Kıraathane

Bu sohbetin konusu, kesintisiz elli yıl yayımlanmış olan Kulis dergisinin yayımcısı ve tiyatro sanatçısı Hagop Ayvaz'ın tiyatro sahnesi tanıklıkları. Başka deyişle, “olsa olsa eski program dergilerinde soluk birer hayal olup kalmış” fakat sayesinde sesini bugüne ulaştırmış olan tiyatro oyuncuları: Suya yazı yazanlar.

Bu sezonki ev konserimizin konukları iki değerli sanatçı, flütist Aslıhan And ile arpist Yonca Atar.

Birçok besteciye ilham olmuş bu iki büyülü enstrümanın, flüt ve arpın birlikteliği, tarih öncesinden bu yana sanatın birçok alanına etki etti. Romantizmden bugüne uzanan geniş bir yelpazeden oluşan ve sanatçıların İstanbul Edebiyat Evi için özel olarak oluşturduğu bu konser programı, İtalyan ve Fransız bestecilerin eserlerini içeriyor. Bu konserde flüt ve arpın yumuşak tınılarıyla birlikte enstrümanların sınırlarını zorlayan heyecan verici eserlerle tanışacaksınız. İyi dinlemeler.

Resital Programı

G. Donizetti (1797-1848), Larghetto and Allegro in G Minor, A 508

N. Rota (1911-1979), Sonata for flute and Harp, I. Allegro molto moderato

J. Ibert (1890-1962), Entr’acte

B. Andres (1941- ), Algues

F. J. Gossec (1734-1829), Tambourin

Asuman Susam'ın yeni kitabı Açıklığa Doğru, bizi Türkçe şiir ve edebiyat üzerine düşünme biçimi ve kapsayıcılığıyla heyecanlandırdı. Bu kitabı Susam'dan dinlemek için Mesut Varlık'ın moderatörlüğünde, Zoom marifetiyle buluştuk. Bir şairin, bir yazarın başka şair ve yazarların eserlerine bakışını yansıtan Açıklığa Doğru'dan yola çıkan kapsamlı sohbetin kesintisiz kaydını burada dinleyebilirsiniz.

Bu özel akşam için Fulya Özlem'in bizlere ilettiği not şöyle: "'Fulya Özlem & Akustik Kabare' ismiyle yayımlanan son albümüm Manidar Boşluk’u dinleyenler farketmiştir: Taş Plak dönemi müziğimizi yeniden canlandırmak benim son yıllarda müzikal amaçlarımdan biri. Bu bağlamda yaptığım şey, o dönemin kanto, tango, fasıl şarkısı, şehir türküsü gibi popüler türlerinde, musikîmizin çeşitli makamlarında yeni ve özgün eserler bestelemek, bunların güftelerinde de dönem özellikleri ile kabare unsurlarını öne çıkaran teatral bir tarz yaratmaktı. Bunların bağlamını oluşturan, Taş Plak döneminden şarkıları ise konserlerimde daha geniş bir repertuvarla seyirciye sunuyordum. Evde bu kadar oturduğumuz bu pandemi sürecinde, ben de tutkunu olduğum bu müzikal bağlamı edebiyatla buluşturmaya karar verdim. Tanzimat romanları ve Tanzimat döneminde geçen romanlarda, o her zaman söylediğim, belki çocukluğumdan beri bildiğim şarkılarla, bu sefer bir roman sahnesinin parçası, bir atmosferin yaratıcısı, bir anlatının ritmik temeli ya da lokomotifi olarak karşılaştıkça, o şarkılardan bir repertuvar oluşturma isteğim arttı. Bunlar bazen bir romanda, ya da öyküde ismi doğrudan anılan şarkılar -fasıl şarkıları, şehir türküleri, vs- bazen de romanı okurken, yazarından, ya da anlatılanların çağrıştırdıklarından dolayı aklıma gelen, adeta romanın 'soundtrack'i olan şarkılar diyebilirim. İşte böyle bir repertuvardan birkaç örnek şarkı çalacağız Kıraathane’de sizlere."

"Sadece çarpma ânında tüm algılarımın ne kadar keskinleştiğini hatırlıyorum. Dünya farklı bir yer gibi görünmüştü gözüme, düşüncelerim dışında her şey yavaşlamış hatta durmuştu. İnsanların yüzlerinde dehşet vardı ve ben ölüm öncesi iyimserlik denilen kavramın varlığından haberdar değildim. Evet var böyle bir şey. Artık öğrendiniz. Ölmeden önceki son saniyelerinizde asla ölmeyeceğinizi düşüneceksiniz. Son ânın içindeymiş sonsuzluk."

Bu satırlar Murat Gülsoy'un "gerçekle gerçeküstünün sınırlarında dolaşan yedi öykü" içeren yeni kitabından: Belirsiz Bir Ânın Kıyısında. Bu kitap üzerine konuşmak üzere buluşuyoruz bu akşam. Murat Gülsoy'a psikanalist Ayça Gürdal Küey eşlik ediyor.

