Kerim Has'la Moskova'dan

Suriye'nin kuzeyinde, TSK kontrolündeki El-Bab ilçe merkezinde bir hava saldırısı gerçekleşti.

Askeri muhaliflere ait uçak gözlemevine göre, saldırıları Rusya'ya ait bir savaş uçağının gerçekleştirdiği ileri sürüldü.

Türk askerlerinin yanı sıra Rus askerlerinin de yaralandığına dair haberler basına yansıdı.

Rusya uzmanı Dr. Kerim Has ile Moskova'dan programında El-Bab saldırısında Rusya'nın dahlinin olup olmadığı, Azerbaycan-Ermenistan savaşı çıkması durumunda Rusya'nın ne yapacağını ve son olarak Moskova'da S-400’lerin Amerika’ya inceletiyor olma kaygısının bulunup bulunmadığını konuştuk.

Libya üzerinden Rusya ile diplomasi trafiği artarken, ateşkes konusuna bir anlaşmazlık yaşanıyor.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile Savunma Bakanı Sergey Şoygu’nun pazar günü gerçekleşmesi beklenen Türkiye ziyaretleri sürpriz bir şekilde ertelendi.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, “Rusya ile farklı taraflarda olduğumuz açık. Ateşkes konusunda kriz çıktı yorumları yapılmasın. Görüşmenin ertelenmesi kararını birlikte aldık” derken Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, bu sorunun Rusya Dışişleri’ne iletilmesini isteyerek geçiştirdi.

Öte yandan Wall Street Journal, uzun vadeli “al ya da öde” sözleşmeleri kapsamında Gazprom'dan yıllık büyük miktarda gaz satın almayı taahhüt eden yedi özel Türk şirketinin, geçen yıl üzerinde anlaşmaya varılan hacimlerin yüzde 15'inden azını satın alarak 2 milyarlık dolarlık bir borcu ödemediğini yazdı.

Rusya uzmanı Dr. Kerim Has ile hem Rus bakanların Türkiye ziyaretinin iptalini hem de Moskova ile yaşanan enerji krizini konuştuk.

Bir yanda koronavirüs salgını, diğer yanda hem Suriye hem de Libya’da tansiyon giderek yükselmeye devam ediyor.

Türkiye’nin İdlib’den 8 bin civarında cihatçıyı transfer ettiği Libya’da, Moskova ve Ankara’nın güç mücadelesi de derinleşiyor.

Suriye’de ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, sessiz ve derinden yeni adımlar atarak nüfuzunu güçlendiriyor.

Rusya uzmanı Dr. Kerim Has’la, Moskova’dan programında bölgedeki son gelişmeleri ve Türkiye-Rusya’nın güç mücadelesinin ne yöne evrildiğini konuşmaya devam ediyoruz.

Son haftalarda Libya'da tansiyon giderek yükseliyor.

Türkiye’nin 8 bin civarında cihatçıyı Libya’ya transfer ettiği haberleri sonrası Birleşmiş Milletler'in tandığı Sarraj liderliğindeki Ulusal Mutabakat Hükümetini'nin elini güçlendirdiği ve Hafter'e karşı bazı bölgelerde üstünlük sağladığı belirtiliyor.

Bloomberg haber ajansı, Libya'da Rusya tarafından desteklenen General Halife Hafter güçlerinin, ülkedeki Türk hedeflerine karşı "görülmedik şiddette" hava saldırıları başlatma tehdidinde bulunduğunu yazdı.

Türkiye'den ise yanıt gecikmedi. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hami Aksoy, Libya’nın doğusunda hakim olan Halife Hafter güçlerinin Libya’da Türk çıkarlarına saldırması halinde bunun ağır sonuçları olacağını söyledi. Aksoy, ‘‘Darbeci Hafter unsurlarını meşru hedef telakki edeceğimizi bir kez daha hatırlatıyoruz" ifadesini kullandı.

Bu durum, Moskova ve Ankara arasındaki bölgesel anlaşmazlığı da tırmandırıyor.

Hem Türkiye hem de Rusya adına paralı askerler, bölgede karşı cephelerde savaşı sürdürüyor.

Dr. Kerim Has’la Moskova’dan programında bölgede olası bir Rusya-Türkiye çatışması olup olmayacağı ve Libya’daki çatışma hâlinin nereye evrildiğini konuştuk.

Dr. Kerim Has, Cumhurbaşkanı kararıyla önce kızağa çekilen, ardından istifasını açıklayan Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Personel Daire Başkanı Tümamiral Cihat Yaycı meselesini de masaya yatırdı. Zira Yaycı, Libya’daki deniz yetki alanları anlaşmasının mimarı olarak gösteriliyordu.

