Podcasty Muzeum Powstania Warszawskiego

Zbigniew Ścibor-Rylski ps. Motyl we wrześniu 1939 roku służył w 1. Pułku Lotniczym. Do Związku Walki Zbrojnej został wprowadzony i zaprzysiężony we wrześniu 1940 roku. W latach 1941-1943 był partyzantem na Kowelszczyźnie. Od stycznia 1944 roku walczył w składzie 27. Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej, w ramach operacji „Burza”, przechodząc cały jej szlak bojowy jako dowódca 2. kompanii I Batalionu „Sokół” 50. pułku piechoty AK. Podczas Powstania dowódca kompanii w Batalionie „Czata 49”. Jako jeden z nielicznych przeszedł cały szlak bojowy batalionu Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście - Górny Czerniaków - kanały - Mokotów - kanały - Śródmieście. Był jedynym oficerem AK dowodzącym podczas Powstania oddziałami armii gen. Berlinga. Po kapitulacji z grupą kilkunastu oficerów zgrupowania zdobył ubrania cywilne i wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną. Początkowo osadzony w obozie przejściowym w Pruszkowie, z którego po kilku dniach uciekł do Łowicza, gdzie doczekał zakończenia wojny.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Magdalena Miązek 20 marca 2005 roku.

Teresa Kodelska-Łaszek ps. Kinga podczas Powstania była sanitariuszką IV Obwodu Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej na Reducie Wawelskiej. Po kapitulacji wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Po wojnie narciarka alpejska, reprezentantka AZS Warszawa. Startowała w Igrzyskach Olimpijskich w Oslo w 1952 roku. 3-krotna mistrzyni Polski: w slalomie (1948, 1952) i slalomie gigancie (1952) oraz 2-krotna wicemistrzyni kraju: w zjeździe (1948) i kombinacji alpejskiej (1948). Po zakończeniu kariery sportowej poświęciła się pracy naukowej.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Małgorzata Rafalska-Dubek 8 lipca 2011 roku.

Barbara Grocholska-Kurkowiak ps. Kuczerawa podczas Powstania była sanitariuszką w 1. Pułku Szwoleżerów na Mokotowie, po przejściu kanałami w Śródmieściu Południowym. Po kapitulacji wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Po wojnie narciarka, startowała w igrzyskach olimpijskich w 1952 w Oslo i w 1956 roku w Cortina d’Ampezzo. Po zakończeniu kariery zawodniczej w 1968 roku poświęciła się pracy trenerskiej głównie z młodzieżą szkół podstawowych.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Małgorzata Brama 7 maja 2007 roku.

Tadeusz Karczewski ps. Wierzba do konspiracji trafił z harcerstwa w sierpniu 1943 roku. Służył w kompanii „Pegaz”, od lata 1944 roku w batalionie „Parasol”. Brał udział w akcji „Koppe” przeprowadzonej w Krakowie przez żołnierzy z „Parasola”. Podczas Podczas Powstania walczył na Woli, Starym Mieście, w Śródmieściu i na Górnym Czerniakowie.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Małgorzata Brama 6 maja 2007 roku.

Elżbieta Dziębowska ps. Dewajtis w konspiracji brała udział od lutego 1943 roku (Szare Szeregi - 58. WŻDH). Przeszła przeszkolenie wojskowe. W sierpniu tego roku przekazana wraz z częścią dziewcząt do nowo utworzonego oddziału do zadań specjalnych „Agat” (późniejsze kryptonimy: „Pegaz”, „Parasol”). Jako łączniczka przydzielona do II plutonu (późniejsza 2. kompania). Przydzielona do komórki wywiadowczej chor. „Rayskiego”, uczestniczyła w przygotowaniach i wykonaniu akcji bojowych: „Weffels”, „Frühwirth”, „Braun”, „Kutschera”, „Stamm”, „Koppe”. Podczas Powstania łączniczka Batalionu „Parasol”.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Małgorzata Brama 7 maja 2007 roku

