نظریه‌ایی در باب اختراعات بشری" از جمله کتاب‌های اخیر سیمون بارون-کوهن استاد روانشناسی رشدی دانشگاه کمبریج است. بارون-کوهن حدود سه دهه است که درباره اختلال اوتیسم پژوهش می کند و از جمله نظریه‌پردازان مشهور این حوزه است. او برای مخاطب فارسی زبان نیز شناخته شده است و ترجمه چند کتاب از وی با نام‌های "شناخت شرارت بشر" و "زن چیست؟ مرد کیست؟" به چاپ رسیده است. در کتاب الگویابان او به جمع بندی پژوهش‌های خود درباره به اصطلاح انواع مغزها می پردازد. او مدعی است که مغز انسان هوشمند در دو محور به توانمندی‌های مهمی رسیده است: از یکسو قدرت نوعی خواندن ذهن دیگران و درک نیات و عواطف و حالات هیجانی ایشان و از سوی دیگر توان استدلال درباره وقایع فیزیکی جهان پیرامون و کشف روابط علّی و معلولی در آن. به مورد اول توانایی همدلی و به مورد دوم مکانیسم سیستم‌سازی می گوید. به اعتقاد اون مکانیسم سیستم‌سازی مسئول اکتشافات و اختراعات است. افرادی که در آنها این مکانیسم رشد زیادی دارد مشاهده‌گران دقیق جهان هستند، علاقه مفرط به طبقه بندی و آزمایش دارند، مکرر درباره علت رخ‌دادها سوال می‌کنند، اشتغال زیادی با اعداد و محاسبات دارند و می‌توانند فارغ از روابط انسانی و عاطفی ساعت‌ها تا سال‌ها برروی پدیده‌های مکانیکی تامل و اندیشه کنند. این توانمندی بدون عارضه و هزینه نیست و این افراد در روابط عاطفی و هیجانی ضعیف بوده و آسیب پذیرترند. همچنین گاهی پرسشگری افراطی آنها و تمرکز بی وقفه بر روی برخی مسائل تکراری باعت نوعی جمود شناختی و سرسختی و یک‌دندگی می شود. بعلاوه بنابر ادعای او منتهی‌الیه این توانمندی می تواند به اختلال اوتیسم ختم گردد. این ادعای بارون-کوهن چه درست و چه نادرست طرفداران و مخالفان جدی پیدا کرده است. حتی چالشی‌تر اینکه او مدعی است که نظام سیستم‌سازی با تستوسترون و مغز مردانه مرتبط تر است. آیا بین سرسختی که در کتاب تاد کشدن به آن پرداختیم و یک‌دندگی اوتیستیک شباهتی وجود دارد؟ آیا افراد علاقمند به علوم بویژه علوم پایه و فنی و همچنین دانشمندان و مخترعان در مقایسه با دیگران صفات اوتیستیک بیشتری دارند و در حوزه همدلی و هیجانی دچار اشکال هستند؟ آیا بین نبوغ علمی و ریاضی و صفات اوتیستیک قرابتی هست؟ آیا علاقه پسران به مسائل فنی، مهندسی و مکانیکی از این گرایش نشات می‌گیرد؟ چرا صفات اوتیستیک در مردان شیوع بیشتری دارد؟ اینها همگی سوالاتی هستند که در جلسات آینده به نقد و بررسی آنها خواهم پرداخت.