ከኤኮኖሚው ዓለም

የኢትዮጵያ እና ኬንያ የንግድ መሸጋገሪያ የሆነችው ሞያሌ ዳግም በግጭት ስትናጥ ወደ 50,000 የሚሆኑ ሰዎች ተሰደዋል። ሞያሌ የሰዎች፣ የአደንዛዥ እጽ እና የጦር መሣሪያ አዘዋዋሪዎች የሚያዘወትሯት ኹነኛ የገበያ ማዕከል ነች። የኦሮሚያ እና የሶማሌ ክልሎች በይገባኛል የሚወዛገቡባት ከተማ የግጭት ሰለባ ስትሆን የአሁኑ የመጀመሪያ አይደለም።

ዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት በኢትዮጵያ “የጸጥታ ውጥረት መጨመር” እና ግጭት በሚደረግባቸው አካባቢዎች በሚኖሩ “ማኅበሰረቦች ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ” እንደሚያሳስበው አስታወቀ። የግጭቱ “ስፋትና የሚቆይበት ጊዜ” ስለማይታወቅ በኢኮኖሚ ዕድገት ላይ የሚያሳድረውን ተጽዕኖ “ለመገምገም ጊዜው ገና” እንደሆነ የድርጅቱ ቃል አቀባይ ለዶቸ ቬለ ገልጸዋል

ከ2019 የኢትዮጵያ 2.4 ትሪሊዮን ብር በጀት ውስጥ 96.3 ቢሊዮን ብር የሚሆነው ለመከላከያ ተመደበ ነው። ይሁንና ጦርነት የሚያስፈልገው ከፍተኛ ገንዘብ በመንግሥት ወጪ እና የበጀት ጉድለት ላይ ጫና ሊያሳድር ይችላል። በምንዛሪ ሥርዓት ለውጥ እየተዳከመ የሔደው ብር ጭምር እና የዋጋ ግሽበት ድርቅ በተደመረበት የጦርነት ዳፋ መፈተናቸው አይቀርም።

በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የትግራይ ክልል ቅርንጫፎች የተከፈቱ የባንክ ሒሳቦች ዕግድ “ትልቅ ጥሰት ነው” የሚል አቋም እንዳላቸው የቅድሚያ ለሰብአዊ መብቶች ኢትዮጵያ ዋና ዳይሬክተር ተናግረዋል። እርምጃው በትግራይ እና ከክልሉ ውጪ የሚገኙ ደንበኞች ገንዘባቸውን ማንቀሳቀስ እንዳይችሉ አድርጓል። ይህ የዕለት ተዕለት ወጪዎችን ለመሸፈን ችግር ፈጥሯል።

ከዓለም ወሳኝ ማዕድናት 30 በመቶው በአፍሪካ ያለ ነው። አህጉሪቱ ጥሬ ወይም በከፊል የተነጠሩ ማዕድናት ለዓለም አቅራቢ ሆና ቆይታለች። የተመድ ዋና ጸሀፊ “የአፍሪካ ሰፊ የተፈጥሮ ሀብቶች በተለይም ወሳኝ ማዕድናትን ዝም ብሎ ወደ ውጭ አገር ከመላክ ይልቅ በአገር ውስጥ እሴት እና ጥሩ የሥራ ዕድል መፍጠር መቻላቸውን ማረጋገጥ አለብን” ብለዋል።

ኔዘርላንድስ እና ፈረንሳይ በዩናይት ስቴትስ የነበራቸውን የወርቅ ክምችት አውጥተዋል። ለውሳኔያቸው ገፊ ከሆኑ ምክንያቶች አንዱ በዩናይትድ ስቴትስ ላይ የሚነሳ የተዓማኒነት ጥያቄ ነው። ይሁንና ቀውስ ቢፈጠር ጥቅም ላይ ለማዋል ክምችቱን ወደ ባለቤቱ ጠጋ አድርጎ ማስቀመጥ ሌላው ጠቃሚ ምክንያት እንደሆነ ባለሙያዎች ይናገራሉ።

በአሜሪካ ውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት ሚኒስትር ፍራንክ ጋርሺያ የኢትዮጵያ ጉብኝት የንግድና የመዋዕለ-ንዋይ ዕድሎች ከፍተኛ ትኩረት ተሰጥቷቸዋል። ጋርሺያ ከውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጌዲዮን ጢሞቲዎስና የገንዘብ ሚኒስትሩ አሕመድ ሽዴ ቢወያዩም ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ጋር ስለመገናኘታቸው በይፋ የተባለ ነገር የለም።

ኢትዮጵያ ውስጥ የዋጋ ግሽበቱ 15.3 በመቶ መድረሱን በቅርቡ ይፋ የሆነው የሀገሪቱ ስታትስቲክስ አገልሎት መረጃ ያመለክታል። መረጃው እንደሚያመለክተው በተለይ የዋጋ ግሽበቱ ጭማሪ ያሳየው በዋናነት በምግብ እና አልክሆል ያልሆኑ መጠጦች ላይ ነው።