Türkiye’deki Avrasyacı kanadın sahip çıktığı bir isim olarak da öne çıkan Yaycı’nın Rusya ile bir bağı olup olmadığı konusunu derinlemesine analiz eden Has, Türkiye’deki Avrasyacı grupların Moskova’da ne gibi bir karşılığı olduğunu anlattı.

Covid-19 salgını, tüm dünya için tehdit olmaya devam ederken, ülkelerin ekonomilerini de derinden sarsmaya devam ediyor.

Karantinalar ve kapıların dışarıya kapatılması, dış politikadaki yoğun trafiği de azaltmış durumda. Ancak Suriye ve Libya’dan son günlerde sıcak haberler gelmeye devam ediyor.

Rusya uzmanı Dr. Kerim Has ile Moskova’dan programında korona gölgesinde neler yaşandığını konuştuk.

Kerim Has, Rusya’nın Esad’dan vazgeçebileceği yönündeki bazı iddialara ilişkin olarak, “Esad, Rusya’nın vazgeçilmezi değil ama Kremlin, Esad’ın yerine alternatif de aramıyor” diyerek, şimdilik böyle bir planın gündemde olmadığını söylüyor.

Esad’ın pozisyonunda ciddi anlamda bir değişiklik olmadığının altını çizen Has, Rusya’nın 2021’de de kazanmaya devam eden Esad’dan yana tercihini kullanacağını öngörüyor.

Öte yandan Ankara’nın, İdlib’de cihatçıları Moskova’nın da göz yumması ile Libya’ya transfer ettiğine dikkat çeken Has, “Ankara, pandemiden istifade ederek Libya’da alan kazandığını sanarak Türkiye’yi çatışmanın içine daha fazla çekiyor” görüşünü dile getiriyor ve ekliyor:

“Rusların deyimiyle Türkiye için İdlib’de ‘bela tek başına gelmiyor’: Cihatçılarla simbiyotik yaşamın maliyeti ağırlaşıyor.”

Dr. Kerim Has ile Moskova'dan programında bu kez dünyayı sarsan ve küresel bir krize neden olan yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) Rusya'yı nasıl etkilediğini ve gündemin gerisine düşen İdlib'de son durumun ne olduğunu konuştuk.

Kerim Has, Rusya'nın diğer ülkelere nispeten koronavirüs salgınını daha hafif geçirdiğini söylüyor. Ancak açıklanan resmi verilerin güvenilirliği konusuna ise şüpheyle yaklaşıyor.

Has'ın anlattığına göre Rusya'da koronavirüs en çok rubleyi vurdu. Zira petrol savaşı ile birlikte virüsün etkisiyle ruble, dolar karşısında yüzde 25 değer kaybetti.

Dr. Has, koronavirüs gündemi ile biraz gölgede kalan İdlib'de son durumu açıklarken Moskova'nın planının işlemeye devam ettiğini vurguluyor.

İdlib’de 30’un üzerinde askerin hayatını kaybetmesinin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya lideri Putin, Moskova'da bir araya geldi.

Zirvede üç maddelik bir mutabakata varılarak ateşkes üzerinde anlaşma sağlandı.

Putin, bölgede teröristlerin temizlenmesine yönelik planlarından vazgeçmeyeceklerinin altını çizerken Erdoğan ise, rejimin saldırısı durumunda alacakları aksiyonun saklı tutulacağını vurguladı.

Rusya uzmanı Dr. Kerim Has ile Moskova’da imzalanan üç maddelik mutabakatı ve zirvenin sonuçlarını konuştuk.

Kerim Has, Moskova mutabakatı ile Erdoğan’ın "Rejim, Soçi Mutabakatı sınırlarına çekilmezse biz gereğini yapacağız" ültimatomunun rafa kalktığını ve masada kazanan tarafların Şam ve Rusya olduğunu söylüyor.

Has’a göre Erdoğan, iç kamuoyuna bunu “güvenli koridor” kazanımı olarak lanse edecek.

Son mutabakat ile Eylül 2018’de imzalanan Soçi mutabakatının bazı maddelerinin yürürlüğe girmesinin kararlaştırıldığına dikkat çeken Has, “M5’i hiç tartıştırmayan Putin, M4’ü de güvenlik koridoruyla savaşsız rejime geçirmeyi kabul ettirdi. Türkiye de, Moskova mutabakatı ile bunu kabul etmiş oldu” diyor.

Şimdilik Rus ve Türk askerlerinin olası sıcak bir çatışmasının önüne geçildiğini vurgulayan Kerim Has, ateşkesin ise uzun vadede sürdürülemeyeceğini düşünüyor. Has’a göre, M4 çevresinde güvenlik koridoru ve ortak devriye ise sembolik...

