เข้าใจธรรมเพียงบทเดียวก็เพียงพอ

อย่าถือเอาว่าจริง เพราะเหตุสักว่าการใช้เหตุผลทางตรรกคาดคะเน (ตกุกเหตุ)

(๓) ภิกษุทั้งหลาย ! อสัตบุรุษอย่างอื่นยังมีอีก

คือ แม้ถูกใครถามถึง ความไม่ดีของตน ก็ปกปิด ไม่เปิดเผยให้ปรากฏ ไม่ต้องกล่าวถึงเมื่อไม่ถูกใครถาม ก็เมื่อถูกใครถามถึงความไม่ดีของตน ก็นำเอาปัญหา ไปทำให้ลดหย่อนไขว้เขว แล้วกล่าวความไม่ดีของตน

อย่างไม่พิสดารเต็มที่ ภิกษุทั้งหลาย ! ข้อนี้พึงรู้กันเถิดว่า คนคนนี้ เป็น อสัตบุรุษ.

ลักษณะการพูดของสัตบุรุษ

(๓) ภิกษุทั้งหลาย ! สัตบุรุษอย่างอื่นยังมีอีก

คือ แม้ไม่มีใครถามถึง ความไม่ดีของตน ก็ยังนำมาเปิดเผยให้ปรากฏ ทำไมจะต้องกล่าวถึงเมื่อถูกถามเล่าก็เมื่อถูกใครถามถึงความไม่ดีของตน ก็ไม่นำเอาปัญหาไปหาทางทำให้ลดหย่อนบิดพลิ้ว แต่กล่าวความไม่ดี

ของตนโดยพิสดารเต็มที่. ภิกษุทั้งหลาย ! ข้อนี้พึงรู้กันเถิดว่า คนคนนี้ เป็น สัตบุรุษ.

ตถาคตรู้ชัดชื่งวาจาใด อันจริง อันแท้ ประกอบ

ด้วยประโยชน์ แต่ไม่เป็นที่รักที่พึงใจของผู้อื่น ตถาคตย่อมเลือกให้เหมาะกาล เพื่อกล่าววาจานั้น.

หลักการพูด

๕ ประการ คือ

(๑) กล่าวแล้วควรแก่เวลา

(๒) กล่าวแล้วตามสัจจ์จริง ง

(๓ ) กล่าวแล้วอย่างอ่อนหวาน

(๔) กล่าวแล้วอย่างประกอบด้วยประโยชน์

(๕) กล่าวแล้วด้วยเมตตาจิต

ภิกษุทั้งหลาย ! เปรียบเหมือนเนื้อป่าตัวที่

ไม่ติดบ่วง แม้นอนจมอยู่บนกองบ่วง มันก็เป็นสัตว์ที่ใครๆพึงเข้าใจได้ว่า เป็นสัตว์ที่ไม่ถึงความพินาศย่อยยับไปตามความประสงค์ของพรานแต่อย่างใด เมื่อพรานมาถึงเข้า

มันจะหลีกหนีไปได้ตามที่ต้องการ ดังนี้ ฉันใดก็ฉันนั้น.

คหบดีบุตร ! อริยสาวก ไม่เสพทางเสื่อม

แห่งโภคทรัพย์ ๖ ทาง (อบายมุข ๖) คือ

(๑) การประกอบเนือง ๆ ซึ่งการดื่มน้ำเมา

คือ สุราและเมรัย อันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท

เป็นทางเสื่อมแห่งโภคทรัพย์

(๒) การประกอบเนือง ๆ ซึ่งการเที่ยวไป

ในตรอกต่าง ๆ ในเวลากลางคืน เป็นทางเสื่อมแห่ง

โภคทรัพย์

(๓) การเที่ยวไปในที่ชุมนุมแห่งความเมา

(สมชูชาภิจรณ) เป็นทางเสื่อมแห่งโภคทรัพย์

การประกอบเนือง ๆ ซึ่งการพนัน อันเป็น

ที่ตั้งแห่งความประมาท เป็นทางเสื่อมแห่งโภคทรัพย์

การประกอบเนือง ๆ ซึ่งการคบคนชั่ว

เป็นมิตร เป็นทางเสื่อมแห่งโภคทรัพย์

การประกอบเนือง ๆ ซึ่งความเกียจคร้าน

เป็นทางเสื่อมแห่งโภคทรัพย์.

เหตุเสื่อมแห่งทรัพย์ ๔ ประการ

พ์ยัคฆปัชชะ ! โภคทรัพย์ที่เกิดขึ้นโดยชอบ...

ย่อมมีทางเสื่อม ๔ ประการ คือ

(๑) ความเป็นนักเลงหญิง

(๒) ความเป็นนักเลงสุรา

(๓) ความเป็นนักเลงการพนัน

(๔) ความมีมิตรสหายเพื่อนฝูงเลวทราม

๔ ประการ อย่างไรเล่า ? ๔ ประการ คือ

(๑) ความถึงพร้อมด้วยศรัทธา (สัทธาสัมปทา)

(๒) ความถึงพร้อมด้วยศีล (สีลสัมปทา)

(๓ ) ความถึงพร้อมด้วยการบริจาค (จาคสัมปทา)

ความถึงพร้อมด้วยปัญญา (ปัญญาสัมปทา)