می‌خوانیم

در نشست قبل داستان خروج مزدک را تا آنجا خواندیم که قباد شاه ایران به او گروید و انوشیروان ولیعهد او را شیاد می‌دانست. بین مردم دودستگی پدید آمد و مزدک هم به دنبال این بود که انوشیروان را حذف کند و حجتش هم در همه مناظره‌ها آتش سخنگو بود.

بالاخره انوشیروان به یاری موبد «گول» (که احتمالا همان شهر گور یا فیروزآباد امروزی است) پرده از راز مزدک برداشت و قباد را از پیروی او برگرداند و به حیله‌ای همه مزدکیان را در پایتخت جمع کرد و سر و ته در زمین چوگان دفن کرد و خود مزدک را هم در جایی که به تمام زمین دید داشت تا کمر در چاهکی کرد و دورش رو با گچ اندود و کشت.

باب چهل و پنجم باب کوتاهی است درباره خروج سندباد در ری است که مذهبی التقاطی آورده بود که ترکیب مزدکی و زرتشتی و رافضی بود و پس از کشته شدن ابومسلم به خونخواهی او خروج کردند و در نهایت به دست منصور عباسی سرکوب شدند

#سیاستنامه #تاریخ #تاریخ_ایران #سیاست_نامه# #نظام_الملک #ادبیات_فارسی #کتاب_صوتی #ایران #فارسی #سلجوقیان

تتمه باب چهل دوم را که درباره مشورت نکردن با زنان بود در این جلسه خواندیم. حکایت یوسف و کرسف که در نشست قبل به آن اشاره شده بود را در ادامه فصل آورده بود و بعد از آن هم چند جمله قصار از بزرگانی مانند کیخسرو و بزرگمهر و عمر درباره مشورت نکردن با زنان

باب چهل سوم مقدمه‌ای است بر باب‌های بعدی‌اش. خواجه نظام الملک گلایه‌ای می‌کند از این که از کار برکنار شده است و سلطان دیگر نصیحت‌ش را نمی‌شنود و بددینان در دستگاه حکومت نفوذ کرده‌اند و می‌گوید برای این که ثابت شود چقدر هواخواه خاندان سلجوقیان بوده است و از سر هواخواهی و محبت چقدر خطر بددینان و منحرفین را گوشزد کرده است، ادامه کتاب سیرالملوک رو اختصاص می‌دهد به شرح کسان مختلفی که در سرزمین «عجم» بر شاه وقت خروج کرده‌اند.

اولین خارجی که شرح خروجش در کتاب سیاستنامه آمده است مزدک است. نیمی از باب چهل و چهارم را در این نشست خواندیم تا آنجا که قباد پیروزان به مزدک گرویده است و انوشیروان دادگر به دنبال رسوا کردن این پیامبر دروغین است.

 

#سیاستنامه #تاریخ #تاریخ_ایران #سیاست_نامه# #نظام_الملک #ادبیات_فارسی #کتاب_صوتی #ایران #فارسی #سلجوقیان

خواجه نظام الملک باب مفصل چهل و یکم را با حکایت عجیبی تمام کرد که هم اشکال تاریخی داشت و هم باورنکردنی بود.

بحث به اینجا رسید که همه جاه و فرّ پادشاه به وزیرش است و پادشاهان و حتی پیامبران بزرگ همه وزیران درخور داشته‌اند و تا پایان کار ساسانیان رسم این بوده که وزیران هم خود وزیر زاده باشند. حکایت عجیب این بود که سلیمان بن عبدالملک به دنبال وزیر مناسب می‌گشت تا «جعفر برمک» را به او پیشنهاد کردند. اشکال تاریخ اینجاست که جعفر برمکی اصلا با سلیمان هم عصر نبوده است. خود حکایت هم داستان دو مهره سلیمان بود که زهر را در مجلس تشخیص می‌دادند و ماهی طلای امیر دیلمان که جواهر از کف دریا می‌جست!

باب بعدی مقدمه‌ای درباره این دارد که چرا سلطان نباید در کار کشور با زنان حرمش مشورت کند (لابد تعریض به ترکان خاتون) و حکایت‌هایی در این زمینه نقل می‌کند.

بخشی از فصل چهل و یکم سیاست‌نامه خواجه نظام الملک که در نشست پیش خواندیم با ضرورت سپردن هر عمل به یک عامل شروع شد ولی در میانه گریزی زد به این که کارها را فقط باید به خراسانی‌ها سپرد نه به عراقی‌ها که ممکن است بددین باشند و حکایتی هم آورد از برخورد آلپ ارسلان با اردم که کدخدایی رافضی به خدمت گرفته بود.

این نشست ادامه همان حکایت را خواندیم از آنجا که آلپ ارسلان رو می‌کند به دو عالم دینی به نام‌های مشطب و لوکر که در مجلس نشسته بودند و آنها کارش را تایید می‌کنند و چند صفحه‌ای این دو نفر به ترتیب احادیث و روایاتی در رد شیعیان نقل می‌کنند.

بعد از این گریز، فصل به موضوع اصلی خودش یعنی سپردن هر عمل به یک عامل و بیکار نگذاشتن کارگزاران باتجربه می‌پردازد و داستانی نقل می‌کند از فخرالدوله و صاحب عباد که چطور کارگزاران بیکارشده‌ای را که قصد کرده بودند به درگاه محمود غزنوی بروند را دلجویی کردند و به آنها کاری در دیوان سپردند.

 

#سیاستنامه #تاریخ #تاریخ_ایران #سیاست_نامه# #نظام_الملک #ادبیات_فارسی #کتاب_صوتی #ایران #فارسی #سلجوقیان

ادامه فصل چهلم درباره ضرورت احترام گذاشتن به پیران کاردیده و مشورت کردن با آنان است و بحث القاب.

