Khám phá Đài Loan

Trong tang lễ truyền thống ở Đài Loan có rất nhiều điều kiêng kỵ: phải có người liên tục túc trực ở linh đường, hương không được để tắt, mèo không được đến gần thi hài, thậm chí người ta cho rằng khi khóc thường người thân không được để nước mắt rơi lên người đã khuất. Vậy những tập tục có vẻ huyền bí đó bắt nguồn từ đâu, và được gìn giữ duy trì đến ngày nay như thế nào?

Trong chuyên mục “Tìm hiểu Đài Loan” tuần này, Hải Ly mời các bạn cùng khám phá câu chuyện phía sau những điều kiêng kỵ trong tang lễ truyền thống của Đài Loan, để tìm hiểu sâu hơn những lý do rất đời thường ẩn sau tín ngưỡng và quan niệm dân gian, phản ánh điều kiện sống, tình cảm gia đình và cách người Đài Loan thời xưa tiễn biệt người thân.

Hải Ly

Hôm nay bạn có uống nước đóng chai hay cà phê nóng mang đi trong cốc giấy không? Sự thực, với những thói quen hàng ngày này đang khiến bạn vô tình nuốt phải các hạt vi nhựa có kích thước nano! Theo nghiên cứu y học gần đây chỉ ra rằng, vi nhựa đã xâm nhập vào máu và các cơ quan của chúng ta, thậm chí xuyên qua hàng rào máu não, dẫn đến nồng độ vi nhựa tích tụ trong não ở mức báo động. Các tạp chí quốc tế hàng đầu cũng chỉ ra rằng nồng độ vi nhựa trong não của bệnh nhân sa sút trí tuệ cao gấp 3 đến 5 lần so với những người bình thường!

Các nhà độc chất học và di truyền học cảnh báo rằng những hạt vi nhựa này hoạt động như "lưỡi dao siêu nhỏ", liên tục gây viêm trong tế bào và làm tăng nguy cơ ung thư. Đối mặt với cuộc khủng hoảng sức khỏe vô hình này, làm thế nào chúng ta có thể bảo vệ bản thân? Đài Loan có thể bảo vệ sức khỏe của người dân bằng cách nào trước những tác hại tiềm ẩn từ hạt vi nhựa? Mời các bạn cùng tìm hiểu và nhận biết các thông tin này để chăm lo sức khỏe tốt hơn cho gia đình và bản thân.

Ông Ngô Triết Duệ hiện là cố vấn Hội Văn hiến Thành phố Đài Bắc, vậy cơ duyên nào khiến ông bước chân vào thế giới phục chế và đóng sách, câu chuyện bắt đầu từ khi ông còn bé. Sau khi ông Ngô Triết Duệ vào trường trung học Cách Trí (Ger Jyh), ngoài giờ học ông thường đi cùng với người bạn thân học trường chuyên mỹ thuật Phục Hưng, và cùng nhau làm bài tập trong ngày. Khoảng thời gian này đã giúp ông có được kiến thức cơ bản về cách pha màu và vận dụng màu sắc.

Sau khi tốt nghiệp, do yêu thích các loại văn phòng phẩm nên ông đã nhận công việc giao hàng cho một công ty văn phòng phẩm, làm cho đến khi ông nhập ngũ. Không ngờ sau khi xuất ngũ, ông chủ gọi ông trở về làm việc, nhưng lần này không phải làm khâu vận chuyển, mà mời ông làm nghiệp vụ. Sau 2 năm làm nghiệp vụ văn phòng phẩm, ông phát hiện mình thích may quần áo. Về sau ông đi học lớp thiết kế rập, thậm chí còn cùng bạn đầu tư mở xưởng sản xuất quần áo may sẵn, cho đến khi phải rót thêm vốn nhưng do không có tiền đầu tư tiếp nên buộc phải rời khỏi công ty. Sau đó ông làm các công việc như làm sạch áo da, hay nhận đặt may áo sơ mi cho khách sạn v,v, cuối cùng thì chính thời điểm đó đã mang lại cơ hội đầu tiên làm thay đổi cuộc đời ông. Tất cả những kinh nghiệm trên đã tạo có hội cho ông đến với nghề phục hồi giấy. Với tinh thần không ngừng học hỏi hiện ông trở thành chuyên gia phục chế thư pháp, phục chế tài liệu và sách, hiện tại cả Đài Loan rất hiếm người tinh thông cả 3 kỹ thuật phục chế hiện vật giấy kể trên.

