پادکست هنگامه

اپیزود ۴۸

این مقاله با دست گذاشتن بر پیوند شوم میان غول‌های فناوری (Big Tech) و ساختار قدرت سیاسی-نظامی آمریکا، تصویر رایج از هوش مصنوعی و خدمات ابری به عنوان «ابزارهای بی‌طرف توسعه» را در هم می‌شکند. متن نشان می‌دهد که چگونه شرکت‌هایی نظیر آمازون، مایکروسافت و گوگل نه پیمانکاران ساده‌ی دولت، بلکه صاحبان انحصاری دانش و فرمانروایان جدید فضای ابری هستند؛ قدرتی که با تسخیر زیرساخت‌های حیاتی، دولت آمریکا را هر چه بیشتر به خود وابسته کرده و در عین حال، با همراهی دولت ترامپ از مهار قوانین ضدانحصار و مالیات‌های بین‌المللی می‌گریزد.

روایت متن، نقدی به «وابستگی تسلیحاتی‌شده» (Weaponized Interdependence) است؛ جایی که هوش مصنوعی و دیتاسنترها، هم‌زمان به ابزارهای کنترل، جاسوسی و جنگ تبدیل شده‌اند و محیط‌زیست و داده‌های جهان را به نفع اقلیتی زیاده‌خواه و غیرمسئول می‌بلعند. نویسنده با رد توهم رقابت بازار یا الگوبرداری از چین، راه‌حل را نه در مقررات‌گذاری‌های نیم‌بند، بلکه در نوعی «حکمرانی دموکراتیک و عمومی» می‌بیند: ساخت مشاعات دیجیتال، ملی‌زدایی از فناوری و سپردن زمام تحقیق و توسعه به تشکل‌های مردمی و شهروندان تا فناوری در خدمت جوامع و در چارچوب مرزهای زیست‌محیطی کره زمین قرار گیرد.

منبع:

https://www.common-wealth.org/publications/us-big-tech-and-the-us-government-frenemy-relations-among-the-coalition-that-governs-western-capitalism

در اپیزود ۴۷ با مرور تاریخچه، ابعاد مالی و امتیازات ویژهٔ فیفا نشان می‌دهیم که چگونه بزرگ‌ترین تورنمنت ورزشی جهان با لغو قوانین ملی، معافیت‌های مالیاتی سنگین، قیمت‌گذاری‌های نجومی و ایجاد زیرساخت‌های پلیسی و نظارتی دائمی، به نفع غول‌های تجاری و رژیم‌های سیاسی مصادره می‌شود؛ در حالی که هزینه‌ها، سرکوب و تاوان اصلی آن همواره بر دوش مردم و گروه‌های بی‌دفاع باقی می‌ماند.

منبع اصلی:

https://phenomenalworld.org/analysis/who-owns-the-world-cup/

دیگر منابع:

https://www.nytimes.com/2026/06/09/world/europe/world-cup-infantino-trump.html

https://www.bbc.com/sport/football/articles/cy928q8engzo

https://www.sgieurope.com/brands/adidas-only-sporting-goods-name-at-fifa-2026/120293.article

https://meetstadium.com/journal/world-cup-2026-stadiums-air-conditioning-roofs/

https://biz.chosun.com/en/en-industry/2026/07/01/PTURBGNX2BF5HNFQFDTVHCIEFU/

https://itep.org/fifa-2026-world-cup-tickets-sales-tax-exemption/

https://www.forbes.com/sites/clementelisi/2026/06/26/world-cup-delivers-early-economic-boost-for-host-cities/

https://www.si.com/soccer/2020/04/06/world-cup-bribery-votes-2018-russia-2022-qatar-jack-warner

https://www.nytimes.com/2024/12/10/world/middleeast/saudi-world-cup-human-rights.html

https://www.nytimes.com/athletic/5983648/2024/12/10/saudi-arabia-world-cup-2034-explained-fifa/

https://inside.fifa.com/tournament-organisation/world-cup-2034

https://www.terra.com.br/esportes/governo-lula-x-caze-tv-canal-esportivo-e-alvo-de-proibicao-antes-da-final-da-copa,4700b7004622048f3dea1551cd1878fekxwcpo6r.html