در بحث القاب خواجه نظام الملک تاکید می‌کند که درگاه سلطانی باید هم در بذل القاب خست به خرج دهد که ارج لقب‌ها کم نشود هم لقب‌های هر صنفی را متناسب با کارشان بدهد مثلا دانشمندان دین یک سبک لقب داشته باشند و دیوانیان یک سبک و لشکریان یک سبک و این‌ها لقب‌های صنف دیگر را بر خود نگذارند.

در اهمیت القاب داستانی طولانی ذکر می‌کند از این که چطور خلیفه بغداد به سلطان محمود یک لقب یمین الدوله بیشتر نداده بود و هر چه محمود اصرار می‌کرد که من با این همه فتوحات لقب بیشتر می‌خواهم اعتنا نمی‌کرد و محمود برای گرفتن لقب امین المله چه رنج‌ها کشید و چه طرح‌ها ریخت.

فصل چهل و یکم که نیمی از آن را این جلسه خواندیم درباره این است که به هر کسی فقط یک کار باید سپرد و در میانه‌اش پرانتزی هم باز کرده که بجز به حنفی و شافعی به اهل هیچ مذهب و دین دیگر نباید کار سپرد و چون عراقی‌ها همه بددین و طرفدار دیلمیان اند سلطان باید همه عوامل حکومتش را از خراسانیان خوش‌دین انتخاب کند.

 

#سیاستنامه #تاریخ #تاریخ_ایران #سیاست_نامه# #نظام_الملک #ادبیات_فارسی #کتاب_صوتی #ایران #فارسی #سلجوقیان

خواجه نظام الملک بخش دوم سیاستنامه را در زمانی نوشته است که از خدمت معزول شده بوده است و همانطور که خواهیم خواند سبک باب‌های این بخش با بخش اول کمی متفاوت است. فصل بسیار طولانی چهلم که نیمی از آن را این جلسه خواندیم درباره به قاعده بازگرداندن کارهای مملکت است و بخشش بر بزرگان

 

#سیاستنامه #تاریخ #تاریخ_ایران #سیاست_نامه# #نظام_الملک #ادبیات_فارسی #کتاب_صوتی #ایران #فارسی #سلجوقیان

سه فصل آخر بخش اول سیاستنامه خواجه نظام الملک هم درباره برخورد با زیردستان است

#سیاستنامه #تاریخ #تاریخ_ایران #سیاست_نامه# #نظام_الملک #ادبیات_فارسی #کتاب_صوتی #ایران #فارسی #سلجوقیان

بخشی از حکایت سبکتگین و الپتگین از جلسه قبل باقی مانده بود که این جلسه خواندیم

فصل‌های بیست و هشتم تا سی و دوم به ابعاد مختلف تشریفات درگاه می‌پردازند: از تشریفات بار دادن و مجلس شراب گرفته تا ترتیب ایستادن چاکران و نحوه پاسخگویی به درخواست‌های لشکر

فصل سی و سوم که به نحوه عتاب کردن با افراد برجسته حکومت می‌پردازد یک حدیث و دو حکایت در ستایش صبر و بردباری دارد. از جمله حکایت معروف جوانکی که به خواستگاری مادر معاویه آمد هم اینجا ذکر شده است.

دو فصل بعد هم باز به تشریفات درگاه مربوط می‌شوند. فصل بسیار کوتاه سی و چهار نکاتی درباره نظارت بر نگهبانان مطرح می‌کند و آخرین فصلی که در این نشست خواندیم درباره ضیافت کردن است و سلجوقیان را بخاطر این که رسم سفره انداختن برای زیردستانشان نداشته اند سرزنش می‌کند.

#سیاستنامه #تاریخ #تاریخ_ایران #سیاست_نامه# #نظام_الملک #ادبیات_فارسی #کتاب_صوتی #ایران #فارسی #سلجوقیان

دو باب کوتاه بیست و دوم و بیست و سوم درباره تهمید علوفه سلطان و نظام مالی لشکر اند و بطور خلاصه شیوهٔ اقطاع دهی به امرای لشکر در برابر بیستگانی دادن را شرح می‌دهد.

باب بیست و چهارم به سلطان توصیه می‌کند به شیوه سلطان محمود از همه قومی در لشکر خودش داشته باشد و از یک سو به این ترتیب مانع شوریدن لشکریان شود و از سوی دیگر با رقابت انداختن بین اقوام (به قول کتاب جنس‌ها) انگیزه آنها را برای جنگیدن بالا ببرد.

فصل بیست و پنجم به رسم گروگان نگه داشتن در درگاه اشاره می‌کند و می‌گوید همه امیران دور و نزدیک باید خویشاوندان و عزیزان‌شان را به عنوان «نوا» به دربار بفرستند تا جرئت نکنند که عاصی شوند.

فصل بیست و ششم بر خلاف فصل‌های دیگر جنبه عمومی ندارد و ظاهرا به مشکل خاصی که بین ملکشاه و ترکمانان بوجود آمده بوده است اشاره می‌کند و توصیه‌هایی در حل آن دارد

 

فصل بیست و هفتم که بسیار طولانی است به ساز و کار به خدمت گرفتن غلامان سرایی و ارتقاء رتبه و تجمل آنها می‌پردازد و حکایتی طولانی از چگونگی قدرت گرفتن سبکتگین (پدر سلطان محمود) در بارگاه آلپتگین در حکومت سامانیان نقل می‌کند.

#سیاستنامه #تاریخ #تاریخ_ایران #سیاست_نامه# #نظام_الملک #ادبیات_فارسی #کتاب_صوتی #ایران #فارسی #سلجوقیان