Tại Đài Loan có rất nhiều công trình kiến trúc tôn giáo như đền, chùa, miếu. Hiện nay, theo một con số thông kê chưa chính thức thì Đài Loan có khoảng 12.979 công trình kiến trúc tôn giáo đã được đăng ký. Nếu tính cả những các địa điểm tôn giáo tư nhân và chưa đăng ký, con số này có thể lên tới hơn 33.000. Và điều làm cho chúng ta cảm thấy ngạc nhiên không chỉ nằm ở số lượng rất lớn các công trình tôn giáo, mà mỗi công trình này còn mang rất nhiều những nét độc đáo khác nhau về phong cách kiến trúc, vật liệu xây dựng, v.v.

Và không chỉ dừng lại tại đó, một số công trình kiến trúc tôn giáo tại Đài Loan còn đặc biệt ở những pho tượng thờ cúng bên trong. Và bạn sẽ nghĩ gì, nếu như bên trong một ngôi chùa nào đó lại xuất hiện một pho tượng không phải các vị thần, không phải các vị Phật, mà lại là một kẻ cướp ngân hàng.

Nghe đến đây thì chắc hẳn các bạn đang rất ngạc nhiên và tò mò đúng không ạ, tại sao một tên cướp ngân hàng mà lại được dựng thành tượng để đưa vào trong một ngôi chùa? Vậy thì ngày hôm nay, xin mời các bạn hãy cùng đến với Chùa Vô Thiên Thiền Tự (新店無天禪寺) tại khu Xindian (Tân Điếm) của thành phố Tân Bắc (新北市新店區粗坑里永福路81號) để cùng tìm hiểu vì sao một ngôi chùa lại lập tượng của kẻ cướp ngân hàng đầu tiên trong lịch sử của Đài Loan để làm thần giữ cửa.

Tại Gia Nghĩa, tập tục phổ độ chúng sinh không chỉ diễn ra trong một ngày, mà sẽ do các đền thờ, miếu, khu dân cư, chợ... khác nhau cùng luân phiên tổ chức trong suốt tháng 7 Âm lịch, gọi là tập tục "Luân phiên phổ độ". Xin mời các bạn cùng đón nghe chuyên mục, để cùng Khiết Nhi đi tìm hiểu về tập tục cộng đồng tại Gia Nghĩa này nhé!

Cứ đến dịp tháng Bảy âm lịch, tại Đài Loan, chúng ta lại rất những bàn cúng với rất nhiều lễ vật phong phú được bày tại trước cửa nhà dân, cửa các công ty, hoặc trong sân chung cư, vậy bạn có bao giờ thắc mắc rằng: tại sao lễ vật không được bày trong nhà để cúng cho tiện, mà lại phải mang ra cúng ở bên ngoài?

Đằng sau tập tục “cúng trước cửa” tưởng chừng rất quen thuộc này là quan niệm trong dân gian Đài Loan về ranh giới giữa không gian gia đình và thế giới bên ngoài, đồng thời phản ánh sự khác biệt giữa thờ cúng tổ tiên và cúng các “Hảo huynh đệ”.

Trong chuyên mục Tìm hiểu Đài Loan tuần này, Hải Ly mời các bạn cùng khám phá ý nghĩa văn hóa của tập tục đặt bàn cúng Trung Nguyên Phổ Độ ở trước cửa tại Đài Loan.

Hải Ly

Đài Loan đang già hóa dân số với tốc độ nhanh nhất thế giới, và đến cuối năm 2025, đảo quốc này đã trở thành một "xã hội siêu già" với tỷ lệ người cao tuổi cứ 5 người dân thì có một người trên 65 tuổi. Tuy nhiên, các chính sách hiện hành vẫn còn bám sâu vào tư duy truyền thống rằng: "Người cao tuổi cũng đồng nghĩa là nhóm yếu thế dễ bị tổn thương", có khả năng dẫn đến thiếu hụt lực lượng lao động, suy thoái ngân sách và làm trầm trọng thêm các xung đột thế hệ. Theo một báo cáo đặc biệt đi sâu vào "ba khoảng trống lớn" mà một xã hội siêu già đang phải đối mặt, các chuyên gia thẳng thắn nhận định rằng trợ cấp phúc lợi xã hội không đủ để giải quyết cuộc khủng hoảng, làm thế nào để chuyển đổi 84% người cao tuổi khỏe mạnh thành lực lượng lao động hữu ích cho xã hội? Đây không chỉ là thách thức đối với chính phủ mà còn là cẩm nang sống còn thiết yếu cho tất cả công dân. Hôm nay, mời các bạn cùng quan tâm đến chủ đề này và tìm hiểu lý do tại sao chính phủ vẫn khăng khăng tuân theo các tiêu chuẩn quốc tế và không dễ dàng thay đổi định nghĩa về người 65 tuổi.

