Emine Şahin

Sunucu: Can Gümüş

| Bağdat, Osmanlı İmparatorluğu için coğrafi uzaklığına rağmen merkezî idarenin vazgeçilmez vilayetlerinden biriydi. Tanzimat’tan itibaren bu önem, yalnızca askerî güvenlik veya sınır politikalarıyla sınırlı kalmadı; idarî modernleşme, ekonomik düzenlemeler ve toplumsal kontrol mekanizmalarının uygulandığı başlıca laboratuvarlardan biri haline geldi. II. Meşrutiyet’in ilanı ise bu denemeleri daha iddialı, daha sert ve daha merkezî bir siyasi programa dönüştürdü. Bu bölümde, Dr. Emine Şahin’le birlikte 1908–1917 arasında Bağdat’ta Osmanlı idaresinin dönüşümünü inceliyoruz. Merkezileşme politikalarının sahada nasıl uygulandığını, hangi aktörler aracılığıyla yürütüldüğünü ve yerel toplum tarafından nasıl karşılandığını tartışıyoruz.

« Click for More »

Nurçin İleri, Emine Öztaner ve Meltem Kocaman

Sunucu: Can Gümüş

| Bu bölümde, Nurçin İleri, Emine Öztaner ve Meltem Kocaman ile elektriğin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte gündelik yaşamı ve toplumsal ilişkileri nasıl dönüştürdüğünü tartışıyoruz. İstanbul’un ilk aydınlatma girişimlerinden sanayi tesislerine, tramvay hatlarından ev içi teknolojilere uzanan örneklerle, teknolojik yeniliklerin yalnızca kent altyapılarını değil, aynı zamanda kentlilerin yaşam tahayyüllerini de nasıl şekillendirdiğini inceliyoruz. İleri’nin derlediği Bir Cereyan Hasıl Oldu: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İstanbul’da Elektrikli Yaşam (Tarih Vakfı, 2024) başlıklı kitabı temel alan sohbetimizde, elektriğin, bir teknik yenilik olmanın ötesinde, modernleşme, emek, toplumsal cinsiyet ve kamusal alan gibi kesişen temalar etrafında yeni bir toplumsal düzenin ve kültürel dönüşümün parçası hâline gelişini konuşuyoruz.

« Click for More »

Emre Can Dağlıoğlu

Sunucu: Can Gümüş & Önder Eren Akgül

| Emre Can Dağlıoğlu’nun Arapların 1915’i: Soykırım, Kimlik, Coğrafya başlıklı derlemesine (İstanbul: İletişim Yayınları, 2022) odaklanan bu bölüm, 1915’i Osmanlı ve Osmanlı sonrası Arap dünyası bağlamında ele almanın önemine işaret ediyor. Hem soykırımı hem de 1915 sonrasını bölgenin siyasal, toplumsal ve çevresel krizleri içinde konumlandıran çalışma, Arap vilayetlerine sürülen Ermenilerin karşılaştıkları politikaları, hayatta kalma stratejilerini, Arap toplumları ve coğrafyasıyla kurdukları karmaşık ilişkileri inceleyen makalelerden oluşuyor. Bu podcastte, bu çalışmaların soykırımın tarihyazımında açtığı yeni pencereleri detaylandırırken 1915’i sabit bir kırılma anı olarak görmek yerine, farklı yerel dinamikler ve ilişkiler çerçevesinde zamansal ve mekânsal olarak genişleyen bir perspektifle ele almanın imkânları üzerine de sohbet ediyoruz.

« Click for More »

Şeyma Afacan

Sunucu: Can Gümüş

| Bu bölümde, Dr. Şeyma Afacan ile geç Osmanlı’da biyolojik materyalizm, psikolojinin gelişimi ve Afacan’ın bir “ezber bozma alanı” olarak nitelediği duygular tarihi üzerine sohbet ediyoruz. Osmanlı’da materyalizm tartışmalarının eksikliklerine işaret eden Afacan, beden, duygu ve üretkenlik arasındaki ilişkiye odaklanmanın bu çalışmalara sunabileceği olası katkılara dikkati çekiyor ve biyolojik materyalizm tartışmasının her şeyden evvel “psikolojik bir tartışma” olduğunu öne sürüyor. Afacan tarih yazımında duyguları analitik bir kategori olarak kullanmanın imkânlarını ve kısıtlarını da detaylandırıyor. Afacan’ın bu söyleşide çizdiği genel çerçevenin bir izleğini Toplumsal Tarih’in Ocak 2024 sayısı için derlediği dosyadaki çalışmalarda görmek de mümkün.

