kẻJazz

Có những câu hỏi mà người ta đã biết trước sẽ chẳng bao giờ có câu trả lời rõ ràng, nhưng vẫn cứ hỏi. Không hẳn vì muốn biết, mà có lẽ vì còn muốn nghe người kia nói, dù chỉ là một lời lấp lửng.

Tôi vẫn nghĩ trong tình yêu, sự chờ đợi đôi khi không bắt đầu từ một lời hứa, mà từ một câu trả lời không dứt khoát. Người ta có thể sống rất lâu với một chữ có lẽ, tự mình thêm vào đó những hy vọng, những tưởng tượng, và cả những điều mà người kia chưa từng nói. Rồi một ngày, chợt nhận ra mình đã dành quá nhiều thời gian để chờ đợi một điều có thể chẳng bao giờ xảy đến.

Perhaps, Perhaps, Perhaps là một ca khúc có giai điệu nhẹ nhàng, gần như đùa nghịch, nhưng ẩn sau sự duyên dáng ấy là một nỗi băn khoăn rất con người. Một người cứ hỏi, một người cứ lẩn tránh. Không có lời từ chối, cũng chẳng có lời hẹn ước. Chỉ có những chữ perhaps lặp đi lặp lại, như thể tình yêu cũng có thể được nuôi dưỡng bằng sự mơ hồ.

Bản dịch tiếng Việt “Nào Biết, Nào Biết, Nào Biết”… cái cảm giác lưng chừng của hai chữ nào biết. Nó không hẳn là một lời phủ nhận, cũng không hoàn toàn là một sự hứa hẹn. Nó để ngỏ một cánh cửa, đủ cho người ta hy vọng, nhưng cũng đủ để chẳng ai phải chịu trách nhiệm về điều mình chưa nói.

Rồi tự hỏi, có khi nào chính những điều không được nói ra lại khiến người ta nhớ lâu hơn những lời đã hứa?

Nào Biết! Nào Biết! Nào Biết!

Perhaps! Perhaps! Perhaps!

Tối qua, em lại kể tôi nghe về người em vừa gặp. Em nói rất nhiều, mắt sáng lên, còn tôi ngồi bên cạnh, thỉnh thoảng mỉm cười như một người bạn vẫn thường làm.

Có lẽ em nghĩ mình hiểu tôi. Em biết tôi uống cà-phê không đường, biết bài hát nào tôi thường nghe lúc khuya, biết khi nào tôi vui và đôi khi còn nhận ra cả lúc tôi buồn. Chỉ có một điều em chưa từng biết: mỗi lần em vô tình chạm vào tay tôi, tôi đã phải cố gắng thế nào để đừng giữ bàn tay ấy lại.

Tôi đã nhiều lần định nói. Nhưng đến khi có đủ can đảm, em đã quay đi, bước về phía một người khác. Tôi vẫn đứng đó, với tất cả những lời chưa kịp thành lời.

Ta có thể ở rất gần một người, gần đến mức thuộc lòng từng thói quen của nhau, mà vẫn cách nhau bằng cả một cuộc tình chưa bao giờ được thổ lộ.

Nào Em Thấu Rõ Anh—bản Việt ngữ của You Don’t Know Me—là câu chuyện của một tình yêu như thế.

Nào Anh Thấu Rõ Em

You Don’t Know Me

Tôi hỏi AI về thi sĩ và thi ca, và được một câu trả lời khá thú vị…

Người ta thường nghĩ thi sĩ là người biết tìm những chữ đẹp để nói về cuộc đời. Nhưng có lẽ thi sĩ không nhất thiết là người nhìn thấy nhiều hơn người khác. Họ chỉ là người không dễ dàng quay mặt trước những gì mình đã nhìn thấy. Một vệt nắng trên nền nhà, chiếc ghế bỏ trống, tiếng chân ai vừa khuất cuối hành lang—những điều rất nhỏ bé ấy có thể ở lại trong họ lâu hơn mức cần thiết, cho đến khi trở thành một câu thơ.

Thi ca vì thế không bắt đầu từ ngôn từ. Nó bắt đầu từ một điều gì đó chưa có tên: một nỗi buồn không rõ nguyên do, một niềm vui vừa chạm tới đã tan đi, một khuôn mặt bỗng trở về sau nhiều năm tưởng đã quên. Ngôn từ chỉ đến sau, khi người ta cố trao cho điều chưa thể gọi tên ấy một hình dáng. Nhưng cũng như bàn tay cố giữ nước, chữ nghĩa càng muốn nắm bắt, sự vật càng có thể trôi qua. Bài thơ ra đời từ chính khoảng cách giữa điều ta đã sống và điều ta có thể nói về nó.