https://www.bbc.com/news/world-latin-america-18348012

https://www.bbc.com/news/world-latin-america-16624823

اپیزود ۴۶

سیستم جهانی بعد از جنگ سرد

ایمانوئل والرشتاین - ۱۹۹۳

در این مقاله والرشتاین فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پایان جنگ سرد را چیزی بیش از یک تغییر در روابط بین‌الملل میبیند؛ پایان جنگ سرد برای او تجلی پایان نظم جهانی پس از ۱۹۴۵ و آغاز یک بحران عمیق سیستمی است. طبق این تحلیل، نظام جهانی معاصر با پایان هژمونی ایالات متحده و فرسودگی لیبرالیسم به عنوان ایدئولوژی غالب جهانی تعریف می‌شود. و جهان وارد دوران «پساآمریکایی» و «پسالیبرال» شده است.

والرشتاین از ۳ منبع عمده بی‌ثباتی در دوران پسا جنگ سرد نام میبرد:

گزینه خمینی: کشورهای پیرامونی ممکن است «کاملا بیگانه» بودن را انتخاب کنند و قوانین سیستم بین دولتی و هنجارهای ژئوفرهنگی شمال را رد کنند.

گزینه صدام حسین: چالش‌های نظامی در برابر سلطه شمال. در حالی که چنین تلاش‌هایی ممکن است از نظر نظامی شکست بخورند، کمبود منابع مالی و سیاسی ایالات متحده، منجر به ناپایدار شدن نقش ایالات‌متحده در شکل پلیس نظامی است.

مهاجرت گسترده: حرکت «غیرقابل توقف» مردم از جنوب به شمال. انتظار می‌رود این امر باعث بی‌ثباتی سیاسی داخلی در ایالت‌های شمالی شود و نیروهای راست‌گرای ضد مهاجر را تقویت کند و اعتماد به توانایی دولت در حل نابرابری‌های اجتماعی را از بین ببرد.

والرشتاین دوره فعلی را (Transitional Present) «حال گذار» توصیف میکند که از اواخر دهه ۱۹۶۰ آغاز شد. از نظر او این گذار، جهان را به سمت نوعی «دوگانگی»، نقطه‌ای از بی‌ثباتی شدید سوق میدهد. او پیش‌بینی میکند آینده، دورانی از بی‌نظمی بزرگ باشد که با رقابت اقتصادی حاد بین قدرت‌های اصلی، ظهور جنبش‌های ضد سیستمی و مهاجرت‌های جمعی که ثبات کشورهای شمالی را به چالش می‌کشد، مشخص می‌شود.

شعر ابتدای اپیزود: من هنوز زنده‌ام - احمدرضا احمدی

تا دقیقه ۲۲ مقدمه: رد تحلیل فرهنگی به جنگ و توضیحی کوتاه درباره تئوری سیستم جهانی

از دقیقه ۲۲: خواندن مقاله

اپیزود ۴۵

هجدهم برومر لوئی بناپارت - کارل مارکس - ۱۸۵۲

بذرهای جهانی دیگر (دیوید ونگرو)

اسطوره برادری: آزادی، قدرت، و بازگشتِ فاشیسم

امروز احزاب فاشیستی یا آنچه عموما راست افراطی خوانده میشود تاکید زیادی بر مفهوم «آزادی» دارند. اما اگر مفهوم «آزادی» در سیاست راست افراطی امروز، نه چیزی نو بلکه بازگشتِ اسطوره‌ای کهن باشد چه؟ اسطوره‌ای که آزادی را با وفاداری، خشونت و مردانگی یکی می‌گیرد.

این اپیزود ترجمه مقاله‌ای است از دیوید ونگر، باستان‌شناس که جاهایی اندکی زمینه برای درک بهتر متن بدان اضافه شده.

دیوید وِنگرو در این مقاله نشان می‌دهد که چگونه قدرت، واژه‌هایی چون آزادی، دوستی و عشق را وارونه کرده و از آن‌ها ابزار سلطه ساخته است؛ و می‌پرسد آیا می‌توان معنایی دیگر از آزادی را بازیافت، معنایی برآمده از حقیقت، مراقبت و مهمان‌نوازی؟

این مقاله سفری‌ست از ریشه‌های زبانی و اسطوره‌ای آزادی در اروپا تا بازتولید آن در سیاست‌های راست افراطی امروز.

