در فصل کوتاه اما غم‌انگیز و تاثیرگذاری در پایان داستان خسرو و شیرین، خواندیم که چطور شیرین خسرو را به آداب تمام تشییع کرد و در دخمه گذاشت و خود در دخمه او رفت و جگر خود را، از همانجا که جگر خسرو دریده شده بود، درید و در کنار معشوق خوابید و به خواب ابدی رفت

خسرو از همسر سابقش مریم پسری داشت به نام شیرویه که تنها شباهتش به شیر این بود که دهانش بوی بد می‌داد. شیرویه بداختر و بدکردار بود و خسرو هم این را می‌دانست ولی چاره‌ای نداشت چرا که پسرش از گوهر خودش بود. شیرویه به تدریج پدرش را منزوی و سپس زندانی کرد و عاقبت در خواب کشت و شیرین را برای خودش خواستگاری کرد 

شیرین از بزرگ‌امید خواست که کمی پند و اندرزشان دهد و خسرو هم سوال‌های فلسفی پیچیده‌ای پرسید از ابتدای خلقت و انتهای زندگی و بزرگ‌امید هم بیشترشان را سربسته جواب داد یا گفت که فکر آدم به آن غایت نمی‌رسد. اوج داستان این جلسه آنجا بود که شیرین از بزرگ‌امید خواست که از کلیله و دمنه حکایت کند و او هم در چهل بیت، خلاصه‌ای یک بیتی از چهل داستان کلیله و دمنه ارائه کرد که برای ما که تازگی این کتاب را با هم خوانده بودیم بسیار شیرین و دلچسب بود.

بالاخره در جلسه چهل و چهارم خواندن خسرو و شیرین نظامی گنجه‌ای به آنجا رسیدیم که خسرو که در نهایت راضی شد با شیرین طبق آداب و آیین ازدواج کند و بعد از یک شب مستی در سحرگاه به وصال معشوق رسید و نظامی هم با تعابیر اروتیکی از شکار و گوهر سفتن و در هم آمیختن چیزهای مختلف توصیف کرد که در زفاف این دو چه اتفاقی افتاد. بعد از این که خسرو خود را کامکار و کامروا دید و به اطرافیانش از جمله شاپور و باربد و بزرگ امید چیزها بخشید به یادش آمد که الان مانند ماه چهارده است و از این پس هر چه هست رو به نقصان است. نظامی در وصف پیری چند بیتی سرود که ما را به یاد چند خطی انداخت که همان شب از قابوسنامه خوانده بودیم و به شعف‌مان آورد.