Maria Stypułkowska-Chojecka ps. Kama w konspiracji brała udział od 3 sierpnia 1942 roku (Szare Szeregi - 58. WŻDH). W sierpniu 1943 r. skierowana do Grup Szturmowych Szarych Szeregów, podporządkowanych Kedywowi KG AK - przydział: Oddział Specjalny „Agat” (późniejsze kryptonimy: „Pegaz”, „Parasol”) - II pluton (następnie 2. kompania). W trakcie przygotowań do poszczególnych akcji wchodziła w skład komórki wywiadowczej chor. „Rayskiego”. Ukończyła kurs wojskowy, sanitarny, łączności konspiracyjnej oraz Zastępczy Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola”. W oddziale „Agat”-„Pegaz”-„Parasol” była łączniczką oraz prowadziła rozpoznanie do akcji likwidacyjnych wysokich funkcjonariuszy Gestapo i okupacyjnej administracji niemieckiej. Uczestniczyła w przygotowaniu i wykonaniu 7 specjalnych operacji bojowych: „Frühwirth”, „Weffels”, „Braun”, „Kutschera”, „Koppe”, „Stamm”, „Hahn”. Podczas Powstania pełniła funkcję łączniczki i sanitariuszki batalionu „Parasol”.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Magdalena Miązek 7 marca 2005 roku.

Halina Sobiczewska ps. Halina, Lala podczas Powstania była sanitariuszką i łączniczką, służyła w batalionach „Odwet II” i „Golski” na Ochocie i w Śródmieściu Południowym.  Po kapitulacji jeniec Stalagu X B Sandbostel, następnie Stalagu VI C Oberlangen. Po wyzwoleniu służyła w I Polskiej Dywizji Pancernej gen. Maczka w Meppen jako telefonistka. Pod koniec września 1945 roku została oddelegowana na studia wyższe do Belgii, gdzie rozpoczęła naukę na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Leuven. W 1946 roku wróciła do Polski jako repatriantka.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła Anna Sztyk 28 września 2022 roku.

Barbara Lipińska ps. Kozak podczas Powstania była sanitariuszką i łączniczką Zgrupowania „Chrobry II” w Śródmieściu Północnym. Po upadku Powstania przeszła przez kilka obozów jenieckich, m.in. 344 Lamsdorf, Stalag IV-B Mühlberg, IV E Altenburg, ostatecznie znalazła się w Stalagu VI C Oberlangen. Po wyzwoleniu przez armię gen. Maczka przez krótki czas uczyła się w szkole w Palestynie. Do Polski wróciła w 1947 roku.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadziła 12 sierpnia 2014 roku Elżbieta Trętowska.

Wanda Broszkowska- Piklikiewicz ps. Wanda, Łucja podczas Powstania była sanitariuszką i łączniczką batalionu „Zaremba-Piorun” w Śródmieściu Południowym. Po kapitulacji jeniec Stalagu XI B Fallingbostel, Oflagu XI B/Z w Bergen-Belsen, oraz Stalagu VI C Oberlangen. Po wyzwoleniu przebywała w Campie we Francji. Do kraju powróciła w lipcu 1946 roku, zamieszkała w Łodzi. Ukończyła Uniwersytet Warszawski na kierunkach historia i historia sztuki. Pełniła funkcje prezesa Środowiska „Oberlangen”, przewodniczącej Komisji Historycznej Światowego Związku Żołnierzy AK - Środowiska Oberlangen oraz członka Prezydium Okręgu Warszawskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził 5 czerwca 2008 roku Mariusz Rosłon.

Agnieszka Szydłowska to dziennikarka radiowa i telewizyjna. Jest wnuczką Józefa Szydłowskiego i bratanicą Jerzego Szydłowskiego ps. Szydłower, żołnierza IV Obwodu „Grzymała” Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. Rozmowę w ramach projektu Korzenie pamięci przeprowadziła Justyna Dżbik-Kluge.

---

Jesteś potomkiem Powstańca Warszawskiego? Wypełnij ankietę i dołącz do projektu „Korzenie pamięci”: https://www.1944.pl/artykul/korzenie-pamieci-.-ankieta-czlonka-rodzin,5134.html