سعید شریفی: تبریزده بیرداها ۷.۳ و ۷.۴ بؤیوکلویونده زلزله اولارسا

پنج سال پیش از دوستان عزیز ترکم می‌پرسیدم که پان‌ترک‌ها کیستند و چه می‌گویند و در ورزشگاه یادگار امام تبریز و در بازی‌های «تراختور» چه خبر است؟ الان مساله آن قدر به من نزدیک است که فکر کنم برخی از دوستان ترکم باید از من بپرسند که ماجرا چیست؟!

ماجرا چیزی است که در جامعه‌شناسی به آن جنگ هویتی می‌گویند. جنگ هویتی پدیده‌ای اجتماعی است که ابعاد روانی و سیاسی‌ جدی دارد. جنگ هویتی ریشه در تقابل دارد. در این تقابل، دیگری‌ای هست که تو در برابر او احساس تحقیر و که‌تری می‌کنی. یا او این احساس تحقیر را در تو می‌آفریند یا تو خود را در مقایسه با او کِه‌تر و کوچک‌تر می‌بینی. دیگری‌ای هست که آرامش و آسایش و امنیت روانی و شخصیتی و اجتماعی‌ات را از تو می‌ستاند. دیگری‌ای هست که گاه احساس ستم‌دیده‌گی را در تو برمی‌انگیزد. دیگری‌ای هست که گاه عادی‌ترین و انسانی‌ترین سرمایه‌های وجودی و شخصیتی و حیثیتی‌ات را می‌خواهد نادیده بگیرد یا از تو بستاند.

یکی از علل سرانجام فاجعه‌بار انقلاب 1356ـ1357، سرعت شدید فروریختن نظام پهلوی بود. نه خود رژیم پهلوی و نه مخالفین آن، انتظار محو شدن رژیم پهلوی در طی یکسال را نداشتند. در کشورهای برخوردار از تحزب و انتخابات آزاد، مردم در یک زمان طولانی به آرامی، تجربه سیاسی کسب می‌کنند. در یک چنین نظامی، احزاب سیاسی در قالب شعارها، پروژه‌ها و برنامه‌های خود وعده می‌دهند و رأی دهندگان با دادن رأی و دیدن نتیجه حاصل از این پروسه، براحتی از طریق ارتباط دادن چهار ضلع مربع "وعده، رأی، قدرت، نتیجه"، به تجربه سیاسی لازمه اداره جامعه مسلح می‌شوند.

در جوامع محروم از تحزب و انتخابات رقابتی، چنین امکانی وجود ندارد و تجربه سیاسی شهروندان به دوران کوتاه و استثنایی ضعف شدید اوتوریته دولتی در نتیجه اشغال خارجی، انقلاب و شورشهای اجتماعی محدود می‌شود. از این منظر، سیر متمرکز و خارج از انتظار حوادث انقلاب 1356ـ1357، امکان تأمل و آموزش سیاسی از جریان وقایع و بازیگران متفاوت در مسیر انقلاب را نداد. سیر طوفانی حوادث در دوران بعداز انقلاب هم ادامه یافت که با وقوع جنگ ایران و عراق، بازهم بحرانی‌تر شد. در پایان جنگ ایران و عراق، جامعه ایران برای اولین بار فرصت پرداختن به تأمل در باره دوران شروع شده از دیماه 1356 راه یافت.

گروه های اتنیکی، ملیت‌ها و ملت‌های ساکن در ایران برای نشان دادن تمایز و تفاوت خود از دیگران، از بخشهای هویتی متنوع و متفاوت استفاده می‌کنند. این طبقه بندی کردن هویت‌ها امری است طبیعی و نهفته در بطن و ساختار زبانها، اما هنگامی کە دولت و دستگاە اداری و قدرت حاکم در تایید و تعریف هویت‌ها دخالت می کند، انگاە مسئلە ازمقوله زبانی خارج می‌شود و در حوزه نابرابری‌های اجتماعی قرار می‌گیرد.

دخالت‌های مشخص گروه حاکم در حیطه زبان و فرهنگ، در چگونه تعریف شدن و چگونه تعریف کردن بخشهای متنوع هویتی و صاحبان هویت های متنوع در صدە گذشته، جنبه ای تجاوزگرانه از نژادپرستی به خود گرفته است. تعریفی که از هویت اتنیک های غیرفارس در ادبیات و فرهنگ مسلط ایرانی یعنی در زبان و فرهنگ فارسی وجود دارد، متاثر از روابط قدرت حاکم با این فرهنگ و زبان در ترویج این دیدگاە است. این ترویج تا بجایی رسیدە است کە اتنیک فارس هویت خویش را هویتی پاک، مقدس، جهانی و برابر با ایرانیّت قلمداد میکند تا انجا کە امروزە هویت زدایی در فرهنگ این اتنیک، کل جوامع و فرهنگهای دنیا را نیز در بر میگیرد. بسیاری از ما کە در خارج از ایران زندگی می کنیم و با ایرانیان در ارتباط هستیم قطعا شنیدەایم کە فرهنگ و زبان فارسی نسبت بە تمامی زبانها و فرهنگها ارجعیت دارد. در زمینە مزاح و طعنە نیز همگی میدانیم کە چە مزاحهایی (بی احترامی) بە دیگر ملتها می شود. حتی بعضی از هویت های اتنیکی را تا حد هویت حیوانی تقلیل دادەاند. البتە جای تاسف است کە تا حدودی در جا اندازی این هویت های حیوانی به جای هویت های انسانی از اعضای هویتهای دیگر هم کە خود هویتی در زیر سلطە هستند استفادە میشود. در اینجا می توان بە هویت حیوانی خر در مورد ترکها و تازی در مورد عرب ها اشارە کرد.