Có người làm thơ để lưu giữ. Họ sợ một ngày căn nhà cũ bị phá đi, người quen không còn nữa, giọng nói ngày nào phai dần trong trí nhớ. Họ đặt những điều ấy vào câu chữ với hy vọng thời gian sẽ không lấy được tất cả. Nhưng thơ không thật sự giữ lại quá khứ. Nó chỉ giữ một vài dấu vết: một mùi hương, một màu áo, một buổi chiều không còn nhớ rõ ngày tháng. Phần còn lại do trí nhớ âm thầm viết thêm. Vì vậy, trong mỗi bài thơ về kỷ niệm, luôn có cả điều đã xảy ra lẫn điều mà người viết mong nó từng xảy ra.

Có người làm thơ để trút bỏ. Những phiền muộn của hôm qua và lo âu của ngày mai chất lên đời sống như những tảng đá. Khi được đưa vào một bài thơ, sức nặng ấy không biến mất, nhưng nó không còn hoàn toàn câm lặng. Nó có nhịp điệu, có hình ảnh, có những khoảng nghỉ để người viết lấy lại hơi. Tảng đá vẫn là tảng đá, nhưng khi đã có tên, có âm thanh và hình dáng, ta có thể đặt nó trước mặt mà nhìn, thay vì chỉ còng lưng mang nó trên vai.

Cũng có người làm thơ vì không thể nói. Trong đời sống, ta thường phải giải thích cho rõ ràng, phải chứng minh cho hợp lý, phải đi từ nguyên nhân đến kết quả. Thi ca không đòi hỏi như thế. Một cánh cửa khép lại có thể chỉ là một cánh cửa khép lại, nhưng cũng có thể là tuổi trẻ, một cuộc tình hoặc một con đường không còn trở lại. Bài thơ không nhất thiết lựa chọn một ý nghĩa. Nó để cánh cửa ấy khép lại nhiều lần trong lòng mỗi người đọc.

Bởi thế, sự mơ hồ trong thơ không phải lúc nào cũng là thiếu sáng tỏ. Đôi khi đó là lòng trung thực trước những điều con người vốn không thể hiểu đến tận cùng. Tại sao ta yêu một người? Vì sao một ký ức tưởng rất nhỏ lại theo ta suốt đời? Vì sao giữa một ngày bình thường, chỉ một mùi hương cũng có thể làm cả quá khứ trở về? Triết học tìm cách trả lời. Thi ca nhiều khi chỉ ngồi lại bên câu hỏi, như ngồi cạnh một người đang buồn mà không vội an ủi.

Nhưng thi sĩ không hoàn toàn làm chủ bài thơ. Ban đầu, họ chọn một chữ, rồi chữ ấy gọi đến một chữ khác. Một hình ảnh mở ra một ký ức mà chính người viết cũng không biết mình còn giữ. Bài thơ dần rời khỏi dự định ban đầu và dẫn người làm thơ đến một nơi khác. Có khi đặt bút xuống rồi, họ mới hiểu điều mình thật sự muốn nói.

Vì vậy, không chỉ thi sĩ làm nên thi ca; thi ca cũng làm nên thi sĩ. Trước khi viết bài thơ ấy, họ là một con người khác. Trong lúc tìm chữ, họ phải trở lại những nơi mình đã tránh né, nhìn lâu hơn vào những điều mình từng muốn quên, và đôi khi nhận ra nỗi đau không giống như điều họ vẫn kể với chính mình. Khi bài thơ hoàn tất, quá khứ không thay đổi, nhưng người nhìn lại quá khứ đã khác đi.

Một bài thơ được viết xong cũng không còn hoàn toàn thuộc về người viết. Mỗi người đọc bước vào đó với một đời sống riêng. Chiếc ghế trống của thi sĩ trở thành chiếc ghế trong căn nhà của người đọc; cơn mưa của một thành phố xa lạ lại làm ai đó nhớ buổi chia tay của chính mình. Bài thơ không truyền nguyên vẹn cảm xúc từ người này sang người khác. Nó tạo ra một nơi chốn để hai kinh nghiệm khác nhau gặp nhau mà không cần phải giống nhau.