İstanbul Edebiyat Evi'nin müdavimleri Sonbahar 2020 sezonumuzda, "Babamı Kim Öldürdü" başlıklı bir etkinlikte Édouard Louis'nin aynı adlı romanı ve o romandan uyarlanıp Moda Sahnesi'nde oynanan tiyatro oyunu üzerine kapsamlı bir sohbet yaptığımızı hatırlayacaklardır. O sohbetin kaydını bu kanalda izlemek mümkün.

Bizim Édouard Louis'ye duyduğumuz ilgi ise devam ediyor. İşçi sınıfına mensup ailesinde yaşadıklarından yola çıkarak yazdığı romanlarında ırkçılık, sömürü, cinsiyetçilik, ekonomik bunalım, nefret suçu, ayrımcılık temalarını işleyen bu genç Fransız yazarın bu kez 2014'te yayımlanan En finir avec Eddy Bellegueule adlı romanı Eddy'nin Sonu adıyla, yine Can Yayınları'ndan ve yine Ayberk Erkay'ın çevirisiyle Türkçede.

Bu programda, Eddy'nin Sonu'nu Cem Alpan, Rahime Sarıçelik ve Ayberk Erkay değerlendiriyorlar.

Pandemide çalışma, üretme ve geçim koşulları olumsuz etkilenenler arasında DJ'ler de vardı kuşkusuz. Bu yayında, onlardan birinin, Şevval'in hikâyesine odaklanıyoruz.

Şehir efsaneleri bol olan İstanbul’un popüler hafızasına tarih ve kurmaca bileşimi bir katkı, heyecan verici bir çizgi-roman projesi, ilk kez Kıraathane’de sesini duyurdu. Popüler kültür meraklısı bir tarihçi, Cemal Kafadar, ve tarih meraklısı bir çizer, Cem Dinlenmiş, ortak çalışmalarını anlattı.

Uzun Firdevsi, Arap İlyas, Mevlana Firaki ve Evliya Çelebi gibi tarihi kaynaklardan derlenmiş, efsanevi kötü kahraman Yanko Bin Madyan’ın İstanbul’u önce inşa ederken sonra nasıl mahvettiğinin hikayesi. Dilden dile dolaşacak, tam “Kıraathanelik” bir hikâye. “Zamanımızdan yaklaşık üçbinbeşyüz yıl önce geçer, gerçek olaylarla ve kişilerle alakası yoktur” diye hatırlatıyor Cemal Kafadar. “Bundan daha fazla özet veremeyiz, bir sürpriz ögesi var” diye de ekliyor.

İstanbul’un fethinin yıldönümünde, fetihten başlayarak Evliya’ya kadar uzanan ve günümüze kadar ulaşan bir şehir efsanesinin izindeyiz. 29 Mayıs 2021'de Zoom üzerinden, Nilüfer Kuyaş'ın moderatörlüğünde gerçekleştirdiğimiz bu ilginç sohbetin tam kaydını burada dinleyebilirsiniz.

İstanbul Edebiyat Evi'nde "Dayanışma Mevsimi" sürüyor. "Hikâyemiz-Müziğimiz" serisinde bu akşam Rewşan'ın Progressive Folk soundunu yüreğe dokunan melodiler ve Kürtçe - Ermenice şarkı sözleri eşliğinde akustik olarak dinleyeceğiz. Bu mini konserde Rewşan'a gitarda İpek Ektaş eşlik ediyor.

Jacques Rancière, Sinematografik Masal kitabının bir bölümünde, Deleuze’ün sinema üzerine iki ciltlik çalışmasının ardında yatan temel varsayımlara bir dizi itiraz yöneltiyor ve sinemanın biri “hareket-imgeye”, diğeri “zaman-imgeye” karşılık gelen iki dönemi arasında net bir kopuş olduğu tezini reddediyor. Rancière’e göre, Deleuze’ün hatası “alegorik” bir okuma yapmak ve film kahramanlarının krizinin imgenin krizi olduğunu sanmak. Hareket-imge hiçbir zaman krize girmedi, zaman-imge baştan beri sinemanın kurucu bir unsuruydu.

Hakan Yücefer bu konuşmada, Deleuze’ün hareket-imgenin krizini nasıl ele aldığına Rancière’in itirazlarının canlandırdığı bir merakla yeniden bakmak istiyor. Hareket-imgeyle zaman-imge arasında nasıl bir ilişki var? Karşıtlık mı karşılıklılık mı, kopuş mu döngüsellik mi? Aynı imge rejiminin iki kurucu kutbuyla mı karşı karşıyayız, yoksa iki bağımsız imge rejimi mi söz konusu?

Bu soruları tartışırken Rancière’in de Deleuze yorumcularının da üzerinde durmadıkları ilginç bir noktadan yola çıkacak Yücefer. Deleuze, hareket-imgenin sona ermesine ilişkin bir değil üç farklı çözümleme sunuyor: tamamlanma, estetik nihilizm ve yaratıcılık. Rancière’in Deleuze’e yönelttiği itirazlara bu üç çözümlemeyi karşılaştırarak yanıt vermenin mümkün olduğunu gösterecek.