Kısa Dalga Podcast

Oxford Üniversitesi ve Karolinska Enstitüsü'nden moleküler biyoloji uzmanı Erdinç Sezgin, koronavirüsle ilgili son gelişmeleri anlatıyor: Koronavirüsle ilgili bilimsel çalışmalar bilgilerimize ne kattı? Virüsün yayılım hızı ne? Sürü bağışıklığı uygulayan İsveç başarılı olabilir mi? İlaç çalışmalaında hangi aşamadayız? ABD'de yaygın olarak kullanılan sıtma ilacının tedavide başarısı ne? Bilim insanlarının eleştirilerine rağmen neden yaygın kullanılıyor? İlaç firmalarına kazandırmak için bilimsel gerçekler göz ardı mı ediliyor? Hastalığı geçiren insanlardan alınan antikorlar neden korona ile mücadelede büyük bir umut oldu? Türkiye'de salgınla mücadele nasıl gidiyor? Hangi önlemler alınmalı? Ve en önemlisi karantina günleri ne zaman biter? Kemal Göktaş sordu, Erdinç Sezgin yanıtladı.

Türkiye’de 10 Mart’ta ilk koronavirüs tanısı açıklandığı günden beri toplumun yarısından fazlası evlerinde izolasyon halinde. Okulların da online eğitime geçmesiyle ebeveynlerin yükü iki katına çıktı. Kendileri de bilinmezlik ve kaygılarla mücadele eden anne babalar, bir de çocukların ruh sağlığını korumaktan da sorumlu. Ama evlerde işler kolaylıkla çığırından çıkıyor. Kısa Dalga’dan Nazan Özcan, karantina günlerinden çocukların ruh sağlığını da korumakla yükümlü anne babalar ve bilmedikleri bir durumla karşı karşıya kalan çocukların psikolojisini normal tutmak için yapılması gerekenleri psikolog ve hipnoterapist Şükran Sarp ile konuştu.

Korku, endişe, kaygı, öfke ve diğer duygular. Koronavirüs salgını başladığından beri herkesin ruh sağlığı da gidip geliyor. Bazen delirecek gibi hissediyoruz, bazen ağlamaklı, bazen öfkeli, bazen kayıtsız, hiçbir şey olmamış gibi, bazen de aşırı neşeli. Yaşadığımızı adlandıramıyoruz bile. Neyse ki profesyoneller var. Nazan Özcan, hem insanlarla hayatlarının nasıl değiştiğini konuştu hem de hepimizin selameti için ne yaşadığımızı, toplum olarak neler yaşayabileceğimizi, bütün bunlar karşısında nasıl ruh halimizi iyi tutacağımızı psikiyatrist Prof. Dr. Sibel Çakır ve psikolog İbrahim Eke’ye sordu.
* İyi haber şu, bu yaşadığımız henüz travma değilmiş. Kötü haber ise şöyle: Sonrasındaki travma olacakmış.
* Ruh sağlığı açısından riskli bir grup var. Mesela daha önce psikiyatrik tedavi görmüş olanlar, yaşlılar, sağlık çalışanları, azınlıklar, bağımlılıkları olanlar psikolojik sorun yaşamak açısından da riskli. Ve bunlar toplumun yüzde 20-30’una tekabül ediyor.
* Sosyal mesafe demek izolasyon demek olmamalı. Çünkü biz biliyoruz ki, yalnızlık insanı gerçekten öldürür.
* En yoğun ve sıkıntılı durum her gün işe gitmek, toplu taşımaya binmek zorunda kalanların. Bir taraftan yoğun biçimde evde kalın propagandası yapılırken, sokakta olmak zorunda kalan insana bu çok kötü hissettiriyor.
* Bu salgın arkasından bir depresyon salgını gelebilir. Salgında yakınlarını ve sevdiklerini kaybedenlerin ciddi bir yas süreci ve arkasından bir depresyon geliştirme tablolarından korkuyoruz.

Podcastin tam metnini www.kisadalga.net/okuyun adresinden okuyabilirsiniz.

Çalışma Ekonomisi uzmanı avukat Murat Özveri, Kısa Dalga’dan Faruk Eren’e koronavirüs günlerinde çalışmak zorunda kalan 13 milyon işçinin sorunlarının nasıl çözülebileceğini anlattı:
* Muhalefet, ‘Saray’ın masrafları yarıya düşürülmeli’ demek yerine “Çalışma durdurulmalı, işten çıkarmalar yasaklanmalı, çalışmayan insanların gelir kaybı devlet tarafından sağlanmalıdır” demeli.
* İşçilerin çalışmamaları nedeniyle ortaya çıkacak gelir kayıplarını karşılamak üzere servet vergisi kanunu çıkarılmalı.
* Cumhuriyet’in yüz akı olan 90 yıllık Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nda devletin salgın hastalıklar nedeniyle çalışmayan kişilere yardım yapması yükümlülüğü var.
* Bir tercihte bulunacaksınız: Ya Anayasa’nın 5. maddesine göre sosyal devlet olursunuz ya da IBAN numarası verirsiniz, herkes para versin dersiniz. Bu bir skandaldır.

Oxford Üniversitesi ve Karolinska Enstitüsü’nde bağışıklık sistemleri üzerine çalışan Yrd. Doç. Erdinç Sezgin, koronavirüsle ilgili merak edilen soruların yanıtlarını veriyor.
* Koronavirüs hava parçacıkları yoluyla bulaşır mı?
* Maske takmak gerekli mi?
* Test neden önemli? Türkiye'de neden yeterince test yapılmıyor?
* Aşı çalışmaları ne aşamada?
* Korona tedavisinde hangi ilaçlar kullanılıyor?
* Kesin tedavi edici ilaç çalışmaları umut veriyor mu?
* Koronavirüse çare bulunmaması ihtimal dahilinde mi?

