Khám phá Đài Loan

Trong tập cuối của loạt đề tài tìm hiểu Lịch sử phát triển của ngành trà Đài Loan, Hải Ly mời các bạn tiếp tục câu chuyện từ sau năm 1975, thời điểm ngành trà Đài Loan bắt đầu chuyển hướng từ xuất khẩu sang thị trường trong nước.

Cũng từ đây, thói quen uống và thưởng trà của người Đài Loan ngày càng phổ biến. Các cuộc thi trà, quán thưởng trà và nhiều thương hiệu lần lượt ra đời, góp phần đưa những loại trà đặc sản như Ô Long Đống Đỉnh, Đông Phương Mỹ Nhân, Bao Chủng Văn Sơn, Kim Huyên, Thúy Ngọc hay trà núi cao đến gần hơn với người tiêu dùng.

Bước sang những thập niên sau, ngành trà tiếp tục thay đổi theo thị trường, chú trọng hơn đến chất lượng, xây dựng thương hiệu và phát triển các dòng trà đặc trưng của từng vùng. Từ sau năm 2010, sự trở về của nhiều người trẻ cùng những cách làm và cách quảng bá mới cũng tạo thêm hướng đi cho ngành trà.

Qua bốn tập, chúng ta đã cùng nhìn lại chặng đường hơn 150 năm của trà Đài Loan, từ những cây trà rừng bản địa, thời kỳ xuất khẩu với tên gọi Formosa Tea, cho đến sự phát triển đa dạng của ngành trà ngày nay. Mỗi giai đoạn đều để lại những dấu ấn riêng và góp phần tạo nên diện mạo của trà Đài Loan hiện tại.

Hải Ly

Bảo tàng Khảo cổ học chi nhánh Đài Nam thuộc Bảo tàng Tiền sử Quốc gia Đài Loan gần đây đã tổ chức một chương trình triển lãm đặc biệt mang tên "Sự gián đoạn và sự tiếp nối: Đối thoại giữa ông Ryuzo Torri và các dân tộc nguyên trú đương đại", lần đầu tiên mang đến Đài Loan những ghi chép thực địa của nhà nhân chủng học người Nhật Ryuzo Torri có niên đại 130 năm, trong đó ghi lại cuộc sống của các thổ dân Đài Loan. Thông qua sự diễn giải chung của các nhóm nghiên cứu Đài Loan và Nhật Bản cùng các cộng đồng dân tộc nguyên trú, đã biến những ghi chép nhân chủng học 130 năm tuổi từ nhà nghiên cứu thành một cơ hội quan trọng để trợ giúp các tộc người bản địa khám phá lại nền văn hóa và câu chuyện lịch sử của chính mình. Sau đây, mời các bạn tìm hiểu các chuyến khảo sát thực địa và những thu thập từ nhà khảo cổ học Ryuzo Torri đối với các cộng đồng dân tộc nguyên trú tại Đài Loan, vì sao những tài liệu từ 130 năm trước lại có giá trị hơn nhiều trong thời đại ngày nay?

Đặc khu triển lãm nghệ thuật The Pier-2 Art Center mà 30 năm trước chẳng mấy ai biết đến, ban đầu nơi đây chỉ là một nhà kho của cầu tàu số 2, trong bến tầu số 3 của cảng Cao Hùng, bị đóng cửa bỏ hoang nhiều năm, mãi cho đến năm 2000, lần đầu tiên được trận pháo hoa mừng ngày quốc khách chiếu sáng. Khu này tuy nằm ở vị trí hẻo lánh, nhưng mặt bằng rỗng rãi, rất có tiềm năng phát triển.

Thị trưởng đương nhiệm lúc đó là bà Trần Cúc đã tổ chức một loạt các hoạt động văn hóa nghệ thuật tại khu The Pier-2 Art Center, bao gồm Lễ hội thiết kế dành cho giới trẻ Kaohsiung, Lễ hội nghệ thuật chữ Hán, Lễ hội nghệ thuật tạo hình thép, Lễ hội nghệ thuật thiết kế container, và triển lãm thiết kế tượng với chủ đề Người Kaohsiung, khiến cho người dân Kaohsiung như được đắm mình trong dòng sông nghệ thuật đa nguyên.