Suriye ordusunun kuşatması altındaki Türk gözlem noktalarında bulunan Türk askerlerinin peyderpey orayı boşaltacağını belirten Has, “Bunu özellikle Kremlin, Erdoğan’a kabul ettirmiş gözüküyor” diyor.

İdlib'de Rusya’nın desteğinde Suriye hükümetine bağlı birliklerin saldırısında 33 Türk askerinin öldürülmesi Türkiye gündeminin bir numaralı gündem maddesi.

Saldırı haberinin ardından gözler Rusya’ya çevrildi. Zira Rus uçaklarının bombalamayı gerçekleştirdiği yolunda iddialar ağırlıkta.

Kremlin, saldırının rejim tarafından yapıldığını ileri sürerken, “Saldırının olduğu İdlib Behun’da Türk askerinin teröristlerle aynı safta savaşıp saldırıyordu” açıklaması yaptı. Açıklamada, “Türkiye’nin bize verdiği koordinatlara göre Türk askeri Behun’da değildi ve olmamalıydı” notu paylaşıldı.

İktidar kanadında ve medyasında savaş tamtamları duyulurken Rusya uzmanı Dr. Kerim Has’la böyle bir senaryonun gerçekleşmesi durumunda meydana gelecek olasılıkları konuştuk.

Rusya’nın, daha önce Suriye operasyonlara da katılan Amiral Makarov ve Amiral Grigoroviç isimli iki Rus füze fırkateynini Akdeniz’e gönderdiği yolundaki habere dikkat çeken Has, “Suriye’ye savaş ilan edip Boğazları Rusya’ya kapamak, tereddütsüz Rusya’ya da savaş ilan etmek anlamına gelir” diyor.

“Rusya’yla savaş çıkarsa da ortada Montrö kalmaz zaten” vurgusu yapan Has, “Suriye’yle savaş İdlib’de başlar, Rusya’yla sürer; Türkiye’nin de toprak bütünlüğünü masaya getirir” görüşünü dile getiriyor.

Kerim Has, Moskova’dan saldırının geleceğine dair işaretin 26 Şubat’ta verildiğini söylüyor.

Has’ın aktardığına göre o gün, Suriye’de Rus helikopterlerinin vurulduğu ve Kremlin’e yakın medyada bunun Türk askerleri tarafından yapıldığı ve karşılığının olacağına dair haberlerin servis edildi.

Suriye’de son günlerde ana gündem İdlib. Türk askerlerinin peş peşe hayatını kaybetmesi sonrası Ankara’dan Şam’a yönelik savaş ilanı ve Moskova’yla ters düşmesi krizi adım adım derinleşiyor.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, şubat ayı sonuna kadar rejim güçlerinin Türk gözlem noktalarından çıkmaması durumunda operasyon başlatacağı mesajını yineliyor. Bu süre zarfında rotasını da Moskova’dan Washington’a çevirmiş durumda. Ankara NATO’dan destek isterken ABD, Rusya ve Türkiye’nin çatışmaya yakın olduğu uyarısını yapıyor.

AhvalPod Moskova’dan programında Rusya uzmanı Dr. Kerim Has’la İdlib’de son durumu, Rusya-Türkiye arasındaki olası çatışma senaryolarını ve bunun doğuracağı sonuçları konuştuk.

Erdoğan’ın “Esad için İdlib’de şubat sonu son gün” tehditlerinin asla geçerli olmayacağını söyleyen Has, “İdlib dosyası 2020 sonunda kapanacaktır” görüşünü dile getiriyor.

Türkiye’nin adım adım Suriye’yle savaşa doğru gittiğini söyleyen Has, “Suriye’yle savaş Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın iktidarı için kısa vadede bazı avantajlar sağlayabilir. Bu savaş düşük yoğunluklu olarak başlayıp daha derin bir sürece evrilebilir” diyor.

Türkiye’nin Rusya’yla doğrudan çatışmaya girme riskinin düşük de olsa var olduğunun altını çizen Has, “Ankara Türkiye’yi Suriye’de bir savaşa sokarsa Rusya Esad’a arka çıkacak. Dolayısıyla böyle bir savaşın kazanılmasının mümkünatı yok” yorumunu yapıyor ve ekliyor:

“Erdoğan’ın bu savaşı hüsranla sonuçlanacaktır.”

Moskova'nın, en kötü senaryoda uzunca  süredir beklettiği "Erdoğan'a şantaj" dosyalarını raftan indireceğini kaydeden Has, bunun içinde 15 Temmuz'dan IŞİD'e desteğe varıncaya kadar çok farklı bilgiler yer aldığını ifade ediyor.

