كتيبه

بوران دخت که به جنگ هندوان رفته است، فور، پادشاه هندوان را اسیر کرده است.

فور موقعیتی می یابد و می گریزد. لشکری بزرگ فراهم می آورد و به فرماندهی جیبال، دختر کیدآور ملک، به جنگ ایرانیان می فرستد.

در میان سپاهیان هند، گروهی هستند که سوار بر گاو جنگ می کنند. یکی از آنها، با نام کنید نهره، به میدان می آید. هر کی که از سپاه ایران و روم به جنگ او می رود کشته می شود.

بوران دخت و اسکندر درمانده اند که چه بکنند.

در این قطعه حوادث دوران محمود غزنوی گفته می شود که بیشتر در مورد لشکرکشیهای محمود به هند و گرفتن غنایم فراوان است. همچنین از قرارداد صلح با ایلک خان یاد می شود که بعد از برافتادن سامانیان ماوراءالنهر را تحت تصرف درآورده بودند.

سپاه بوران دخت با جادوی فور، شاه هندوان، در یک وادی افتاده است و راه فرار ندارد. هندوان بر آنها آتش می بارند و همه را می سوزانند. بوران دخت که "نام مهین یزدان" می داند نجات می یابد و به دنبال سپاه هندوان می تازد. پیلان بسیاری را می کشد و به پیلی می رسد که فور و آذر حکیم بر آن سوارند. آنها را اسیر می کند و به اردوگاه خود می برد. نمی داند آنکه با آذر اسیر شده است فور است.

از آنها تعبیر خوابی می خواهد. آذر که در تقدیر دیده است که به دست زنی از ایران کشته خواهد شد، جواب نمی دهد و کشته می شود.

در این قطعه مطالبی از ابتدای دوران غزنویان به نقل از تاریخ حیدری، نوشته شده توسط میر حیدر بن علی حسینی رازی، از تاریخ نویسان هند در حوالی سال هزار هجری آورده می شود.

آلپتگین که از امرای سپاه سامانیان بود، با امیر منصور سامانی اختلاف پیدا می کند و از او جدا شده غزنین را تصرف می کند. بعد از مرگ او، امرای لشکر بر حکومت سبکتگین توافق می کنند.

بعد از سبکتگین، بین پسران او، محمود و اسماعیل اختلاف می افتد. در نهایت این اختلاف به جنگ می کشد و محمود پیروز می شود.

در این متن هم مانند بسیاری از متونی که در قرنهای بعدی در مورد غزنویان نوشته شده، اغراق و بخصوص در اشاره به امور و حوادث ماورائی که موید حکومت حاکمان است، به وفور دیده می شود.

بوران دخت با سپاه ایران به دنبال فور پادشاه هند می رود تا با او جنگ کند. همارپال، حکیمی از شاگردان افلاطون، به او محل گذر کردن از آب گنگ را نشان می دهد و به او توصیه می کند که در نبرد با فور احتیاط کند چون او و دستورش، مردی حکیم به نام آذر، جادو می دانند .

بوران دخت به حرف همارپال گوش نمی کند و سپاهیان خود را به یک وادی می برد. فور با جادو در آن وادی بارانی شدید می باراند و سپاهیان بوران دخت را زمین گیر می کند.

این قطعۀ قسمت آخر تاریخ غزنویان به روایت تاریخ فرشته است. در ابتدا داستانهای دوران بهرامشاه بن مسعود بن ابراهیم نقل می شود. دوران سلطنت سی و پنج سالۀ او دورانی با رونق برای غزنین بود و شاعران و نویسندگان زیادی در دربار او پرورش یافتند.

در اواخر عمر در پی قتل محمد غوری، که داماد بهرامشاه بود، سیف الدین سوری به غزنین آمد و بهرامشاه فرار کرد. بهرامشاه مدتی بعد به غزنین حمله کرد و سیف الدین با خیانت غزنینیان اسیر شد. او را به خواری در شهر گردانیدند و بعد کشتند. علاءالدین سوری با لشکری بزرگ به غزنین آمد. پسر بهرامشاه در جنگ کشته شد و او به هند گریخت. بعد از او پسرش خسروشاه به حکومت رسید.