Mọi người đều yêu thích không gian nghệ thuật rộng rãi khoáng đãng, ung dung tự tại của khu The Pier-2 Art Center, nên Cục văn hóa đã phát triển mở rộng đặc khu này. Thông qua tuyến đường hàng không giáp biển, men theo bến cảng Kaohsiung, đặc khu này cùng với Lãnh sự quán nước Anh Takow và Khu văn hóa cảng Hong Mao (Hồng Mao) cạnh đó, đã tạo nên một tuyến đường du lịch được mệnh danh là tam giác vàng của vùng đất cảng.

Đặc khu triển lãm nghệ thuật The Pier-2 Art Center trở thành địa điểm mới trong phát triển văn hóa Cao Hùng, thành phố với bến cảng trải dài 10km trong tương lai. Kết hợp với hệ thống đường sắt vòng quanh thành phố, một tuyến giao thông mới.

Ở Đài Loan, đời sống và văn hóa tín ngưỡng từ lâu đã gắn bó mật thiết với nhau. Đi dọc các con phố trong các đô thị sầm uất hay ghé qua những vùng quê xa xôi, chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp những ngôi đền, chùa, miếu với hương khói nghi ngút. Nhưng bên cạnh sự thành kính dành cho thần linh, trong đời sống dân gian Đài Loan còn lưu truyền không ít những câu chuyện kỳ bí, phản ánh sự kính sợ của con người trước thế giới tâm linh, ma quỷ và những điều không thể lý giải được.

Trong không khí của tháng Bảy âm lịch này, xin mời các bạn hãy cùng đi tìm hiểu về hai ngôi nhà "ma" nổi tiếng của Đài Loan, đó là Bệnh viện Hạnh Lâm (杏林醫院, địa chỉ: 台南市中西區西門路一段512號), và Dinh thự cổ nhà họ Lưu – "Nhà ma Dân Hùng" (劉氏古厝 - 民雄鬼屋, địa chỉ: 嘉義縣民雄鄉興中村義橋12號), để cùng khám phá đằng sau vẻ ngoài hoang phế và những lời đồn rùng rợn, là những câu chuyện rất đời, về con người, gia đình, sự phát triển của đô thị và những biến đổi của xã hội Đài Loan.

Trung Nguyên Phổ Độ (中元普渡) là một trong dịp lễ tiết quan trọng của người Đài Loan, đồng thời cũng là một nét văn hóa tín ngưỡng dân gian rất đặc trưng như cúng cô hồn, nghi thức Phổ độ chúng sinh,...

Chỉ riêng về tập tục đốt giấy vàng mã, trong lễ Trung Nguyên Phổ Độ, tiền vàng mã không phải loại nào cũng có thể dùng chung. Do đối tượng được thờ cúng gồm thần linh, tổ tiên và “hảo huynh đệ” (cách gọi dân gian dành cho những vong linh không nơi nương tựa), nên chủng loại tiền giấy, trình tự cúng và cách hóa vàng cũng có những điểm khác nhau.

Ngoài ra, để khuyến khích người dân có thể vừa bảo lưu các tập tục tín ngưỡng dân gian, nhưng đồng thời cũng đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy, thân thiện với môi trường, những năm gần đây, chính quyền và nhà sản xuất cũng có nhiều chính sách và biện pháp khác nhau, như đốt giấy vàng tập trung, quản lý phòng cháy chữa cháy, sản xuất giấy vàng bằng chất liệu thân thiện môi trường...

Xin mời các bạn cùng đón nghe chuyên mục, để cùng tìm hiểu về đôi nét tập tục về đốt vàng mã tại Đài Loan!