« Click for More »

Aslıhan Gürbüzel

Sunucu: Can Gümüş

| Bu bölümde, Doç. Dr. Aslıhan Gürbüzel’in bu sene başında University of California Press’ten çıkan kitabı “Taming the Messiah: The Formation of an Ottoman Political Public Sphere, 1600–1700” başlıklı kitabı temelinde Osmanlı’da kamusal siyasetin oluşumunu tartışıyoruz. Kitap, Osmanlı’da devlet inşası sürecinin bir parçası olarak devletin artan merkezî gücüne, genişleyen bir kamusal siyasetin eşlik ettiğine işaret ediyor; erken modern dönemin aktif yurttaş oluşumunu görmek açısından kritik bir öneme sahip olduğunun altını çiziyor. Bu sohbette, söz konusu dönemdeki çoğul kamusal alanların katılımcılarını tanıyıp devletle ilişkilerini incelerken, Osmanlı örneğinin kamusal alan tartışmaları ve araştırmalarına sunduğu katkıları detaylandırıyoruz.

« Click for More »

Fatma Aladağ & Yunus Uğur

Sunucu: Can Gümüş

| Dijital beşeri bilimlerin Osmanlı tarihyazımına sunduğu imkânlar nelerdir? Bu sohbetimizde, Osmanlı ve Türkiye Çalışmaları perspektifinden Dijital Beşeri Bilimler'e katkıda bulunan dijital projeleri, araçları ve yayınları bir araya getiren bir platform olan Digital Ottoman Studies’in çalışmaları ve tarihyazımına katkılarını değerlendiriyoruz. Platformun kurucusu Fatma Aladağ ve proje yöneticisi Doç. Dr. Yunus Uğur ile dijital beşeri bilimler perspektifi alanın mevcut kaynaklarını ve çalışmalarını nasıl zenginleştirebilir sorusuna odaklanırken, bu yaklaşımın kısıtlarını da tartışmaya açıyoruz.

« Click for More »

Erdem Sönmez

Sunucu: Can Gümüş

| Bu bölümde, Dr. Erdem Sönmez ile Osmanlı’dan Türkiye’ye tarihin ayrı bir disiplin olarak ortaya çıkış sürecini tartışıyor, bu sürecin önemli kurumlarını, yayınlarını ve aktörlerini detaylandırıyoruz. Dönemin siyasi, ekonomik ve kültürel iklimiyle yakinen ilişkili olan tarihyazımı pratiğinin on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından Cumhuriyet dönemine geçirdiği dönüşümleri incelerken bu husustaki mitleri de yeniden ele alıyoruz.

« Click for More »

Emrah Şahin

Sunucu: Can Gümüş

| Amerikalı misyonerlerin Osmanlı Devleti sınırlarındaki faaliyetlerini incelemek, İslam ve Hristiyan dünyası ilişkilerine dair yaygın kabuller hakkında bize ne anlatır? Osmanlı Devleti sınırları dahilindeki misyoner varlığını tespit, teftiş ve tahdid etmek amacıyla hangi yöntemlere başvurmuş, bu süreç aktörler arasında ne gibi gerilimlere yol açmıştır? Bu bölümde Emrah Şahin ile ”İtikadın Peşinde: Osmanlı Bürokratları ve Amerikan Misyonerleri” kitabı odağında Amerikan misyonerlerinin Osmanlı İmparatorluğu’nda bıraktığı mirası ve devlet erkanı ile misyonerler arasındaki çok katmanlı ilişkiyi değerlendiriyoruz.

« Click for More »

Ramazan Hakkı Öztan

Sunucu: Can Gümüş

| 19. yüzyılın ikinci yarısında, dinamit gibi patlayıcıların icadı ile küresel düzeyde oluşan küçük silah fazlası Osmanlı Balkanlarındaki devrimcileri hangi bakımlardan güçlendirdi? Osmanlı Devleti, imparatorluk karşıtı eylemleri kolaylaştıran bu "devrim karaborsası"nı hangi yöntemleri kullanarak kontrol etmeye çalıştı? Bu bölümde, Dr. Ramazan Hakkı Öztan ile geç Osmanlı Balkanlarında devrimcilik, şiddet ve teknoloji ilişkisini, meselenin küresel politik ekonomi boyutunu da dikkate alarak değerlendiriyoruz. Devrimci şiddetin kavramsallaştırılması ve ideolojilerin devrimci siyasetteki önemini eleştirel olarak ele alırken, bu alandaki arşiv kaynaklarının nasıl incelenebileceğini de örneklerle tartışıyoruz.

« Click for More »

Çiğdem Oğuz

Sunucu: Can Gümüş

| Bu bölümde Dr. Çiğdem Oğuz ile I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı’da "ahlak buhranı"nı tartışıyoruz. "Ahlaki çöküş" ya da "ahlak buhranı" söylemlerinin farklı entelektüellerce nasıl kullanıldığını inceleyen Oğuz’un çalışması, bu tartışmalara odaklanmanın Osmanlı toplumunun söz konusu dönemde geçirdiği politik, siyasi ve kültürel dönüşümleri anlamada bir anahtar görevi üstleneceğini iddia ediyor. Oğuz aynı zamanda, bu tartışmaların ve ahlakı korumaya yönelik atılan adımların politik alanın yanı sıra, aileye ve toplumsal cinsiyet ilişkilerine yansımalarını da araştırıyor.

« Click for More »