Có lẽ đó là điều kỳ lạ nhất của thi ca: nó riêng tư đến tận cùng nhưng lại có khả năng trở thành của chung. Một người viết về người mẹ của mình, nhưng người đọc lại nhớ đến cha. Một người viết về tình yêu, người khác đọc thấy sự cô độc. Một câu thơ sinh ra từ một mất mát cụ thể, rồi đi qua thời gian để an ủi những mất mát mà tác giả chưa bao giờ biết đến.

Thi sĩ vì thế không nhất thiết là người có câu trả lời cho cuộc đời. Có khi họ chỉ là người nhặt lên những gì đời sống bỏ quên: một lời chưa nói, một bàn tay đã buông, một chút ánh sáng còn sót lại trên bức tường. Họ đặt chúng cạnh nhau, lắng nghe sự im lặng giữa những chữ, rồi trao lại cho người đọc.

Thi ca không cứu được những gì đã mất. Nó không làm người đã đi xa trở về, không trả lại tuổi trẻ, cũng không khiến thời gian quay ngược. Nhưng nó có thể làm cho mất mát ấy được nhìn thấy, được gọi tên và được chia sẻ. Và đôi khi, đối với con người, như thế đã gần với sự cứu rỗi nhất mà ngôn ngữ có thể làm được.

Thi Sĩ và Tôi

NT: Có những đêm, người ta uống cà-phê không phải để tỉnh, mà vì đã không thể ngủ. Chiếc đồng hồ chậm chạp đi qua từng giờ, khói thuốc quanh quẩn trong căn phòng, còn ly cà-phê trên bàn thì cứ nguội dần, nguội dần theo một cuộc tình không biết có còn trở lại hay không.

Những lúc như vậy, cà-phê không còn là một thức uống. Màu đen và vị đắng của nó trở thành hình dáng của cô đơn, thứ cô đơn tỉnh táo đến tàn nhẫn, khi người ta biết mình đang chờ đợi một người có lẽ không còn nghĩ đến mình. Đêm càng khuya, căn phòng càng im, thì sự vắng mặt ấy càng hiện hữu, càng thật khổng lồ.

Cà-Phê Đen giữ lại không khí u tối của một bản jazz blues: chút khói thuốc, chút men say, chút cay đắng nơi đầu lưỡi và một nỗi nhớ không chịu tan. Có những nỗi buồn không thể dùng đường hay sữa để làm dịu đi. Người ta chỉ có thể ngồi với chúng, nhấp từng ngụm thật chậm, và chờ trời sáng.

Cà Phê Đen

Black Coffee

Có câu chuyện kể về một vị thiền sư và một người đàn bà thường xuyên lo âu.

Một hôm, hai người đứng trước chiếc xe đẩy chất đầy những tảng đá. Vị thiền sư hỏi: “Bà có thể đẩy chiếc xe này không?”

Người đàn bà nhìn chiếc xe nặng trĩu, lắc đầu. “Không thể nào. Tôi không nghĩ có ai đủ sức đẩy nổi.”

Vị thiền sư lặng lẽ lấy xuống một tảng đá nhỏ, trao cho bà. “Bà mang tảng đá này được chứ?”

Bà đón lấy. “Được.”

Ông lấy thêm một tảng nữa. “Thêm tảng này thì sao?”

Bà thử ôm cả hai rồi đáp: “Chắc cũng được.”

Vị thiền sư lại lấy xuống một tảng khác và đưa cho bà. Lần này, bà lắc đầu: “Thưa thầy, con không thể mang thêm được nữa.”

Vị thiền sư mỉm cười: “Đời sống cũng như thế. Ta có thể mang được một nỗi nhọc nhằn của ngày hôm nay, như bà đang mang tảng đá đầu tiên. Nhưng nếu chất thêm vào đó những lo âu của ngày mai và những phiền muộn của ngày đã qua, chẳng bao lâu ta sẽ không còn bước nổi.”

Câu chuyện chỉ có vậy.

Nhưng thật ra, mấy ai trong chúng ta vẫn không còng lưng mang theo những tảng đá của quá khứ và tương lai?

Và trong âm nhạc hình như có rất nhiều ca khúc cũng nặng trĩu những tảng đá như thế. Phải chăng đó là một trong những nền tảng của âm nhạc? Có phải ca khúc ra đời khi con người không thể sống hoàn toàn trong hiện tại?