İstanbul Tıp öğretim üyesi ve CHP Parti Meclisi üyesi Prof. Zeki Kılıçaslan, Türkiye’nin koronavirüs politikasını Basri Özgür’e anlattı:
“Türkiye’nin İtalya, İspanya gibi olmasını istemeyiz ama şu anki veriler o noktaya doğru gittiğimiz konusunda bizi kuşkulandırıyor, uyarıyor.”
“Yapılan en önemli eksikliklerden biri İran meselesi. İran’da bu olay hızlanmaya başladığı andan itibaren, İran konusunda gerekli radikal önlemler alınamadı.”
“Hastanede sağlık çalışanlarına bile uzun müddet test yapılmadı, bırakın vatandaşı. Dünya deneyimleri gösteriyor ki, çok sayıda sağlık çalışanı hasta oluyor. Bu durumda toplumun daha da çaresiz duruma gitmesi söz konusu olur.”
“Ne yapıp yapıp en ileri koruyucu tedbirleri almamız gerekiyor, bu harcamayı yapmamız gerekiyor toplum olarak, devlet olarak çünkü toplumun sağlığı çok daha büyük tehlikeye girecektir.”

Podcastin metnini https://www.kisadalga.net/okuyun/ adresinden okuyabilirsiniz.

Dünya karantinada. Koronavirüs salgını nedeniyle evlerimize kapandık. Bu sürecin yarattığı sorunlardan biri de 24 saatini aynı mekanda geçirmek zorunda kalan aile bireyleri ve çiftler arasında yarattığı gerilimler.
Yapılan çalışmalar zorlayıcı, stres altındaki dönemlerde insanların yüzde 85’inin cinsel isteklerinin azaldığını ifade ediyor. Yani çiftler arasında cinsel ilişki azalıyor ve gerilim yükseliyor.
Bu belirsiz süreli evden çıkamama durumunda çiftler olası krizlere karşı neler yapmalı? Yaşadıkları endişe ve stresle nasıl başa çıkmalı, birbirlerine nasıl destek olmalı? Beril Eski, hem izolasyon altındaki çiftlerle hem de klinik psikolog ve çift terapisti Didem Doğan ile psikiyatrist ve çift terapisti Gülşah Meral Özgür’le konuştu, soruların yanıtlarını aradı.

Podcastin metnini https://www.kisadalga.net/karantina-altinda-iliskiler/ adresinden okuyabilirsiniz.

Koronavirüsten sonra dünyanın ve virüsün en çok etkilediği Avrupa'nın eskisi gibi olmayacağına dair güçlü bir inanış var. Peki ama değişimin yönü nasıl olacak? Geleceğe ilişkin perspektif oluşturabilmek için bugünü , ülkelerin salgın karşısında nasıl bir sınav verdiklerini anlamamız gerekiyor. Üç ayrı Avrupa ülkesinde yaşayan üç akademisyen, Prof. Dr. Betül Yarar'ın moderatörlüğünde üç farklı yönetim anlayışının ortaya çıkardığı üç farklı salgın hikayesine odaklanıyor. Betül Yarar Almanya, Prof. Dr. Selim Eskiizmirliler Fransa ve Prof. Dr. Alev Özkazanç İngiltere'de koronavirüs salgınına devletlerin aldığı önlemleri, toplumların tepkisini, sağlık sistemlerini ve bu ülkelerdeki toplumsal-siyasal tartışmaları anlatıyor.

Yaklaşık bir haftadır her akşam saat 9’da Türkiye’nin her yerinden alkış sesleri yükseliyor. Alkışlananlar sağlık çalışanları. Ne yazık ki bu salgın günlerinde işin bir de aması var. Nazan Özcan, temizlik görevlisi, hemşire, doktor ve sendikacılarla insanlığın virüse karşı savaşında cephenin en önünde olanlarla konuştu:
* Alkışa değil, koruyucu ekipmana ihtiyacımız var.
* Üç katlı bez maske veriliyor bu, o da bulaşıcı hastalıktan bizi korumaz. Bone yok, maske yok, önlük yok. Doğru düzgün temizlik yapılamıyor.
* El dezenfektanı kesinlikle yok. Sadece sabunla yıkıyoruz ne kadar korursa.
* Hepimiz tedirginlik hissediyoruz, henüz vaka sayıları patlamadan, ruhen yıkıldık.
* Sağlık çalışanlarının sağlığını koruması şu açıdan çok önemli. Hasta sayıları arttığında biz yüzde 30-40 oranında sağlık çalışanları da bu hastalığa yakalanıyor.
* Bakanlık salgın başladığında plan yapması gerekiyordu, bizim gördüğümüz o planları yapmadılar, ya da o planlar tutmadı.
* Biz korona kapacağımızdan eminiz. Zaten bizim çalışma koşullarından kapmayacağımızı düşünmek mümkün değil. Aile hekimlerinin sık sık duyacaksınız kaptıklarını.
* Hastalar da bilmiyor, bakanlık da bilmiyor ne yaptığımızı. Ben de bilmiyorum. Ne yapacağımız belli değil. Hiçbir algoritma çalışmıyor gibi.
* Biz hastaları izole etmeye çalışıyoruz. Tarama testi kullanma şansımız yok. Soru işareti var kafamda.
* Yaşatırken ölmek istemiyoruz diye bangır bangır bağırıyoruz ama kimsenin umurunda değil gibi.
* Savaşta öne atılmış gibi hissediyorum kendimi, hiçbir şeyi olmayanlar gibi hissediyorum.
* Şu an 20’ye yakın arkadaşımız da çeşitli hastanelerde enfekte olduğunu biliyoruz. Karantinaya alınan oldu.