علاءالدین سوری غزنین را تصرف کرد و فرمان قتل و غارت داد.

خسرو شاه در لاهور هفت سال سلطنت کرد و بعد پسرش خسرو ملک به حکومت رسید. جنگ بین او و غوریان تحت حکومت شهاب الدین محمد غوری ادامه یافت. در نهایت سلسلۀ غزنویان در لاهور با شکست از غوریان به پایان رسید.

بوران دخت با ساز و برگ تمام وارد جنگ با جیباوه دختر شاه کیدآور هندی می شود. پس از کشمکش بسیار، بوران دخت او را اسیر می کند. لشکر ایران و روم قوت می گیرند و حمله می کنند و سپاه هند را در هم می شکنند.

کیدآور نیز به دست بوران دخت اسیر می شود. بوران دخت آنها را به دست مردانش می سپارد. آنها جیباوه و کیدآور و فور بن فور را در شهرها به خواری می گردانند. کیدآور از غصه می میرد و فور بن فور خود را می کشد.

جیباوه با فریب دادن زندانبان و وعده دادن به او، از بند رها می شود و به نزد فور پادشاه تمام هند می رود.

در ابتدا حوادث دوران سلطنت ابراهیم بن مسعود ذکر می شود که چهل سال حکومت کرد و دوران آرامی را به واسطۀ روابط خوب با سلجوقیان گذراند. او هم بنا به سنت غزنویان به هند لشکر کشید. داستان جالب توجهی ذکر می شود از سنگی که در دوران او به فرمان او در میدان شهر افتاد و با وجود رنجی که به مردم می رساند، تا سالها برداشته نشد!

بعد از او پسرش مسعود بن ابراهیم به سلطنت رسید و شانزده سال سلطنت کرد. او خواهر سلطان سنجر سلجوقی را به همسری گرفت. دوران او هم به آرامی سپری شد.

بعد از او پسرش ارسلانشاه به حکومت رسید. او برادران خود را در حبس انداخت، بجز یکی از آنها، بهرامشاه، که گریخت و به نزد سلطان سنجر رفت. واسطه ها در میان آمدند ولی صلح برقرار نشد. سنجر به غزنین حمله کرد و ارسلانشاه به هند گریخت. بعد از رفتن سنجر از غزنین، ارسلانشاه باز گشت. این بار هم شکست خود و به دست برادرش بهرامشاه کشته شد.

بوران دخت با سپاهی بزرگ از مردان ایران و روم و عرب به کمک اسکندر آمده است که از کیدآور شاه هند شکست خورده بود.

بوران دخت به کیدآور نامه می نویسد و او را به "دین یزدان" دعوت می کند. کیدآور نامه را پاره می کند و رسول بوران دخت را می کشد.

دو لشکر در مقابل هم صف آرایی می کنند. از سپاه بوراندخت مبارزی بیرون می آید و مبارز می طلبد. هر مبارزی که از هندوان به میدان می آید کشته می شود. تا اینکه جیباوه بیرون می آید و او را می کشد.

بوران دخت که این را می بیند برای جنگ با جیباوه آماده می شود.

با مرگ مودود بن مسعود بعد از نٌه سال پادشاهی، دعوای جانشینی در میان غزنویان بالا می گیرد. علی بن ربیع، از درباریان با نفوذ، پسر چهار سالۀ مودود را بر تخت می نشاند. ولی درباریان دیگر با او به مخالفت بر می خیزند و علی بن مسعود را به تخت می نشانند.

عبدالرشید، برادر مسعود با یاری برخی از درباریان از حبس بیرون می آید و با شکست علی بن مسعود بر تخت می نشیند. او طغرل حاجب را که از برکشیدگان سلطان مودود بود برای فتح سیستان می فرستد. طغرل بعد از فتح داعیۀ سلطنت می کند و بعد از فتح غزنین عبدالرشید و جمعی از غزنویان را می کشد.

برخی از غلامان دربار با درباریان سابق همراه می شوند و طغرل را می کشند. از غزنویانی که در قلاع محبوس هستند، فرخزاد بن مسعود را به غزنین می آورند و بر تخت می نشانند. او شش سال پادشاهی می کند.