Kültürel Miras Ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?

Büyükada Rum Yetimhanesi’nin yıkılarak rekonstrüksiyonla otel olarak inşa edileceği kararını turizm yatırımı açısından konuğumuz Halim Bulutoğlu ile ele alıyoruz. İnşaası tamamlandığından beri Büyükada Rum Yetimhanesi binası ile ilgili otel fikirleri başarılı olamamış. Günümüzde turizm trendleri bağlamında baktığımızda ve binanın restorasyon ve rekonstrüksiyon maliyetinin bir hayli yükselmiş olduğu da göz önüne alındığında Büyükada’da bu çapta bir binanın bir otel olarak kendisini döndürmesi ne kadar gerçekçi, konuğumuz Halim Bulutoğlu’na soruyoruz.

Konuğumuz Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji bölümü öğretim üyesi, Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği YK üyesi, Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA) üyesi ve Antalya Müzesi Müze Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Gül Işın ile sahip olduğu arkeolojik koleksiyonuyla Antalya Müzesi‘ni konuşuyoruz.  

Konuğumuz İnşaat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi Başkanı Soner Akdoğan ile Antalya Arkeoloji Müzesi'nin çok kötü durumda ve depreme karşı dayanıksız olduğu argümanının bilimsel temellerini soruyor, yıkım kararının dayanmış olduğunu varsaydığımız deprem performans analizi gibi bilimsel çalışmaları İnşaat Mühendisleri Odası olarak inceleme şansı bulup bulamadıklarını konuşuyoruz.  

Konuğumuz “Marmara Denizi ve Adalar” Özel Çevre Koruma Bölgesi Kararının iptali istemiyle açılan davanın Avukatı Pervin Çelik ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun aldığı Adaların karasal alanlarının Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarına dahil edilmesi kararını ele alıyoruz.  

Konuklarımız Türkiye Barolar Birliği, Çevre ve Kent Komisyonu üyesi ve aynı zamanda Antalya Barosu Çevre ve İmar Kurulu’nda 2000'den beri çalışmakta olan Avukat Tuncay Koç ve Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji bölümü öğretim üyesi, Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği YK üyesi, Antalya Kültürel Miras Derneği (ANKA) üyesi ve Antalya Arkeoloji Müzesi Müze Çalışma Grubu üyesi Prof. Dr. Gül Işın ile bakanlığın Antalya Arkeoloji Müzesi’ne ilişkin kararını nasıl duyduklarını, bakanlığın bu kararı kamuoyu ile paylaşıp paylaşmadığını, sürecin ne kadar şeffaf ilerlediğini konuşuyor; müzenin yıkılacağının duyulması ardından ANKA’nın girişimi ile kurulan ve Antalya’dan çok sayıda STK’nın katılımı ile büyüyen ‘Müze Çalışma Grubu’nun Müzenin neden yıkılmaması gerektiğine dair argümanlarını ele alıyoruz. 

2023 depremlerinde yerle bir olan tarihi şehir Antakya’nın Dünya Anıtlar Fonu İzleme Listesi’ne alınmasını sağlayanlardan Kültür Mirasını Koruma Derneği (KMKD) üyesi mimar Buse Ceren Gül ile depremle tamamen yıkılmış olan Antakya Ortodoks Kilisesi’nde Dünya Anıtlar Fonu tarafından başlatılan çalışmaları konuşuyoruz. Depremin yası sürerken, yıkıntılar arasında sürdürülen restorasyon çalışmalarını motive eden iyileşme arzusunu Buse Ceren Gül’den dinliyoruz.

22 Haziran’da Dünya Anıtlar Fonu (WMF) İzleme Günü (World Monuments Watch Day) etkinliğinin konser programını tasarlayan ve icra eden müzisyen ve müzik terapisti Renan Koen ile hem Antakya’da Ortodoks Kilisesinin kalıntıları arasında gerçekleştirdiği konseri, hem de yürüttüğü 'Antakya Ses Hafızası' projesini ele alıyoruz.  

ICOMOS -Uluslarlarası Anıtlar ve Sitler Konseyi -Türkiye Milli Komitesi 11 Haziran’da “Edirne Selimiye Camii Ana Kubbe Kalemişleri Üzerinde Yürütülmekte Olan Müdahale Sürecine İlişkin Bilimsel Görüş ve Uyarılar” başlıklı bir görüş yazısı yayınladı. Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi, 16.yüzyılda inşa edilmiş, Osmanlı klasik dönem mimarisinin en önemli örneklerinden , Mimar Sinan’ın kendisinin de “ustalık eserim” dediği bir yapı ve UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alıyor. Konuğumuz Prof .Dr. Can Binan hem Selimiye Camii Restorasyon uygulamaları Bilim Kurulunda görev yapıyor, hem de ICOMOS Milli Komitesi yönetim kurulu üyesi. Kendisiyle Selimiye Camii’nin kalemişlerine yapılması önerilen uygulamanın bu görüş yazısında belirtilen sakıncalarının neler olduğunu konuşuyor, burada yapılmak istenen işin ulusal ve uluslararası ilkesel belgelere referansla evrensel koruma ilkeleriyle nasıl çeliştiğini ve bir Dünya Mirası Alanı'nın üstün evrensel değerini nasıl etkileyeceğini ele alıyoruz 

İstanbul Rum Patrikhanesi tarafından Büyükada Rum Yetimhanesi için verilen “turizm” ile işlevlendirme kararını ele alıyoruz. 

Büyükada Rum Yetimhanesi’nin otel yapılması ilk olarak 1990’lı yılların başında gündeme geliyor. Yetimhane’nin 49 yıllığına bir özel girişime kiralanarak lüks bir otele dönüştürülmesi girişimi çok büyük bir tepki ve sivil toplumun itirazı ile karşılaşıyor. O günlerden bu yana Emine Erdoğmuş’un öncülüğünde, Ulusal Ahşap Birliği’nin sürdürdüğü, dünyanın ikinci en büyük ahşap konstrüksiyonlu yapısı olarak bilinen yapının koruma mücadelesinin tarihini ele alıyoruz. 

2021 yılında Büyükada Rum Yetimhanesi ile ilgili olarak Açık Radyo’da yaptığımız programımızın başlığını 'Büyükada Rum Yetimhanesi Geleceğe Ne Söyleyecek?' diye koymuştuk. 2025’teyiz ve 'Turizme devredilmesi planlanan Büyükada Rum Yetimhanesi kültür varlığı geleceğe ne söyleyebilecek?' diye tekrar sorumuzu soruyoruz. Bu son girişim ile 30 yılı aşmış koruma mücadelesiyle inşa edilmiş olan toplumsal sahipleniş karşılığını bulacak mı, Yetimhane’nin kültürel miras değerleri nasıl ve ne kadar gözetilecek bu sorularının yanıtlarını da arayacağız.

6 Şubat 2023’te yaşadığımız ve çok büyük bir tahribata ve can kaybına neden olan depremlerin ardından Antakya’da kaybedilenleri unutmamak için bir deprem anıtı projesi başlatıldı. Bu, fiziki bir obje, heykel ya da bir müze çalışması değil; dijital bir veri tabanı. Depremde kaybedilenlere odaklanan bu veri tabanını Pınar Yeşiloğlu ile birlikte geliştiren Şule Can ile konuşuyoruz.