Kıraathane

Kıraathane İstanbul Edebiyat Evi'nin 2018'den bu yana devam eden Genç Okurlar ve Yazarlar programının öğrencileri tarafından hazırlanan bu yepyeni podcastte edebiyata, sanata, topluma ve hayata meraklı ama sorgulayıcı gözlerle bakıyoruz! Öğrenciler, Aslı Tohumcu ve Suzan Demir'in rehberliğinde bu sene için belirlenen "Aşk İçinde" teması ile ilgili çeşitli yapıtlar hakkında, ilgililere görüşme imkanı yakaladı. Bu bağlamda, podcast serimizin ikinci bölümünün konuğu cinsiyet kimliği, cinsel yönelim, cinsel işlev bozuklukları alanlarında çalışan sevgili Psikiyatrist Dr. Seven Kaptan oldu. Kaptan ile cinsel yönelim, cinsiyet kimliği ve ergenlik döneminde LGBTİ+ birey olmak hakkında konuştuk. Podcast sürecine emeği geçen tüm Kıraathane öğrencilerine ve öğretmenlerine; özellikle Açelya Yılmaz, Zeynep Ceren Özden, İrem Dölen ve Gülten Bahar Gün'e sonsuz teşekkürler. Herkese şimdiden keyifli dinlemeler!

Kıraathane İstanbul Edebiyat Evi'nin 2018'den bu yana devam eden Genç Okurlar ve Yazarlar programının öğrencileri tarafından hazırlanan bu yepyeni podcastte edebiyata, sanata, topluma ve hayata meraklı ama sorgulayıcı gözlerle bakıyoruz! Aslı Tohumcu ve Suzan Demir'in rehberliğinde bu sene için belirledikleri "Aşk İçinde" teması ile ilişkili çeşitli yapıtları sanatçılarla konuşacaklar. Bu podcast serisinin ilk bölümünün konuğu belgesel sinemacı, Boğaziçi Üniversitesi akademisyeni, doğa ile hak savunucusu ve nükleer karşıtı Can Candan. Podcastimizin bu bölümünde Candan ile 2013 yılında yayınladığı LGBTI+ topluluğundan bireyler ve aileleri ile söyleşilere dayalı “Benim Çocuğum” belgeseli üzerine konuşuldu. Herkese şimdiden keyifli dinlemeler!

İstanbul Edebiyat Evi'nde Gülten Akın’ı sevgiyle, Aksu Bora ve Duygu Kankaytsın'ın katılımıyla konuştuk, andık. “Kestim kara saçlarımı” ve “Sevgiyi yaktım” diyerek başkaldıran, “Ah kimsenin vakti yok durup ince şeyleri anlamaya” diye kinayesini de esirgemeyen, inceliklerin şairi Gülten Akın. Mart 2020’de İzmir’de yapılması planlanan ve pandemi nedeniyle gerçekleşemeyen sempozyumu, Duygu Kankaytsın ve Asuman Susam, pandemiye rağmen kitaplaştırdılar.

İncelikler Tarihi bu iki şair ve editörün imzasıyla Yapı Kredi Yayınları’ndan 2022 başında çıktı. Gülten Akın’ın şiirine ve yaşamına ilişkin yakın okumaların yer aldığı kitap, üç bölümden oluşuyor. Edebiyat dostluklarının, tanıklıkların, hatıraların yanında, Akın’ın modern şiirdeki yerine ilişkin yeni okumalar içeriyor. Bu sohbete de İncelikler Tarihi kitabı rehberlik etti.

Yayıncılık Konuşmaları'nın bu bölümünde 1933 Temmuzu'ndan bu yana kesintisiz olarak yayın hayatına devam eden köklü edebiyat dergisi Varlık'ı konu ediyoruz. 1946’dan itibaren Varlık Yayınları ile birlikte yayıncılık ve kültürel tarihimizi biçimlendiren bir merkez haline gelen Varlık dergisi üzerine, derginin yayın yönetmeni, yazar ve şair Mehmet Erte ile birlikte 90 yıllık bir hikâyenin çeşitli duraklarına bakacağımız sohbetin moderatörü ise Mesut Varlık.

Washington Üniversitesi (St. Louis) İngilizce ve Karşılaştırmalı Edebiyat Bölümü profesörlerinden Anca Parvulescu ile "Istanbul, Capital of Comparative Literature" çalışmasından yola çıkan hem Auerbach mirasını, edebiyat başkenti İstanbul’u hem de diğer çalışmalarını ele alan, Dünya Edebiyatı'nın imkânları ve sınırları üzerine bir sohbet.