Ta nhớ một người. Quá khứ.
Ta tiếc một điều gì. Quá khứ.
Ta sợ sẽ mất một người. Tương lai.
Ta hy vọng tìm thấy một tình yêu. Tương lai.

Bởi vậy, rất nhiều ca khúc thực chất chỉ là những cách khác nhau để… gánh đá. Và ta tìm đến âm nhạc bởi ta không thể, hoặc chưa muốn, đặt những tảng đá ấy xuống.

Ngay trong cấu trúc của âm nhạc cũng đã có tính thời gian. Những nốt vừa đi qua dẫn ta đến âm thanh hiện tại; rồi chính âm thanh đang vang lên lại đòi hỏi ta phải đi tiếp, cho đến khi bản nhạc chấm dứt. Một hợp âm tạo nên sự căng thẳng để chờ được giải quyết ở hợp âm sau. Nhịp điệu tồn tại nhờ ký ức về nhịp vừa qua và dự cảm về nhịp sắp tới. Trong mỗi khoảnh khắc của âm nhạc, quá khứ vẫn chưa hoàn toàn mất đi, còn tương lai dường như đã bắt đầu vọng tới.

Tuy nhiên, âm nhạc làm được một điều mà vị thiền sư chưa nói đến: đó là nó khiến những tảng đá thăng hoa. Qua giai điệu, những phiến đá nặng nề ấy bỗng có thể bay lên. Trọng lượng của chúng không biến mất, nhưng không còn là một sức nặng hoàn toàn câm lặng. Chúng có âm thanh, có nhịp điệu, có những khoảng nghỉ, và rồi có cả một điểm kết thúc.

Đời sống bắt ta phải mang những tảng đá. Âm nhạc không nhất thiết lấy chúng khỏi vai ta, nhưng làm chúng nhẹ đi một chút—hoặc cho ta thêm một chút sức lực—để có thể tiếp tục quãng đường.

NT

Ngày Nào Xa Xưa

Those Were The Days

Tôi bất ngờ nhớ đến một buổi sáng đã lâu. Tôi không nhớ rõ năm nào, chỉ nhớ vạt nắng kéo một vệt dài trên sàn nhà và một chiếc điện thoại im lặng bên cạnh. Hình như tôi từng hứa sẽ đến gặp một người. Hình như người ấy đã chờ. Tôi không nhớ mình đã viện lý do gì để không đi, hoặc có thể tôi đã chẳng hề đưa ra một lý do nào.

Suốt nhiều năm, tôi vẫn nghĩ đó chỉ là một việc nhỏ. Nhưng bây giờ, đứng trước micro, tôi bỗng không biết việc mình không đến ngày hôm ấy đã làm thay đổi những gì. Có những con đường không bắt đầu từ một bước chân. Chúng bắt đầu từ bước chân ta đã không bước.

Giọng tôi chao đi trong một chữ.

Tôi chờ bài hát phê bình. Nhưng không nghe hắn nói gì, nên tôi tiếp tục:

Dù tim chơi vơi trong men nồng… mà sao em vẫn trong hồn…

Ở chữ em tôi nhận ra người trong bài hát không còn là một nhân vật xa lạ. Nhưng cũng không hoàn toàn là người trong ký ức của tôi. Đó chỉ là một khoảng trống có hình dáng của nhiều người. Những người ta đã bỏ lại, những người đã bỏ ta đi, và cả những phiên bản của chính mình mà ta đã không quay về tìm.

Tiếng nhạc vẫn tiếp tục trong tai tôi. Người nhạc sĩ vô hình đặt xuống một hợp âm. Tôi bước vào hợp âm ấy như bước vào một căn phòng đã được xây sẵn cho mình, rồi chợt hiểu rằng căn phòng chỉ thực sự trở thành căn phòng khi có người bước vào. Nhưng người bước vào cũng không còn nguyên vẹn là người đã đứng ngoài cửa.

Tôi hát đến câu cuối Thật chẳng hiểu sao mình không thể quay về… Tôi thoáng có ý nghĩ mình sẽ ngân dài chữ về nhưng, tự nhiên tôi buông nó. Không kết luận. Không cố gợi một xúc cảm nào. Không xin người nghe tha thứ. Sau nốt cuối, piano giữ lại một khoảng ngân ngắn. Guitar chạm vào một nốt cuối cùng rồi thôi.

Tất cả chìm vào im lặng.