Năm 1914, vào thời kỳ bị Nhật cai trị Đài Loan, gia tộc Đại Giang (Ōe) Nhật Bản đã mở một địa điểm tại núi Viên Sơn để mọi người vào tham quan động vật, ngắm hoa và cây cối. Vào năm tiếp theo, ăn phòng Đài Bắc của chính phủ Nhật Bản đã mua lại khu này và xây dựng nó thành vườn thú quốc gia. Năm 1916, vườn thú chính thức hoạt động, đây là nguồn gốc thành lập của sở thú Đài Bắc. Năm 1986, do địa điểm ban đầu ở núi Viên Sơn không thể mở rộng thêm, sở thú đã được chuyển đến Mộc Sách thuộc khu Văn Sơn, thành phố Đài Bắc.

Sau khi Sở thú Đài Bắc được chuyển đến Mộc Sách, tổng diện tích ban đầu của nó là 182 ha. Sau đó do xây dựng trạm Metro sở thú Đài Bắc và đường cao tốc số 3 nên một phần đất đã được chuyển nhượng. Hiện tại diện tích vẫn còn rộng 165 ha, trong đó đã khai phá và sử dụng gần 100 ha, đây là sở thú lớn nhất Đài Loan. Bên trong sở thú gồm 8 khu vực triển lãm ngoài trời, 6 phòng triển lãm trong nhà , 2 khu vực dạy học về giáo dục môi trường. Toàn bộ sở thú được bao bọc bởi rừng thứ sinh tự nhiên, là nơi để nghỉ dưỡng được hình thành bởi sự kết hợp của cảnh quan thiên nhiên và hệ sinh thái đặc sắc. Điểm đặc sắc nhất của toàn bộ sở thú là cách bố trí môi trường trưng bày được áp dụng “phương pháp trưng bày theo sinh thái địa lý”, dựa theo môi trường sống nguyên thủy của động vật để bố trí cho môi trường mới hiện tại, giúp cho động vật thoát khỏi sự xiềng xích, có không gian sinh hoạt tự do, tạo ra môi trường sống gần giống với môi trường sống của động vật, để chúng không cần phải thay đổi thói quen sinh hoạt, đồng thời cũng để du khách hiểu hơn về động vật. Đây là 1 sở thú có đầy đủ chức năng từ giáo dục, nghiên cứu, bảo vệ động vật đến nơi để vui chơi giải trí.

Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ra mắt tập truyện tranh “Nhóc Maruko”, một triển lãm về bộ truyện này đã được tổ chức tại Công viên Văn hóa và Sáng tạo Tùng Sơn, thành phố Đài Bắc từ ngày 18/6 đến ngày 28/9/2026.

Triển lãm không chỉ là nơi tái hiện những hình ảnh đặc sắc và quen thuộc với các độc giả, còn trưng bày các bản phác thảo của tác giả, và hành trình từ những tập truyện tranh đến bản chuyển thể thành phim hoạt hình.

Nhân dịp diễn ra triển lãm, xin mời các bạn cùng tìm hiểu về bộ truyện tranh “Nhóc Maruko”, về cuộc đời của nữ tác giả Momoko Sakura và những điều thú vị mà ít người biết về tập truyện tranh này. Bên cạnh đó, phần hai của chương trình sẽ là những chia sẻ về không gian triển lãm tại Đài Bắc.

Xin mời các bạn cùng lắng nghe.

---

【櫻桃小丸子原作 40 週年】特展

松山文創園區 5號倉庫（台北市信義區光復南路133號）

Vào dịp tháng bảy âm lịch, các làng chài sẽ chuẩn bị nhiều lễ phẩm để cúng cô hồn.