Herfyri hoyrdist í ÚF, at okkurt skuldi vera í endanum á februar, um februar hevur ein enda má hann eisini hava eitt høvd.

Soleiðis skrivar lurtari til Málteigin.

- Februar hevur eisini eina byrjan, sigur Elin Henriksen, málkøn, sum tó sigur seg vera samdan við lurtaran, tí tað er snøggari málburður at siga fyrst ella síðst í februar heldur enn í byrjanini ella í endanum av februar.

Vit tosa eisini um vekt- og mátieindir. Pund, merkur og pegil eru eindirnar, sum eru við í sendingini hesa ferð.

'Vit tosaðu við Hans Hansen, skipara á Smyrli, sum bleiv 50 í gjár.' Hvør bleiv 50, skiparin ella Smyril?

Og 'eg keypti eina kúgv saman við konuni, sum vigar 200 kg.' Hvør vigar 200 kg - konan ella kúgvin?

- Hóast “sum/ið” vanliga vísir til tað aftasta orðið í setninginum frammanfyri, so er tað hvørki krav ella treyt, greiðir Elin Henriksen, málkøn, frá.

Hon sigur, at hóast onki er galið málsliga við setningunum, er tað viðhvørt betri at orða seg øðrvísi fyri at sleppa undan misskiljingum.

Tað stendur á at finna rættlesarar og týðarar í Føroyum.

Elin Henriksen, málkøn, sum eisini hevur rættlisið og týtt í nógv ár, sigur, at tað vísir seg at vera torført at finna fólk, sum bæði duga væl og tíma at týða og at rættlesa.

Nógv teirra, ið fáast við rættlestur, fella frá fyri aldur, og eingin er at taka við, sigur hon og heldur, at ein útbúgving hevði bøtt um støðuna.

Mong orð hava fleiri framburðir. Sum dømi kunnu nevnast vatnglas ella vannglas og botnfiskur ella bonnfiskur.

Málbroyting seinastu 40 árini hevur við sær, at summi halda annan framburðin vera tann rætta, meðan onnur halda hin vera rættan.

- Vit eru komin í ta løgnu støðu, at eldra ættarliðið hevur ein framburð, og tey yngru ein, sigur Elin Henriksen, málkøn. Umframt ójavnar vegna málføri.

Hví brúkar man danska orðið, nydansk á føroyskum, nýføroyingur? Ein blívur ikki føroyingur av at flyta til Føroya. Tjóðskapur er nakað serligt og rørir hjartastreingir. Tað betra orðið er tilflytarar, tí tað sigur alt.

Soleiðis skrivar lurtari til Málteigin.

Elin Henriksen er samd við lurtaran, og vísir í hesum sambandi eisini á, at henni dámar stak illa, at serliga politikarar og tíðindaberar og onnur eru farin at tosa um 'føroyingar', tá ið meint verður við 'fólk', ella 'fólkið, her býr'.

Lurtari spyr Málteigin, hví summar kvinnur eita dóttIR og aðrar dóttUR.

Elin Henriksen sigur, at rættstavingarliga eigur tað at vera dóttIR, tí nøvn standa altíð í hvørfalli. Men tað eru dømi, har eftirnavnið stavast -dóttUR.

- Eg veit ikki svarið, men eg kundi ímyndað mær, at hetta eru dømi, har fólk eru fødd og navngivin, áðrenn vit fingu navnalóggávuna, sigur hon.

Fundur fyri starvsfólkum ella starvsfólk

Ein vanlig og rættiliga nýggj ávirkan úr donskum / enskum er 'at halda fund fyri eina nevnd' í staðin fyri tað, sum var vanligt:

Hetta er tíðin, tá fólk annaðhvørt heingja ella hanga jólaprýði upp. Vit siga annaðhvørt, tí tað kemur meira enn so fyri, at fólk siga 'hanga jólaprýði upp'.

- Tað er ikki rætt, tí tá tú ert í holt við at prýða til jóla, heingir tú prýðið upp, og tá tú ert liðug at heingja tað upp, letur tú tað hanga í nakrar vikur, sigur Elin Henriksen, málkøn.

Hon vísir á, at føroyingar ofta flenna at dønum, tí danir ikki gera mun á orðunum, ligger og lægger.

- Ikki at gera mun á heingja og hanga er júst tað sama sum danska dømið, staðfestir Elin Henriksen.

'Vit hava notið tað góða veðrið' og 'Vit hava nýtt tað góða veðrið' er púra hvør sítt, staðfestir Elin Henriksen, málkøn. 

Lurtari spyr, hvat munurin er á orðunum, at njóta og at nýta. 

Í tí fyrra hava tey tikið sær av løttum:

Dømi: Vit njóta ta góðu feriuna. Hann nýtur at eta góðan mat. Tey nutu biltúrin. Vit hava notið at verið her.

Í tí seinna hava tey arbeitt:

Dømi: Vit nýta skuplu at grava kava við. Hon nýtir saks at klippa við. Tey nýttu brillur.

Knappliga 20 orð og orðingar eru til viðgerðar í Málteiginum, har upprunin til teirra verður umrøddur. 

Talan er um orðingar sum til dømis uppávegin, ikki bótafør/ur, seta sjøtul á, fara fyri skeytið, ílat og grams.

Kyn og til ella við

Eisini verður tosað um, hvat djór sum íkorni, pingvin og ugla eru.

Og tosar Elin Henriksen við ella til føroyingar, tá hon er í Málteiginum?

Nógvir tíðindastubbar í Føroyum eru týddir úr útlendskum máli, og tá kann koma fyri, at orð verða brúkt sum ikki rættiliga hava somu merking, sum tað, ið týðast skal.

Orð sum tørnaðist og týna eru dømi um hetta í hesum Málteiginum.

Tørnaðist:

Keldan hevur eftir øllum at døma flutt seg, tí at dálkaða økið tørnaðist, sum fráleið.