ürettiyse o zaman da Shiraz yazmayı tercih ediyor. Yani aynı üretici de iki farklı stilde yazılmış şarap görürseniz size burada anlatmaya çalıştığı şey hangi ülkenin stilinde yaptığıdır.

Pinot Noir Fransa’nın Bourgogne bölgesine ait bir üzüm. Aynı zamanda şampanyanın içindeki iki siyah üzümden de bir tanesi. Bourgogne’da kırmızı şarap dediğiniz zaman Pinot Noir’dır. Bir eksepsiyonel bölge vardır, Bourgogne’da sadece Baujolais, orada Gamay üzümü kullanılır onun dışında Bourgogne’nin bütün kırmızı şarapları Pinot Noir’dır. Aynı zamanda şampanyanın içindeki iki siyah üzümden de bir tanesidir. Diğer üzüm türlerine göre çok daha açık renkli ve hafif gövdeli şaraplar yapar Pinot Noir. Sadece ve sadece çok iyi yıllarda, çok özel bağlardan, çok iyi üreticilerden çıkan Pinot Noir’lardan çıkar aslına bakarsanız. Çünkü Pinot Noir’lar çoğunlukla düşük ile orta tanenli ve yüksek asitli şaraplardır. Malum şarabı oksidasyona karşı koruyan yegane madde tanendir. Dolayısıyla bu tanenin düşük olması sebebiyle çok uzun yıllanabilir şaraplar yapmaz. Nadiren yıllandırabilirsiniz Pinot Noir’ları. Çoğunlukla kırmızı meyve aromaları (Çilek, ahududu, kırmızı kiraz) taşır. Bourgogne dışında yeni dünyada en önemli bölgeler hangileri derseniz özellikle Yeni Zelanda, Yeni Zelanda’nın güney adasında Central Otago denilen bölge de çok çok iyi Pinot Noir’lar yapılır. Bunun dışında Amerika’nın Oregon bölgesinde ve California Los Carneros’ta çok çok iyi Pinot Noir örnekleri bulabilirsiniz.

Pinot Noir Fransa’nın Bourgogne bölgesine ait bir üzüm. Aynı zamanda şampanyanın içindeki iki siyah üzümden de bir tanesi. Bourgogne’da kırmızı şarap dediğiniz zaman Pinot Noir’dır. Bir eksepsiyonel bölge vardır, Bourgogne’da sadece Baujolais, orada Gamay üzümü kullanılır onun dışında Bourgogne’nin bütün kırmızı şarapları Pinot Noir’dır. Aynı zamanda şampanyanın içindeki iki siyah üzümden de bir tanesidir. Diğer üzüm türlerine göre çok daha açık renkli ve hafif gövdeli şaraplar yapar Pinot Noir. Sadece ve sadece çok iyi yıllarda, çok özel bağlardan, çok iyi üreticilerden çıkan Pinot Noir’lardan çıkar aslına bakarsanız. Çünkü Pinot Noir’lar çoğunlukla düşük ile orta tanenli ve yüksek asitli şaraplardır. Malum şarabı oksidasyona karşı koruyan yegane madde tanendir. Dolayısıyla bu tanenin düşük olması sebebiyle çok uzun yıllanabilir şaraplar yapmaz. Nadiren yıllandırabilirsiniz Pinot Noir’ları. Çoğunlukla kırmızı meyve aromaları (Çilek, ahududu, kırmızı kiraz) taşır. Bourgogne dışında yeni dünyada en önemli bölgeler hangileri derseniz özellikle Yeni Zelanda, Yeni Zelanda’nın güney adasında Central Otago denilen bölge de çok çok iyi Pinot Noir’lar yapılır. Bunun dışında Amerika’nın Oregon bölgesinde ve California Los Carneros’ta çok çok iyi Pinot Noir örnekleri bulabilirsiniz.