Has'a göre, NATO'nun İdlib'e gelme ihtimali çok düşük. Böyle bir durumun gerçekleşmesinde ise olası savaştaki tablonun daha da ağırlaşacağı, dolayısıyla Türkiye'ye faturanın daha da fazlalaşacağını ifade ediyor.

İdlib’de Türk askerlerinin peş peşe hayatını kaybetmesi ve çatışmaların hızlanması ile birlikte kriz adım adım derinleşiyor.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, AKP grubunda yaptığı açıklamada şubat ayı sonuna kadar rejim güçlerinin Türk gözlem noktalarından çıkmaması durumunda Soçi mutabakatına da bakmaksızın havada ve karada rejim güçlerini vuracaklarını ilan etti.

Erdoğan, Suriye ordusuna destek veren Rus güçlerini de “katliamcı” olarak nitelerken Kremlin’den Putin ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirildiği bilgisi geldi.

Buna göre, iki liderin Suriye'de anlaşmanın uygulanmasının önemi konusunda hemfikir oldukları ifade edildi.

AhvalPod Moskova’dan programında Rusya uzmanı Dr. Kerim Has’la İdlib’de yükselen tansiyonu ve sürecin ne yöne evrildiğini konuştuk.

Kerim Has, Putin’in saldırıdan iki gün sonra Erdoğan’ın telefonuna çıkmasının bir mesaj olduğunu vurguluyor.

Türkiye’nin değil ama Ankara’nın Suriye’de rejime karşı savaş ilan ettiğini söyleyen Kerim Has, “Putin’e Türk askerlerine saldırının arkasında siz de varsınız, denememiş” ifadesini kullanıyor.

Türk ordusunun sahdaki cihatçılara kalkan olma görevine soyunduğunu kaydeden Has, “Bunu yaparken de ne rejimi durdurabiliyor ne de sivil göçünü engelleyebiliyor” diyor ve şöyle devam ediyor:

"Türkiye, bir anlamda artık düşen Türk gözlem noktalarından çekilmeli. Eğer Türkiye rejim güçlerini her tarafta vurmaya başlarsa Türk askerleri rehin duruma düşer."

Has’ın Rus kaynaklarına dayandırdığına göre gözlem noktalarında minimum 5 bin Türk askeri bulunuyor.

Has, Eğer Türkiye Suriye’ye karşı bir savaş açarsa bu savaş Erdoğan’ın savaşı olur diyor ve ekliyor: 

“Moskova böyle bir durumda dokuz senedir olduğu gibi Esad’ın arkasında durur ve Erdoğan kendi düşüşünü hazırlar. Kısa vadede Erdoğan iç siyasette kendine avantaj sağlasa da uzun vadede siyasi sonunu hızlandırmış olacak.”

Eski Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ'un "FETÖ'nün siyasi ayağı" çıkışı sonrası Erdoğan ile Avrasyacı olarak bilinen grup arasındaki ittifakın çatırdadığına dikkat çeken Has, "Erdoğan'ın Suriye'ye savaş ilanı, bunun parçası da olabilir" görüşünü dile getiriyor:

"Rusya'da da konuşuluyor şimdilerde... Rand Corporation'ın yeni bir darbe ihtimaline ilişkin raporunu da düşününce pek muhtemel ki, 15 Temmuz'dan sonra Ankara'nın orduyu da zayıflattığı kanaatindeyim. Erdoğan, Hulusi Akar ve Hakan Fidan arasındaki güvenin de azaldığı kanaatindeyim. Erdoğan'ın ordu içindeki bazı gruplardan kendisine yönelebilecek olası bir darbe girişimini de önceden önlemek ya da erken doğum yaptırma adına farklı bölgelere asker gönderip orduyu meşgul etme amacı gözetiyor olabilir."

“Erdoğan zaten Kremlin tarafından güvenilir olmayan ve öngörülemez bir lider olarak görülüyor” diyen Has, “Rusya olumsuz tabloda Türkiye’ye ekonomik yaptırımlar, turizm yaptırımları gibi araçlar devreye girer. Moskova elindeki ‘şantaj’ dosyalarını da devreye sokar. Bunun içinde 15 Temmuz, Reza Zarrab, cihatçılar ve kara para trafiği ve Libya’ya askeri sevkıyattan Erdoğan ve ailesinin 1 milyar doları geçen dosyalar var” ifadesini kullanıyor.

Has, Kremlin’deki havanın, Rus uçağının düşürüldüğü dönemle benzer bir hava olduğunun altını çiziyor. 

İdlib'de Suriye ordusunun ilerleyişinin süreceğinin altını çizen Kerim Has, birkaç hafta içinde kilit öneme sahip olan M4-M5 karayolunu kontrol altına alacağını öngörüyor. Has'a göre bundan bir kaçış yok ve İdlib 2020'nin sonuna kadar rejimin kontrolüne geçecek...