(Một đoạn trích từ truyện ngắn Hát Đêm của NT)

Chẳng Hiểu Sao

Don’t Know Why

AT: Cách đây 10 năm, một anh bạn đã gửi website của Kejazz cho mình kèm theo câu : em nghe đi, mấy bài jazz dịch ra tiếng việt, hay lắm!

Bài đầu tiên mình bấm vô để nghe là “Khoảng nữa khuya” rồi sau đó là “Tình không phai” của anh Nguyễn Thảo hát. Mình vừa ngạc nhiên vừa thích thú vì chưa bao giờ được nghe những bài Jazz standard được dịch ra tiếng việt hay như thế !!! Thấy Kejazz có fanpage trên FB, thế là nhắn tin làm quen với các anh vì lòng cảm kích chứ lúc đó cũng không nghĩ rằng sẽ được Kejazz mời góp giọng. Mình cũng là người rất yêu jazz, cũng thích hát hò khi có dịp nhưng khi được Kejazz đề nghị hát & thu âm thì cũng ” quíu”, chỉ vì sợ hát không đạt yêu cầu.

“MỘT BUỔI SÁNG TUYỆT VỜI” là ca khúc đầu tiên mình hát cho Kejazz, tháng 11/ 2016. Khi gửi file thu âm cho các anh xong cũng hồi hộp chờ xem có bị yêu cầu thu lại không. Nhưng may sao, ngoài những lỗi phát âm phải chú ý hơn thì mình cũng đã có sự khích lệ từ các anh. Thế là từ đó, vẫn hay góp giọng cho Kejazz …

10 năm trôi qua, vẫn luôn thầm cảm ơn Kejazz đã cho mình nguồn cảm hứng để hát, để hát ngày một tốt hơn, để luôn yêu âm nhạc nói chung và jazz nói riêng.
Nhân dịp sinh nhật 10 tuổi của Kejazz, mình đã xin phép các anh được hát lại ” Một buổi sáng tuyệt vời” …

Hy vọng, sinh nhật 20 năm của Kejazz, mình cũng sẽ được hát bài này mà với điệu ” Bossa Nova” nha các anh hihi

Một Buổi Sáng Tuyệt Vời

Manhã de Carnaval

NNT: 11/08/2017, tôi được anh Vũ và anh Thảo giới thiệu ra mắt tại Kẻ Jazz bằng bài hát này. Tôi nhớ lúc đó là đang cao hứng hát trên nền nhạc karaoke và ghi âm bằng điện thoại để gửi dự thi cuộc thi hát tiếng Pháp ở Hà Nội, nên khi thấy tin anh Vũ hỏi muốn hát bài gì để anh làm thì tôi nhắn luôn: Dream A Little Dream Of Me. Tôi được đón nhận trong một thế giới âm nhạc vừa mới vừa cũ, vừa gần vừa lạ. Cứ vậy, bài vở được gửi tới cho tôi đều đặn qua e-mail cho cả hai trang LeVuMusic và KẻJazz. Tính tôi hà tiện từ đó giờ ít tiêu xài gì nhiều cho bản thân. Vậy mà khi đó mỗi tháng xài hết một phần năm tiền lương để đi thâu âm mà không hề thấy tiếc. Có lúc còn muốn được thâu thêm vì lo sợ rằng không biết chuyện này khi nào sẽ kết thúc. Vì “nhóm nhạc” này, với tôi, là một giấc mơ.

Vậy mà chớp mắt một cái thì đã 9 năm trôi qua. Kẻ Jazz thì vừa tròn 10 tuổi hồi tháng trước. Biết bao nhiêu bản nhạc đã được chơi, được hát, được thâu và được đăng lên cho thính giả thưởng thức miễn phí. 10 năm mà chưa có tuần nào là không có bài đăng. Tôi phải cúi đầu nể phục sự “chơi tới bến” này của hai người anh thương mến.

10 năm là một chặng đường đủ dài để nhìn lại và đáng trân trọng. Hai người anh của tôi chắc hẳn cũng cảm thấy cột mốc này đặc biệt nên đã nảy ra ý tưởng thâu âm lại những bản nhạc đầu tiên của mọi người ở Kẻ Jazz. Cảm giác đứng trong phòng thu và hát lại bài hát đầu tiên của 9, 10 năm trước là một cảm giác khó diễn tả. Một cái ngoái đầu đôi khi là đã trùng trùng khơi xa.