Bugün artık Dünya Edebiyatı'yla el ele giden Karşılaştırmalı Edebiyat'ın bir disiplin olarak başlangıcına dair en bilindik anlatılardan biri İstanbul’da doğduğudur. 1933’ten itibaren Nazi Almanyası'ndan kaçan ve Alman üniversitelerinden kovulan Leo Spitzer, Erich Auerbach, Alexander Rüstow, Ernst von Aster ve Hans Reichbach gibi birçok filolog ve bilim insanı Türkiye’ye gelmiş ve başta İstanbul Üniversitesi olmak üzere çeşitli üniversitelerde görev almıştır. Erich Auerbach, Marburg Üniversitesi Roman Dilleri ve Edebiyatları bölüm başkanlığından gelerek İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Okulu’nun başına geçirilmiştir. Hem İstanbul Üniversitesi’nde hem de tam on bir sene yaşadığı İstanbul’da kaleme aldığı Mimesis başyapıtı sayesinde Karşılaştırmalı Edebiyat disiplininin temellerini İstanbul’da ortaya koymuştur Auerbach. Başka deyişle İstanbul, Karşılaştırmalı Edebiyatın başkenti hâline gelmiştir. Auerbach ve Spitzer İstanbul’dan Amerika’ya gittiklerinde ise sürgünlük ve İstanbul deneyimlerini merkeze koyarak Amerika’da ilk kez Karşılaştırmalı Edebiyat bölümlerini kurarak çağdaş edebiyatın da seyrini değiştirmişlerdir.

Karşılaştırmalı Edebiyat'ın başkenti İstanbul anlatısını şimdiye değin Edward Said, Aamir R. Mufti, Fırat Oruç, Emily Apter ve Kader Konuk gibi eleştirmenler ziyaret etmiş ve bu anlatının tarihsel ve kültürel bağlamını çözümlemişlerdir. Daha da önemlisi karşılaştırmalı yöntemlerin ışığında bireysel sürgünlük hikâyelerinin bilinmeyen ulus ötesi yönlerini de bize aktarmışlardır. Karşılaştırmalı Edebiyat, Dünya Edebiyatı, modernizm ve modernite, eleştirel kuram üzerine çalışan Anca Parvulescu, 2020’de yayınladığı ufuk açıcı Istanbul, Capital of Comparative Literature adlı çalışmasında aşina olduğumuz bu İstanbul başkent anlatısına yenilikçi bir soluk getiriyor. Parvulescu Karşılaştırmalı Edebiyat tarihi tartışmalarını Batı ve Avrupa merkezli olmaktan çıkararak, İstanbul’a özellikle Osmanlı İmparatorluğu sonrası bağlamında eleştirel yeni bir gözle bakmamızı öneriyor.

Podcast dili İngilizcedir, buluşmanın Türkçe altyazılı video kaydını ise YouTube kanalımızda izleyebilirsiniz.

Şeceresinde kırk dağ doruğunun yazılı olduğu, ıssız koyaklarında kırk dengbejin uyuduğu çağdaş bir masal Serdestan. Kor zamanın hançer kınına sürülmüş külrengi bir ülkenin, yitirilmiş oğulların uzak kokusunda, parçalanan ömürlerin köz içinde ışıldayan hafızası. Ateşin özünün orada, hafızaya sarılı durduğunu bilmek iyi gelir, sürmü hayata tutunmak olanlara. "Müebbete yazgılı" bir hayat içinden, ebedî saflığı kuşanmış coşkulu bir hevesle sesleniyor Cengiz Sinan Çelik'in şiiri: "Günaydın ah uzak, ışıklı dünya! Merhaba! Roj baş!"

Ayrıntı Yayınları 2022 başında okurlara sunduğu sürpriz şiir kitabı Serdestan'ın arka kapağına bu notu düşmüş. 1974 Hozat doğumlu, 1997'den beri müebbet cezasıyla hapis yatan siyasi mahkûm Cengiz Sinan Çelik'in ilk şiir kitabı bu. Kitabın editörü Levent Turhan Gümüş, Sabri Ejder Öziç'in moderatörlüğünde bizimle Serdestan'ın ve tecritte yaşayan kanser hastası şair Cengiz Sinan Çelik'in hikâyesini paylaştı.