فقط در سه ماه نخست امسال حداقل ۲۷ زن بنا بر دلایل مبتنی بر ناموس توسط شوهر یا پدرشان به قتل رسیدند. البته این آماری است که رسانه‌ای شده و به زعم بسیاری از فعالان حقوق زنان در نقاط مختلف کشور، زن‌کشی‌های زیادی هم رخ می‌دهد که عامدانه خبری از آن به بیرون از منطقه مورد نظر مخابره نمی‌شود. این گزارش به دنبال تحلیل علل زن‌کشی نیست، یک گزارش صرفا تحقیقی، روایی و مبتنی بر آمار است. آمار رسمی و تأییدشده در رسانه‌های رسمی کشور می‌گوید در دو سال گذشته یعنی از خرداد ۱۴۰۰ تا پایان خرداد ۱۴۰۲ حداقل ۱۶۵ زن‌کشی در کشور انجام شده است؛

چند روز پیش آشنایی از ایران با من تماس گرفت تا چیزهایی درباره شهر محل سکونتم بپرسد. تا چند ماه دیگر آنها برای ادامه تحصیل به یک شهر اروپایی مهاجرت می‌کنند. در یک گفت وگوی طولانی راجع به همه مواردی که در این مهاجرت بزرگ باید در نظر بگیرد، ناگهان از من پرسید که دخترم به چه مدرسه‌ای می‌رود؟ آیا در مدرسه‌اش مهاجرهای عرب و هندی زیاد هستند؟ آیا می‌تواند جایی خانه بگیرد که مهاجرهای کمتری زندگی کنند تا مدرسه دخترش کاملا اروپایی باشد؟

برای نمایشِ ساده ی راه پیماییِ طولانیِ اردوغان از یک سیاستمدارِ محلیِ مخالفِ سیستم، شبیهِ انقلابیونِ ویرانگرِ 1357 ایران، به سیاستمدارِ پراگماتیستِ ملی و بین المللیِ استاد در اداره ی سیستم، سه تابلوی انتخاب شده ی زیر از میانِ هزاران تابلوی موجود، شاید مناسب باشد:

کشور سوئد دوباره با واقعه قرآن‌سوزی در صدر اخبار کشورهای مسلمان قرار گرفته و اینبار یک جوان عراقی مقابل مسجد استکهلم دست به این اقدام افراطی زده است. قبل از این هم چند بار یک افراطی دانمارکی-سوئدی در شهرهای مختلف سوئد اقدام به سوزاندن قران کرده بود که دردسر زیادی برای مردم و دولت سوئد ایجاد کرد. در طرف مقابل، در کشورهای اسلامی به این عمل اعتراض می شود، پرچم سوئد به آتش کشیده می شود و سفارت سوئد بعضا مورد حمله قرار می گیرد. مثل تمام مورد مشابه، در کنار اعتراضات منطقی، عده‌ای نیز در این گیرودار سعی می کنند که از آب گل آلود ماهی بگیرند؛ دیکتاتورهای اسلامی فعال شده‌اند تا دقت عوام را از مشکلات داخلی به این مسائل منحرف کنند و مرتجعان نیز فرصتی یافتند تا سوار بر احساسات مردم، عقده‌های غرب‌ستیزی خود را بگشایند.

منبع: سایت اتک یازی

پرداختن به دلایل اهمیت زبان مادری، به‌خاطر پرحجم بودن تحقیقات و یافته‌های این حوزه مطالعاتی، تکرار مکرراتی است که اغلب مخاطبان با آن گزاره‌ها آشنا هستند. اینکه انسان در آغاز به‌وسیله زبان مادری، مفاهیم و مصادیق را مبادله می‌کند و انتزاعیات را پدید می‌آورد و علم و ادب می‌آفریند، جای هیچ تردید و انکاری نیست.

سئوالی اساسی که در اینجا با آن مواجهیم آن است که اگر قرار باشد از دو نوع سیستم معروف جاافتاده عدم تمرکز قدرت در ایران، یعنی مدل کانادایی و مدل آمریکایی، یکی را برای آینده ایران انتخاب کنیم کدام مدل مناسب‌‌تر است. بر اساس نظریه "شهروندی چندفرهنگی" ویل کیملیکا، سه نوع حق گروه-جدایش‌‌یافته، به سخنی دیگر حق گروه‌محور، به اقلیت‌‌های ملی/قومی اختصاص داده می‌شود: حق چندقومیتی، حق نمایندگی ویژه، حق خودگردانی.