منبع:

https://www.eurozine.com/seeds-of-another-world/

اپیزود ۴۳: بازسازی غزه

تخریب غزه و تاریخچه مختصری از بولدوزر

مروری بر ۴ طرح بازسازی غزه

جزییات بیشتر از طرح غزه ۲۰۳۵

این دو مطلب در راستای نکات مطرح شده در این اپیزود است و بستر کامل‌تری برای فهم آن فراهم میکند:

غزه: دریچه‌ای هولناک رو به بحران

https://shorturl.at/bUgDb

جغرافیاهای مختل‌کننده و جنگ علیه غزه

https://shorturl.at/E5bQg

منابع:

https://unctad.org/system/files/official-document/gdsapp2019d1_en.pdf

https://www.archpaper.com/2024/05/benjamin-netanyahu-unveils-regional-plan-free-trade-zone-rail-service-neom/

https://ceesmena.org/wp-content/uploads/2024/10/An-Economic-Plan-for-Rebuilding-Gaza__A-BOT-Approach-_FINAL_July-21_2024.pdf

https://www.nbcnews.com/politics/white-house/donald-trump-israeli-prime-minister-benjamin-netanyahu-meeting-rcna190449

https://jinsa.org/policy-projects/gaza-futures-task-force/

https://www.ft.com/content/0b1bc761-c572-4b61-882a-fb4467259dcd

https://www.ft.com/content/c0e661cc-55db-4e2a-b17b-a656e0cf6c14

https://www.rand.org/pubs/research_reports/RRA3486-1.html

https://www.unescwa.org/sites/default/files/event/materials/10-%20War%20on%20Gaza_tenets%20and%20essential%20elements%20for%20sustainable%20recovery.pdf

https://www.bellingcat.com/news/2024/04/29/weve-become-addicted-to-explosions-the-idf-unit-responsible-for-demolishing-homes-across-gaza/

https://www.archpaper.com/2024/05/benjamin-netanyahu-unveils-regional-plan-free-trade-zone-rail-service-neom/

https://www.jpost.com/israel-hamas-war/article-799756

https://adamtooze.substack.com/p/chartbook-405-bulldozing-gaza-thanatocene

https://thecradle.co/articles-id/7034

https://thecradle.co/articles/israels-war-on-gaza-is-destroying-imecs-viability

https://ecfr.eu/publication/the-infinite-connection-how-to-make-the-india-middle-east-europe-economic-corridor-happen/

https://thecradle.co/articles/railway-of-resistance-a-grand-project-to-connect-iran-iraq-syria

https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/081220221

https://agsi.org/analysis/basra-turkey-dry-canal-project-ambitious-vision-or-pipe-dream/

https://www.haaretz.com/israel-news/2025-08-19/ty-article-magazine/.premium/the-cost-of-demolition-gaza-never-in-israeli-history-were-so-many-buildings-demolished/00000198-c1d2-dc9d-abd9-dbded6b40000

https://www.haaretz.com/israel-news/2025-08-18/ty-article/thousands-of-palestinians-leave-gaza-city-fearing-israeli-offensive/00000198-bd91-dc9d-abd9-bfdf3c700000

https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/jul/09/bulldzoer-gaza-genocide-idf-meta

https://thefunambulist.net/magazine/bulldozer-politics

https://adamtooze.substack.com/p/chartbook-291-anglo-thanatocene-or

https://adamtooze.substack.com/p/chartbook-405-bulldozing-gaza-thanatocene

https://antipodeonline.org/2025/09/08/volume-57-issue-5-september-2025/

https://newleftreview.org/issues/i185/articles/david-edgerton-liberal-militarism-and-the-british-state

اپیزود ۴۲

جنگ جنگ تا پیروزی؟

تحلیلی بر جنگ «۱۲ روزه»

فهرست طرح گفتار:

بخشی از شعر اسماعیل - رضا براهنی

حس‌پذیری رنج

شعر «ستاره خاموش»، پرنیا عباسی، منتشر شده در شماره ۲۴ مجله وزن دنیا

مرگ در می‌زند

انترناسیونال‌ بچه‌پرروها

ما توریست نیستیم

قوم برگزیده خدا

شکست از ستون پنجم

از جنگ هشت ساله تا جنگ دوازده روزه

شعری از آناهیتا رضایی منتشر شده در جُنگ جَنگ در  کانال بیداد موریانه‌ها، به‌کوشش نگین فرهود، تیرماه ۱۴۰۴

