Mitote

Hepimizin öyle ya da böyle içine girdiği aşırılıklardan ve nedenlerinden bahsettik. İçine dönemeyen, duygularını gerektiği gibi ifade edememiş olan ve içinde oluşan boşlukları/anlamsızlaşan yaşamlarını hazla ikame eden insanlar içine doğdukları kültürün de teşvikiyle kendilerini aşırılıklara kurban ederler ve bunun ne yazık ki çoğunlukla farkına varamazlar. Bu bölümde biraz olsun aşırılıklarımızın nasıl ayırdına varacağımıza ışık tutmaya çalıştık. Kendi aşırılıklarımıza dem vurarak bu aşırılıklardan nasıl kurtulduğumuzdan söz ettik. Bir de aşırılıklardan kurtulmanın başka aşırılıklara kaçmamamızı garanti etmediğini bu yüzden iç denetimli olarak kendini gözlemlemeye devam etmemiz gerektiğinin altını çizdik.

Yaşamımızın her alanına sirayet etmesi gereken toplam kalite bilincini tanımladıktan sonra yaşamımızdaki önemi üzerinde durduk.

İngilizcesi Hedonic Adaptation olarak tanımlanan hazza alışma kavramı hayatımızın odağında yer alan ve farkında olarak ya da olmadan içine girdiğimiz bir bilişsel, ruhsal ve biyolojik bir durum. Hazza nasıl alıştığımız ve adapte olduğumuz konusu dengesiz bir şekilde haz peşinde koşmanın bizi mutlu etmeye yetmeyeceğini açıklamakta işe yaramaktadır. Bunun yerine elimizde olmayanlar yerine olanları istemek daha kalıcı bir mutluluk sağlayabilir. Ölüm bilincini aktif tutmak da aynı ölçüde yararlı olabilir.

Öfkemizi fark etmek kadar önemli olan ve belki de ondan daha önemli olan öfkemizin kaynağındaki asıl nedeni ve öfke nesnemizin kim olduğunu tespit etmektir. Bastırılmış öfkemizi ve bunun yol açtığı sorunları, öfkemizin nedenlerini ve çözüm önerilerini yukarıdaki tespitimizi de içerecek şekilde Stoa felsefesi ışığında değerlendirdik.

Ol'mak ya da ol'mamak! İşte bütün mesele bu! William Shakespeare'in bu şiarını tartıştık. Bu şiarın yer aldığı Hamlet tiradını da aşağıda paylaşıyoruz. Yayının başında bizimle birlikte okuyabilirsiniz. Olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu!

Düşüncemizin katlanması mı güzel

Zalim kaderin yumruklarına, oklarına

Yoksa diretip bela denizlerine karşı

Dur, yeter demesi mi?

Ölmek, uyumak sadece!

Düşünün ki uyumakla yalnız

Bitebilir bütün acıları yüreğin,

Çektiği bütün kahırlar insanoğlunun.

Uyumak, ama düş görebilirsin uykuda, o kötü.

Çünkü, o ölüm uykularında

Sıyrıldığımız zaman yaşamak kaygısından

Ne düşler görebilir insan, düşünmeli bunu.

Bu düşüncedir felaketleri yaşanır yapan.

Yoksa kim dayanabilir zamanın kırbacına?

Zorbanın kahrına, gururunun çiğnenmesine

Sevgisinin kepaze edilmesine

Kanunların bu kadar yavaş

Yüzsüzlüğün bu kadar çabuk yürümesine

Kötülere kul olmasına iyi insanın

Bir bıçak saplayıp göğsüne kurtulmak varken?

Kim ister bütün bunlara katlanmak

Ağır bir hayatın altında inleyip terlemek

Ölümden sonraki bir şeyden korkmasa

O kimsenin gidip de dönmediği bilinmez dünya

Ürkütmese yüreğini?

Bilmediğimiz belalara atılmaktansa

Çektiklerine razı etmese insanları?

Bilinç böyle korkak ediyor hepimizi:

Düşüncenin soluk ışığı bulandırıyor

Yürekten gelenin doğal rengini.

Ve nice büyük, yiğitçe atılışlar

Yollarını değiştirip bu yüzden

Bir iş, bir eylem olma gücünü yitiriyorlar.

W. Shakespeare / Hamlet

Eleştirel iç sesimizin farkında mıyız?

Küçükken bakım verenlerimize ifade edemediğimiz otantik/birincil duygumuzu bilinçsizce bilinç dışına iterken sadece o duyguya yabancılaşmak ve bu duyguyu başkalarına yansıtmakla kalmıyor bu duygunun yerine o ortamda bakım verenimizin bizden sergilememizi beklediğini düşündüğünümüz davranışların yarattığı ikincil duyguları sahipleniyoruz. Ve bu duygular/şemalar (korku, üzüntü, yetersizlik, boyun eğicilik, duyguları bastırma gibi ikincil duygular) birincil duygumuzu (öfkemizi) yaşamamızı engellediği için büyük bir enerji kaybı yaşıyor ve bu yüzden kendimizi tekamül etme/mutlu, üretken ve müşfik bir yaşam sürme olanağından mahrum bırakıyoruz. Bakım verenlerimiz ile aramızdaki sevgi bağını korumak için otantik/kendimiz olmaktan vazgeçerek bir diğeri için yaşıyor ya da bir diğerini baskılıyor ve git gide kendimize yabancılaşıyoruz. Kendimizi en basitinden yetersizlikle tahakküm ederken aslında yetersiz değil, öfkeli olduğumuzun farkına varamıyoruz. Bu da bilinç dışımızda gölge yanımızın oluşmasına neden oluyor. Bu bölümde bu konuda edindiğimiz farkındalığı paylaşıyor, nedenlerini irdeliyor ve çözüm ipuçları veriyoruz.

Bu bölümde çok uzun yıllardan beri duyduğumuz ve bizzat deneyimlediğimiz aslında yaşamsal önemi ve felsefi yanı oldukça ağır basan bir yaklaşımı ele alıyoruz: "Senin en büyük sorunun ne biliyor musun? Sen çok düşünüyorsun ve bu yüzden hayatında/ilişkilerinde ve işinde sorun yaşamaktan kurtulamıyorsun." Bu savı ve karşıt savını ele aldığımız bölümde Alain De Botton'un "Romantik Hareket" isimli kitabı imdadımıza yetişti. Yıllardır benimsediğimiz görüşü bize daha akılcıl ve gerçekçi bir yerden açıklama fırsatı verdi.

Neden bu kadar olumsuzuz? Olumlu bakış açısı geliştirmemizi engelleyen nedenler neler? Olumsuzluk bulaşıcı bir sarmal yaratıyor ve çoğumuz bunun farkına bile varamıyor. Peki olumsuzluklara karşı olumsuzlamaya meyleden tavrımızı nasıl değiştirebiliriz? Bunun bir çözümü var mı? Tüm bu soruların cevabı bu bölümde.

Bu sözü neredeyse herkes duymuştur. Buna karşın düşünürler dışında ne yazık ki neredeyse hiç kimse bu sözü tam olarak idrak edip içselleştirebilmiş değildir. Bu gerçekten hareketle kendini bil sözünü daha anlaşılır kılmaya ve bir nebze olsun yaşamımıza etki edebilir hale getirmeye çalıştık.