Happy birthday Kẻ Jazz

Dịu Dàng Mơ Anh

Dream a Little Dream of Me

Thiền truyện Nhật Bản có kể: 

Thiền sư Tanzan và thiền sư Ekido có lần cùng nhau đi trên một con đường lầy lội. Trời đang mưa rất lớn.  Khi đi vòng qua một khúc quanh, họ gặp một thiếu nữ xinh đẹp mặc kimono lụa, thắt giây lưng chỉnh tề, đang ngần ngừ đứng vì không thể bước qua đoạn đường đầy bùn.

“Lại đây nào,” Tanzan nói ngay. Rồi ông bế cô gái lên và đưa cô qua khỏi vũng bùn.

Ekido không nói gì thêm cho đến tối, khi hai người đến nghỉ tại một ngôi chùa. Lúc ấy ông không còn nhịn được nữa. “Chúng ta là người tu hành, không nên gần gũi phụ nữ,” Ekido nói với Tanzan. “Nhất là những cô gái trẻ đẹp. Điều đó rất nguy hiểm. Tại sao anh lại làm như vậy?”

Tanzan đáp: “Tôi đã để cô gái ấy lại bên đường từ lâu rồi. Anh vẫn còn đang mang cô ấy theo sao?”

Theo tôi, câu chuyện không nằm ở chỗ đúng hay sai, mà chỉ có sự phân biệt giữa hành động bên ngoài và sự bám chấp bên trong.  Điều này rất gần với khinh nghiệm sống bình thường.  Một người nói với ta một câu khó chịu vào buổi sáng. Câu nói chỉ kéo dài năm giây. Người ấy có thể đã quên từ lâu, nhưng đến chiều ta vẫn còn nghĩ về nó. Đến tối ta kể lại cho người khác. Nằm xuống ngủ lại tiếp tục dựng lên trong đầu những câu mình đáng lẽ phải nói. Sự kiện thực tế đã kết thúc từ nhiều giờ trước, nhưng trong tâm trí chúng ta nó vẫn tiếp tục xảy ra.

Một người đi hát cũng thường liên tục gặp những “cô gái bên vũng bùn” của mình. Một nốt vừa hát hơi thấp. Một chữ vào trễ. Một hơi thở không đủ dài. Một câu vừa rồi không đẹp như lúc tập. Pianist chơi một hợp âm khác mình chờ đợi. Drummer đưa nhịp sang một hướng bất ngờ. 

Rồi khi đến câu hát kế tiếp, ta có thể đặt chúng xuống được không?

Mới đây, trong buổi nhạc Bạch Lụa Thiên Thai, tôi đã hát lầm một nốt. Sai lầm thực tế có thể chỉ kéo dài mấy giây. Nhưng trong đầu tôi lập tức xuất hiện: “Chết rồi, mình vừa hát sai. Không biết mọi người có nhận ra không? Tại sao lúc tập mình không bao giờ sai chỗ đó?” thì nốt sai đã kết thúc, nhưng tôi vẫn đang mang nó theo. Và rất có thể vì đang nghĩ về nốt vừa sai, tôi đã không còn nghe bassist, không nghe keyboard, hơi thở mất tự nhiên, rồi câu kế tiếp cũng hỏng.

Tôi đã trở thành Ekido.

Đây là nơi câu chuyện gặp jazz một cách đặc biệt thú vị. Ứng tấu chỉ có thể thực sự xảy ra trong hiện tại. Pianist vừa chơi một câu. Nó đã qua. Tôi nghe nó, phản ứng với nó, rồi buông nó. Tôi hát một câu. Saxophonist đáp lại. Tôi phải nghe câu trả lời ấy như một điều mới, chứ không thể vẫn còn bận suy nghĩ về câu mình vừa hát. Nếu mỗi người cứ “mang theo” câu nhạc trước của mình, sẽ không còn đối thoại. Chỉ còn nhiều người cùng độc thoại.

Tanzan không “buông” cô gái vì ngay trong tâm của ông, ông đã chẳng hề “đụng” vào cô. Ngược lại, chính vì ông hoàn toàn hiện diện trước hoàn cảnh và ông thấy cô cần được giúp, hành động ngay, rồi khi việc ấy kết thúc, ông tiếp tục lên đường.

