«Να ένα βιβλίο!», με τον Κώστα Κατσουλάρη

Στο πρώτο μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε, «Τις μέρες που λιγόστευε το φως», συμπυκνώνεται η ευρωπαϊκή ιστορία του 20ου αιώνα, εστιάζοντας στη γέννηση, την παρακμή και το θάνατο της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Το δεύτερο, «Το ξενοδοχείο Μετροπόλ», επικεντρώνεται στη χρονιά των Δικών της Μόσχας, το 1936. Κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος και συναποτελούν το πανόραμα μιας ολόκληρης εποχής που συνεχίζει, όπως διαπιστώνουμε με τον πόλεμο στην Ουκρανία, να καθορίζει τη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία. 

«Το χρονικό μιας εκούσιας απαγωγής – Αλίνε Φερνάντεζ Ντιάζ, Σπύρος Αλιμπέρτης», από το University Studio Press, δεν είναι απλώς μια συλλογή επιστολών. Είναι μια πολύτιμη μαρτυρία τόσο ενός σπάνιου έρωτα, ανάμεσα σε έναν Έλληνα αξιωματικό και μια Εβραία της Θεσσαλονίκης, όσο και μιας ολόκληρης εποχής. Η επιμέλεια, εισαγωγή και τα σχόλια της έκδοσης, είναι της φιλολόγου Μαρίας Πλαστήρα-Βαλκάνου. Αποσπάσματα από το βιβλίο διάβασαν οι ηθοποιοί Στέλιος Μάινας και Γωγώ Μπρέμπου. 

Η Δίκη του Ματάν (εκδ. Διόπτρα) είναι ένα μυθιστόρημα που μας εξιστορεί μια μεγάλη αδικία. Για τον Αφρικανό μετανάστη που καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε, για έναν φόνο που ποτέ δεν διέπραξε. Ήταν ο τελευταίος άνθρωπος που εκτελέστηκε στην Ουαλία, ενώ η Ουαλή γυναίκα του και οι τρεις γιοι του, αφιέρωσαν τη ζωή τους στη δικαίωσή του, που επήλθε πολλές δεκαετίες αργότερα, το 1998. Αυτή είναι η ιστορία του. 

Με αφορμή τη σημαντική Έρευνα για την ανάγνωση και τους αναγνώστες στη χώρα μας που έγινε πρόσφατα υπό τη διεύθυνση του Καθηγητή Νίκου Παναγιωτόπουλου, ο Κώστας Κατσουλάρης συζητάει μαζί του για τα ερεθιστικά ευρήματα που έφερε στο φως: Γιατί το ένα τρίτο των Ελλήνων δεν διαβάζει καθόλου; Ποιες είναι οι συνέπειες αυτού του αποκλεισμού; Πώς οι ανισότητες στην πρόσβαση στην ανάγνωση μεταφράζονται σε κοινωνικές και οικονομικές; Λίγο πριν γυρίσει ο χρόνος, μια συζήτηση που μας προκαλεί να σκεφτούμε αυτούς που αφήνουμε πίσω.

Κάθε χρόνο εκδίδονται στη χώρα μας εκατοντάδες καλά λογοτεχνικά βιβλία, στην πλειονότητά τους σπουδαίων συγγραφέων από κάθε γωνιά του κόσμου. Νέα ή παλιότερα βιβλία βραβευμένων με Νόμπελ λογοτεχνίας, τα βραβεία Μπούκερ των τελευταίων χρόνων, γαλλικά βιβλία που ξεχώρισαν στην περσινή σοδειά, αλλά και μυθιστορήματα από την ακμάζουσα αμερικανική λογοτεχνία. Από την πλημμυρίδα καλών βιβλίων, ελληνικών και ξένων, ξεχωρίσαμε και σας προτείνουμε είκοσι τίτλους που σίγουρα αξίζουν την προσοχή σας.

Μπορεί το μυθιστόρημα να παραμένει το πιο δημοφιλές ανάγνωσμα, αλλά μια νέα κατηγορία βιβλίων αποκτά όλο και περισσότερους πιστούς αναγνώστες. Είναι τα βιβλία που πραγματεύονται ένα σημαντικό θέμα, ένα μεγάλο ζήτημα της εποχής μας ή ένα ιστορικό γεγονός, κι είναι γραμμένα με τρόπο που συνδυάζει την επιστημονική στιβαρότητα με την πρόθεση να διαβαστούν απρόσκοπτα από όλους. Κάναμε μια επιλογή δώδεκα βιβλίων του 2022, από αυτά που τα διαβάζεις και μετά τα φυλάς για πάντα στη βιβλιοθήκη σου.  

Ο Κάρλος Ρουίθ Θαφόν, συγγραφέας με παγκόσμια αναγνώριση, χάθηκε πρόσφατα, μόλις στα πενήντα έξι του χρόνια. Με την Τριλογία της Ομίχλης –εκδ. Ψυχογιός– έκανε το ντεμπούτο του, γνωρίζοντας αμέσως μεγάλη επιτυχία. Είναι γραμμένα με μαεστρία, κι ανανεώνουν με έξυπνο τρόπο τις γκόθικ αφηγήσεις. Στα ατού των βιβλίων, οι καλά σκιαγραφημένοι νεαροί ήρωες, που λάμπουν από εξυπνάδα και περιέργεια. Αλλά και οι ενήλικες, εδώ, είναι μεγάλα παιδιά, που δεν αργούν να το εκδηλώσουν. Αποσπάσματα διαβάζει ο Στέλιος Μάινας.

Με φόντο τα «Πλυσταριά της Μαγδαληνής», έγκλημα διαρκείας της Καθολικής εκκλησίας στην Ιρλανδία, η Κλερ Κίγκαν έγραψε μια ιστορία χωρίς μελοδραματισμούς και υπερβολές  από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο», για την ανάληψη της ευθύνης και τις πράξεις καλοσύνης που εξυψώνουν τον άνθρωπο. Υποδειγματική πρόζα, με απλότητα και ακρίβεια σε περιγραφές και αισθήματα, αλλά και πειστικούς διαλόγους. Αποσπάσματα διαβάζει η Γωγώ Μπρέμπου.

Ποτέ πριν δεν είχαμε τόσες πληροφορίες στη διάθεσή μας. Κι όμως, αποκομμένοι από την πρωτογενή παραγωγή, όλο και λιγότερο είμαστε σε θέση να εκτιμήσουμε τα υλικά δεδομένα του πολιτισμού μας. Όμως, για να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο, θα πρέπει να καταλάβουμε πώς λειτουργεί πραγματικά. Όπως λέει ο συγγραφέας, «δεν είμαι ούτε αισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος: είμαι επιστήμονας». Ένα χρήσιμο βιβλίο, από τις εκδόσεις «Διόπτρα». Αποσπάσματα διαβάζει ο Στέλιος Μάινας.

Ένα ακυκλοφόρητο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη είναι από μόνο του σπουδαία είδηση. «Ο ανήφορος», χρονολογικά, ακολούθησε τον «Ζορμπά» κι άρα αποτελεί έργο της ωριμότερης περιόδου του συγγραφέα. Διαβάζεται ως αυτοτελές μυθιστόρημα, μια πολιτική και φιλοσοφική παρακαταθήκη για τις αγωνίες του μεταπολεμικού κόσμου. Όπως πλέον όλα τα έργα του συγγραφέα, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Διόπτρα». Αποσπάσματα διαβάζει ο Στέλιος Μάινας.