Khi nhắc đến việc mua sắm của thế hệ trẻ, chúng ta thường nghĩ đến quần áo thời trang, điện thoại thông minh, mỹ phẩm hay những món đồ công nghệ mới nhất, thì ngày nay bức tranh ấy đã có nhiều thay đổi. Một trong những xu hướng nổi bật nhất của giới trẻ Đài Loan hiện nay là họ sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho sức khỏe.

Đó không chỉ là việc mua thực phẩm chức năng hay đăng ký một phòng tập thể hình, mà còn là một lối sống hoàn toàn mới. Họ đầu tư vào giấc ngủ, chăm sóc sức khỏe tinh thần, cải thiện chế độ dinh dưỡng, sử dụng các thiết bị theo dõi sức khỏe, tham gia các khóa thiền, các chuyến du lịch chữa lành, thậm chí dành thời gian để học cách quản lý cảm xúc và giảm căng thẳng.

Xu hướng này không chỉ diễn ra tại Đài Loan mà còn là bức tranh chung của nhiều quốc gia phát triển ở châu Á và phương Tây. Theo báo cáo mới nhất của Công ty tư vấn McKinsey phối hợp với Global Wellness Institute, ngành công nghiệp sức khỏe toàn cầu đã đạt quy mô gần 60 nghìn tỷ Đài tệ. Điều đó cho thấy chăm sóc sức khỏe không còn là một nhu cầu đơn thuần mà đã trở thành một ngành kinh tế khổng lồ.

Trong tập phát sóng tuần này, xin mời quý vị thính giả đến với phần 2 của đề tài cùng tìm hiểu xu hướng tiêu dùng vì sức khỏe của thanh niên Đài Loan trong những năm gần đây nhé.

Trước mối đe dọa chiến tranh, ai nên ra chiến trường? Trong dư luận thường cho rằng giới trẻ không muốn chiến đấu vì đất nước, lập luận rằng những người từng trải qua chiến tranh sẽ sẵn sàng bảo vệ hòa bình hơn. Tuy nhiên, theo một nghiên cứu gần đây do bà Phan Hân Hân, học giả Viện Hàn lâm Khoa học Đài Loan thực hiện cho thấy, đáng kinh ngạc là 88% thanh niên Đài Loan sẵn sàng "chiến đấu vì đất nước".

Trong cuộc khảo sát này đã phân tích thái độ của người dân ở các độ tuổi, giới tính, hoàn cảnh gia đình và tình trạng con cái thể hiện nhiều khía cạnh khác nhau tại Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời cũng đề xuất một số biện pháp nhằm tăng cường ý chí chống lại sự xâm lược của nước ngoài đối với người dân Đài Loan. Hôm nay, mời các bạn đến với một cuộc khảo sát về sự sẵn lòng "chiến đấu vì đất nước" của thế hệ trẻ Đài Loan, cho thấy phần nào khả năng huy động xã hội khi buộc phải đối diện với đe dọa chiến tranh tại quê hương mình.

Nam Phương Áo nằm ở Mũi đông bắc Đài Loan, giống như một hạt trân châu nằm trên khuỷu tay Thái Bình Dương, là cảng cá hiện đại đầu tiên được đưa vào khai thác sử dụng tại Đài Loan. Đảo liền bờ nằm ngang ở phía trước, hình thành bức bình phong chặn sóng dữ. Môi trường địa lý tự nhiên ưu việt này khiến cho người ta không thể nào lìa bỏ cho dù đã qua hàng trăm năm.

Từ năm 1923, khi cảng được đưa vào sử dụng cho đến nay, cảng Nam Phương Áo luôn dẫn đầu Đài Loan về sản lượng đánh bắt cá, có đến 99% cá thu Đại Tây Dương (loài cá biển có hình dáng thuôn dài, khá giống cá ngừ nhưng nhỏ hơn) trên toàn Đài Loan đều được đánh bắt tại Nam Phương Áo. Rãnh đứt gãy ven bờ biển Hoa Liên Đài Đông vừa đúng nằm ở ngoài khơi Nam Phương Áo, như chiếc thang máy từ từ đi lên, đưa lượng tảo phong phú vào dòng hải lưu đen, dòng cá di cư chờ sẵn ngay trước vịnh, chúng há to mồm tranh nhau thức ăn. Được thiên nhiên ban cho những điều kiện tuyệt vời như vậy nên các tàu đánh cá của Nam Phương Áo ngày nào cá cũng đầy khoang.