گفتارهای مرگ

پارادوکس‌های ویرانگر

پایان جهاد و آغاز زندگی

زن زندگی آزادی در دوران (پسا) جنگ

آیا خیزش‌های دی‌ماه ۱۳۹۶ تا پاییز ۱۴۰۱ را می‌توان نشانه‌ای از گسست از نظم موجود دانست؟ چطور میتوان به ارزشها و آگاهی‌های برآمده از زن زندگی آزادی وفادار ماند؟

گفتگوی جمعی با حضور:

مهرداد امامی: پژوهشگر جامعه‌شناسی در دانشگاه فنی خاورمیانه، آنکارا است. تا به حال ۴ کتاب در حوزه مطالعات جنبش‌های اجتماعی و مارکسیسم و سیاست‌های دولت ترکیه از او منتشر شده.

سما اوریاد: فمینیست و پژوهشگر مطالعات رسانه نو و راست افراطی است.

پگاه پزشکی: داستان‌نویس و پژوهشگر مطالعات ادبی که به طور کلی روی روایت‌های داستانی و غیرداستانی جمعی و رابطه‌شان با خاطره‌‌های سرکوب‌شده و تخیل آینده متفاوت کار می‌کند.

نسترن صارمی: پژوهشگر بینارشته‌ای است که حوزه مطالعه‌اش درحال حاضر سیاست حافظه و  تحولات اجتماعی سیاسی است.

یکی از اعضای کمیته غیبی نسوان

اپیزود ۴۰

نقد رفیقانه (Comradely Critique) نوشته Lukas Slothuus

برای کسانی که اهل فعالیت سیاسی‌ رهایی‌بخش و کار جمعی‌اند نقد فعالیتی دائمی است. اصطلاح «نقد رفیقانه» در محافل اکتیویستی زیاد به کار می‌رود و به کار نظریه‌پردازان انتقادی و اکتیویستها میاید، اما در تحقیقات چندان توجهی بدان نشده. نویسنده ضمن مفهوم‌پردازی این اصطلاح سعی میکند نشان دهد چطور باید رفقایمان را نقد کنیم با با آنها مخالفت کنیم، بدون اینکه رابطه‌ سیاسی یا انسانی را خراب کنیم. انتقاد از دشمن راحت است، ولی وقتی با کسی که کلی اشتراک سیاسی داریم اختلاف پیدا می‌کنیم، آن وقت است که انتقاد سخت‌تر و حساس‌تر میشود. اینجاست که بحث «نقد رفیقانه» مهم است؛ یعنی نقدی که از سر احترام، همدلی و هدف مشترک صورت می‌گیرد، نه برای خراب‌کردن یا اثبات برتری.

منبع:

Comradely Critique, Lukas Slothuus

Political StudiesVolume 71, Issue 3, August 2023, Pages 714-732

https://doi.org/10.1177/00323217211040011

این بخش آخر از این مجموعه ۴ اپیزودی است.

اپیزود ۳۷: خروج از قلعه خون‌آشام‌ها - مارک فیشر

اپیزود ۳۸: ۴ تز درباره رفیق - جودی دین

اپیزود ۳۹: تفاوت متحد و رفیق - جودی دین

در عصری که هشتگ‌ها و همبستگی نمایشی اغلب جایگزین کنش سیاسی پایدار می‌شوند، تمایز بین متحدان (allies) و رفقا (comrades) نیاز به شناسایی و بحث دارد. 

جودی دین در این بحث چارچوب و درک لیبرال از اتحاد (allyship) را به چالش می کشد، درکی که اغلب عدالت را به خودسازی فردی یا موضع گیری در رسانه های اجتماعی تقلیل می دهد. او در عوض، از مفهوم رفاقت میگوید؛ تعهدی انقلابی که ریشه در نظم و انضباط جمعی، مبارزه مشترک، و مبارزه برای از بین بردن نظام های سرکوبگر دارد. درک تفاوت بین متحدان و رفقا فقط تئوریک نیست، بلکه نقشه راهی برای پیروزی است.

این سومین بخش از این مجموعه ۴ قسمتی است.

منابع

Comrade: An Essay on Political Belonging

www.liberationschool.org/from-allies-to-comrades/