Một ca sĩ cũng vậy.  Hát câu đang hát như thể đó là câu quan trọng nhất của cả bài. Khi nó kết thúc, hãy để nó lại ở đó. Rồi dành toàn bộ sự hiện diện của mình cho câu tiếp theo.  Nốt vừa sai đã qua. Nốt vừa đẹp cũng đã qua. Tiếng vỗ tay cũng sẽ qua. Và có lẽ trong một buổi biểu diễn thật sự sống động, nghệ thuật nằm ở khả năng liên tục trải nghiệm, liên tục phản ứng, rồi liên tục buông bỏ.  Âm nhạc chỉ thực sự có mặt trong những nốt đang vang lên ngay lúc ấy mà thôi.

Lại có người nói: “Dạo này anh dùng AI nhiều quá,” phản ứng đầu tiên có thể là muốn chứng minh rằng họ sai. Nhưng theo tinh thần câu chuyện, câu hỏi thú vị hơn có lẽ là: AI là cô gái mà tôi đang bế qua vũng bùn, hay là cô gái mà tôi đang tiếp tục mang theo?

Nếu tôi dùng AI khi nó hữu ích—để tìm một cách diễn đạt, mở rộng một ý tưởng, kiểm tra một lập luận, học về âm nhạc, thảo luận một khái niệm—rồi sau đó tôi suy nghĩ, chọn lọc, phản bác, sửa đổi, “nuốt vào” và “tiêu hóa” những tư duy ấy, và cuối cùng biến điều nhận được thành hiểu biết của chính mình, thì AI chỉ là một công cụ được sử dụng đúng lúc.

Giống Tanzan: gặp một hoàn cảnh, sử dụng phương tiện cần thiết để giải quyết nó, xong việc thì đặt xuống.  Và Tanzan đặt cô gái xuống bởi vì ông biết tại sao mình bế cô ấy lên. Ông không bế vì bị cô hấp dẫn, không bế để chứng minh mình phóng khoáng hơn Ekido. Có một vũng bùn, có một người không qua được, ông giúp cô qua. Mục đích rất rõ ràng.

Có lẽ với AI cũng như thế. Trước khi dùng, đôi khi chỉ cần tự hỏi: Tôi đang cần AI làm gì cho tôi? Nếu câu trả lời là: “Tôi có một suy nghĩ nhưng muốn đối thoại để đào sâu về tư tưởng ấy,” AI có thể rất hữu ích.  Thế thôi.

Nào, bây giờ thì mời các bạn cùng tôi nghe Kiệt Sĩ từ Paris, qua ca khúc Une larme aux nuages của Adamo của một thời thanh xuân. Một trăm phần trăm không AI đó nhé.

Lệ Hoang Giăng Mây Ngàn

Une Larme aux Nuages

LV: Cám ơn KJ

Cám ơn KJ đã cho tôi hơn mười năm — hơn mười năm của âm nhạc, của những người bạn, của những cuộc gặp gỡ tưởng như tình cờ mà rồi trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của tôi.

Mười năm ấy được dệt nên từ biết bao đêm trăn trở, chỉ vì một vài câu nhạc chưa tìm được cách cất lên cho trọn vẹn; từ những buổi sáng dậy thật sớm, khi trời còn chưa sáng, ôm đàn, vuốt phím để lần tìm một ý nhạc mong manh; từ những buổi chiều lái xe về nhà giữa dòng người như mắc cửi, thân còn kẹt ở giữa phố đông mà tâm hồn đã bay về một chốn nhạc nào đó thật xa, thật mơ hồ.

Cám ơn KJ đã trở thành một nhịp cầu để đưa tôi đến gần biết bao tâm hồn yêu nhạc ở khắp nơi. Cám ơn KJ đã cho tôi cơ hội được lắng nghe, được làm quen và dần dần thấu hiểu giọng hát của từng người bạn trong nhóm.

Mỗi tiếng hát là một tâm tình. Mỗi giọng ca mang theo một cá tính, một ký ức, một cách riêng để tìm đến âm nhạc. Có những điều không thể nhận ra ngay từ lần nghe đầu tiên, mà chỉ chậm rãi hiện lên sau biết bao lần tôi nghe đi nghe lại, chỉnh sửa từng chút một, cho đến khi hoàn tất một phiên bản mix cuối cùng. Với tôi, đó không chỉ là một công việc, mà là một niềm hân hạnh rất riêng tư — được lặng lẽ bước vào thế giới của mỗi người qua tiếng hát của họ.