Với sự tàn phá của thời gian, viên trân châu sáng đẹp cũng bị ố vàng. Cùng với sản lượng cá ngày càng giảm xuống, sản lượng san hô cũng bị thu hẹp, nhân khẩu của Nam Phương Áo dần dần di chuyển đi nơi khác, những ngôi nhà cũ tường thâm lốm đốm khắc ghi dấu vết thời gian. Không khí nhộn nhịp tràn ngập tiếng cười nói ồn ào ngày xưa đã không còn nữa, nhưng tàu đánh cá xếp hàng sắp lớp trong cảng vẫn trong tư thế trầm lặng đợi đến lượt mình xuất phát ra khơi. Vài tàu đánh cá cập bến chuyển cá xuống tàu, người bán đấu giá và các ngư dân miệng ngậm điếu thuốc, nói chuyện với thuyền trưởng một cách thong dong trong khi chờ xe tải đến chở cá đi. Không khí ngưng đọng, ấp ủ dấu hiệu của sự thay da đổi thịt, Nam Phương Áo với vẻ đẹp trời cho, đang tạo cho nơi đây một diện mạo mới.

Vẻ đẹp của Nam Phương Áo là sự kết hợp giữa thiên nhiên và nhân văn.

Đã bao giờ các bạn nghĩ đến ý nghĩa của từ “nhà” chưa?

Nhà có thể là một ngôi nhà, một địa chỉ cụ thể nhưng cũng tượng trưng cho gia đình, cho những kỷ niệm của những người xa xứ.

Và trong ngày hôm nay, xin mời các bạn cùng đến với một triển lãm xoay quanh về chủ đề “nhà”. Đó là triển lãm cá nhân của nữ họa sĩ người Tây Ban Nha Eva Armisén, với chủ đề 家：情感在基隆靠岸—Eva Armisén個展 (Home: Eva Armisén Solo Exhibition), và được tạm dịch sang tiếng Việt: “Nhà - Nơi những cảm xúc cập bến Cơ Long”.

Các tác phẩm của bà mang màu sắc tươi sáng với những nét vẽ đơn giản, tuy nhiên lại chứa đựng rất nhiều ý nghĩa. Eva Armisén từng chia sẻ, bà không theo đuổi việc khắc họa những câu chuyện đời thường đầy kịch tính, mà hy vọng thông qua tác phẩm của mình, có thể nhắc nhở mọi người rằng hạnh phúc đích thực nằm ẩn sâu trong cuộc sống thường nhật. Đó có thể là một bữa tối, một cái ôm, hay một lời chào hỏi ân cần. Đó có thể là khoảnh khắc trở về nhà sau một ngày bận rộn và nhìn thấy ánh đèn quen thuộc, một khoảnh khắc mang lại cảm giác bình yên.

Bên cạnh đó, nhân kỷ niệm 400 năm khi người Tây Ban Nha đổ bộ lên Cơ Long, yếu tố “nhà” trong các tác phẩm của Eva Armisén khéo léo kết hợp với hình tượng cảng của Cơ Long. Đây không chỉ là nơi cập bến cho những chuyến hàng, còn là nơi cập bến cho những cảm xúc của những người con xa xứ, để từ đó chúng ta chứng kiến sự chuyển mình đầy tự hào của thành phố cảng này.

Hãy cùng nghe nội dung ngày hôm nay để hiểu rõ hơn về triển lãm này nhé.

---------

家：情感在基隆靠岸—Eva Armisén個展

Home: Eva Armisén Solo Exhibition

Thời gian triển lãm: từ nay đến ngày 13/9/2026

Địa điểm: Bảo tàng Mỹ thuật Cơ Long 基隆美術館