Cabernet Sauvignon’a göre daha yumuşak ve daha popüler olan bir şarap diyebiliriz aslında. Genellikle şaraba yeni başlayanlar Cabernet’nin sert tanenlerindense Merlot’nun kadifemsi tanenlerini tercih ederler. Çoğunlukla tam gövdeli şaraplar yapar. Tanenleri orta ile yüksek diyebiliriz ama daha yuvarlak yapıya, yumuşak ve kadifemsi bir yapıya sahiptir. Oldukça yoğun kırmızı meyve ya da bazen siyah meyve aromaları karşımıza çıkar. Çilek, siyah erik, böğürtlen siyah kiraz gibi aromalar diyebiliriz. Yine Bordeaux kökenli bir üzüm. Hem sol yakasında hem de sağ yakasında var. Sol yakada yani Medoc ve Grave’da çoğunlukla Cabernet Sauvignon ile beraber kupaja girerken sağ yakasında Saint Emillion, Pomerol gibi bölgelerde Cabernet Franc ile kupajlarını görürüz. Yeni dünyada, ülkemizde de oldukça sevilen Şili Merlot’ları en bilinen, en popüler Merlot’lardır. Merlot meşede olgunlaştıkça daha zengin bir yapı kazanır. Baharat ve vanilya aromaları geliştirebilir.

Cabernet Sauvignon’a göre daha yumuşak ve daha popüler olan bir şarap diyebiliriz aslında. Genellikle şaraba yeni başlayanlar Cabernet’nin sert tanenlerindense Merlot’nun kadifemsi tanenlerini tercih ederler. Çoğunlukla tam gövdeli şaraplar yapar. Tanenleri orta ile yüksek diyebiliriz ama daha yuvarlak yapıya, yumuşak ve kadifemsi bir yapıya sahiptir. Oldukça yoğun kırmızı meyve ya da bazen siyah meyve aromaları karşımıza çıkar. Çilek, siyah erik, böğürtlen siyah kiraz gibi aromalar diyebiliriz. Yine Bordeaux kökenli bir üzüm. Hem sol yakasında hem de sağ yakasında var. Sol yakada yani Medoc ve Grave’da çoğunlukla Cabernet Sauvignon ile beraber kupaja girerken sağ yakasında Saint Emillion, Pomerol gibi bölgelerde Cabernet Franc ile kupajlarını görürüz. Yeni dünyada, ülkemizde de oldukça sevilen Şili Merlot’ları en bilinen, en popüler Merlot’lardır. Merlot meşede olgunlaştıkça daha zengin bir yapı kazanır. Baharat ve vanilya aromaları geliştirebilir.

Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc ve Sauvignon Blanc’ın çaprazlanmasıyla üretilmiş bir üzüm. Aslında bu iki üzüm Cabernet Sauvignon’un atası. Bu iki üzüm aynı zamanda Cabernet Sauvignon’dan çok daha eski olan üzümler. Dünyanın her yerinde yaygın bir şekilde üretilir Cabernet Sauvignon. Oldukça koyu renkli, yoğun aromalı, yüksek asitli ve yüksek tanenli şaraplar yapar. Orte veya tam gövdeli şaraplar yapar. Çoğunlukla siyah meyve karakteri taşır. Hani kasis denilen bir meyve vardır, black current denilen, Türkçe’si siyah frenk üzümü bazı kaynaklarda da Türkçe’ye kuş üzümü olarak çeviriliyor. En tipik kokuları siyah kiraz, dolmalık biber ve nane aromaları da taşıyabilir. Tanenlerini yumuşatmak için genellikle meşede olgunlaştırılır. Oldukça sert ve köşeli tanenleri vardır. Birazcık daha yuvarlaklaştırmak için meşede olgunlaştırılır. Tabii meşede olgunlaştırılınca da biraz böyle baharatsı, vanilyamsı aromalar gelişebilir. Bordeaux kökenli bir üzüm cinsi ama dediğimiz gibi dünyanın her yerinde var, özellikle Bordeaux’un sol yakası diye tabir ettiğimiz Medoc ve Grave taraflarında ağılıklı olarak yetişir ama Bordeaux’da da tek başına karşımıza çıkmaz. Bordeaux blendi (kupajı) dediğimiz bir şey vardır. İşte o Cabernet Sauvignon ve Merlot kupajıdır. Bordeaux’da ikisini bulabilmek mümkün. Bunun dışında da dünyada California ve Avustralya en önemli bölgeler olmak üzere her yerde yetişiyor. Aynı zamanda Avustralya’da da diğer bölgelerden farklı olarak Shiraz üzümü ile de kupajları yaygındır. Shiraz’la kupaja girdiği zaman biraz daha baharatsı aromalar ön plana çıkabiliyor.