Thật tình mà nói, dù mang tiếng là một trong hai người khởi xướng KJ từ thuở ban đầu, tôi lại khá thụ động trong những hoạt động đối ngoại của nhóm.

Tôi thường chỉ muốn ru rú trong căn phòng thu nhỏ của mình, làm những việc mình yêu thích. Tôi ngại lên sân khấu; ngại những trục trặc kỹ thuật không thể kiểm soát; ngại những âm thanh ồn ào, tán loạn chưa được lọc lựa; ngại phải nghe người hát sai nhịp, lạc nốt mà mình không thể sửa; ngại phải chơi với một ban nhạc xa lạ, không thể diễn tấu bài nhạc theo đúng điều mình hình dung.

Nói chung là… có quá nhiều thứ để ngại.

Và hơn hết, tôi ngại làm phiền người khác phải nghe mình hát, mình đàn live với đủ thứ khiếm khuyết mà bản thân tôi luôn nhìn thấy quá rõ.

Bởi vậy, có lẽ tôi là người duy nhất đến với chương trình cuối tuần vừa qua bằng một tâm trạng đầy ngập ngừng. Tôi mang theo không ít lo lắng, dè dặt, thậm chí đã chuẩn bị sẵn trong lòng những lý do để tự thu mình lại.

Nhưng rồi, vì cứ mãi loay hoay với những nỗi lo về kỹ thuật, tôi đã bỏ sót mất một điều quan trọng hơn tất cả.

Đó là tình “đồng đội” chân thành và thắm thiết giữa những người bạn đã cùng cộng tác với KJ suốt bao năm tháng.

Tôi đã rất xúc động khi được tay bắt mặt mừng với những người bạn từ phương xa. Trong số đó có những người trước đây chúng tôi chỉ biết nhau qua điện thư, qua những lời nhắn ngắn ngủi và qua tiếng hát gửi vào ngã Google. Vậy mà khi gặp nhau ngoài đời, khoảng cách dường như tan biến rất nhanh. Những người từng chỉ hiện diện qua tiếng hát bỗng trở nên gần gũi như đã quen từ lâu.

Tình “chiến hữu” trong nhóm KJ thật đậm đà và chân thành. Nó không ồn ào, không cần phải nói nhiều, nhưng hiện diện trong từng cái bắt tay, từng ánh mắt, từng câu hỏi thăm và từng khoảnh khắc cùng nhau chia sẻ. Chính tình bạn ấy đã giúp tôi nhận ra rằng âm nhạc chưa bao giờ chỉ là những nốt nhạc, những bản phối hay những vấn đề kỹ thuật. Điều quý giá nhất mà âm nhạc mang lại chính là con người — là sự gặp gỡ, đồng cảm và gắn bó giữa những tâm hồn tưởng như rất xa nhau.

Nhờ chương trình vừa qua, tôi mới hiểu rằng những điều mình từng lo sợ thật ra không quan trọng đến thế. Một tiếng hát có thể chưa hoàn hảo, một phần trình diễn có thể còn khiếm khuyết, âm thanh có thể đôi lúc chưa như ý, nhưng tất cả những điều ấy đều trở nên nhỏ bé trước niềm vui được gặp nhau, được cùng đứng chung trong một kỷ niệm, được biết rằng sau bao năm, chúng ta vẫn còn ở đây và vẫn còn muốn hát cùng nhau.

Cám ơn ông bạn già NT và người bạn mới DQ đã bỏ biết bao công sức để thực hiện chương trình, để chúng ta có được một dịp gặp nhau quý báu như thế.

Thật là công đức vô hạn!

Để kỷ niệm chuyến Tây Du này, tôi xin đưa lên một phiên bản mới của Tình Không Phai — nhạc phẩm mà KJ đã post đầu tiên cách đây đúng mười năm.

Mười năm rồi.

Nhìn lại chặng đường ấy, tôi nhận ra mình không chỉ đã đi qua một hành trình âm nhạc. Tôi đã đi qua một hành trình của tình bạn, của những đổi thay diệu kỳ trong lòng mình.

Cám ơn KJ đã đưa tôi đến một nơi chốn thật tươi đẹp trong con đường âm nhạc khiêm nhường của mình.

Và cám ơn KJ đã cho tôi những người bạn — những người làm cho mười năm ấy không chỉ là một quãng thời gian, mà là một phần ký ức sẽ còn ấp ủ rất lâu trong lòng tôi.

Tình Không Phai

The Shadow of Your Smile