Podcasty Muzeum Powstania Warszawskiego

Elżbieta Zawacka ps. Zo we wrześniu 1939 roku była żołnierzem Kobiecego Batalionu Pomocniczej Służby Kobiet, uczestniczyła w obronie Lwowa. W konspiracji od października 1939 roku, zaprzysiężona 2 listopada 1939roku. Pod pseudonimem „Zelma” była jedną z organizatorek struktur Służby Zwycięstwu Polski na Śląsku. Pod koniec 1940 roku przeniesiona służbowo do Warszawy. Jako perfekcyjnie władająca językiem niemieckim została kurierką V Oddziału (Dowodzenie i Łączność) Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej (od lutego 1942 roku Armii Krajowej) w Wydziale Łączności Zagranicznej „Zagroda”. Działała na kierunku zachodnim, do 1944 roku ponad 100 razy przekraczając granicę Rzeszy. Na Zachód przewoziła meldunki i raporty Komendy Głównej ZWZ-AK, do Warszawy powracała z pocztą i pieniędzmi.

Muzeum Powstania Warszawskiego we współpracy z Wojskowym Biurem Historycznym zorganizowało debatę historyków „Wkład Polski Walczącej w pokonanie III Rzeszy (1939-1945)”. W dyskusji wzięli udział prof. dr hab. Rafał Wnuk z Muzeum II Wojny Światowej, prof. dr hab. Grzegorz Mazur z Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ oraz dr Paweł Brudek i dr Michał Wójciuk z Muzeum Powstania Warszawskiego. Spotkanie poprowadził dr Sławomir Poleszak z Instytutu Studiów Politycznych PAN i Wojskowego Biura Historycznego.

Bogdan Celiński ps. Wiktor był żołnierzem 2. kompanii batalionu „Zośka”. Od 1 sierpnia brał udział we wszystkich akcjach bojowych swojego plutonu. Uczestniczył w walkach na terenie getta, zdobyciu „Gęsiówki” i obronie cmentarzy wyznaniowych. Przeszedł szlak bojowy od Woli przez Stare Miasto i Śródmieście do Czerniakowa. Po nieudanym przebiciu batalionu do Śródmieścia wraz ze Stanisławem Lechmirowiczem ps. Czart decyduje się na przejście po wysadzonym w powietrze moście Poniatowskiego na wschodni brzeg Wisły. Po kilkunastogodzinnej ciężkiej wędrówce udaje im się osiągnąć praski brzeg. Do Warszawy powrócił w lutym 1945 roku i rozpoczął akcję ekshumacyjną poległych koleżanek i kolegów. W 1949 roku aresztowany przez MBP i skazany na 15 lat więzienia. Zwolniony na mocy amnestii w maju 1956 roku.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził Sławek Turkowski 20 czerwca 2011 roku.

Wojciech Świątkowski ps. Korczak był zastępcą dowódcy 1. kompanii batalionu „Parasol” (od 25 sierpnia 1944 roku). Przeszedł szlak bojowy od Woli przez Stare Miasto do Śródmieścia. Ranny w czasie próby przebicia oddziałów Starówki do Śródmieścia z 30 na 31 sierpnia, ewakuowany kanałami, trafił do szpitala, gdzie przebywał do końca Powstania. Po kapitulacji jeniec w Stalagu IV B/H Zeithain. Po powrocie do Polski podjął studia na Wydziale Architektury Uniwersytetu Warszawskiego. Aresztowany w styczniu 1949 roku i skazany na 15 lat więzienia. Zwolniony w lutym 1955 roku. Po wyjściu z więzienia ukończył studia i pracował jako architekt.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził Sławek Turkowski 17 czerwca 2011 roku.

Henryk Kończykowski ps. Halicz był żołnierzem 2. kompanii batalionu „Zośka”. Podczas Powstania przeszedł cały szlak bojowy batalionu, od Woli przez Stare Miasto do Czerniakowa. Uczestniczył w wyzwalaniu Gęsiówki. Ranny na Starówce, wraz z kolegami kanałami przedostał się do Śródmieścia. Wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną. Dostał się do obozu w Pruszkowie. Stamtąd uciekł do Podkowy Leśnej, gdzie jego rodzina miała mieszkanie. Pierwszy raz aresztowany przez NKWD w styczniu 1945 roku. Po raz drugi aresztowany przez UB w 1950 roku i skazany na karę piętnastu lat pozbawienia wolności. Na wolność wyszedł w 1953 roku.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził Sławek Turkowski 20 czerwca 2011 roku.

Danuta Winiarska ps. Słoninka była sanitariuszką i łączniczką w 1. kompanii Batalionu „Zośka”. Walczyła na Woli i Starym Mieście, następnie kanałami przeszła na Śródmieście Północne. Ciężko ranna w brzuch 7.08.1944 roku. Wyszła z Warszawy z ludnością cywilną - wywieziona wraz z matką na roboty przymusowe do Niemiec, pracowała pod Hanowerem.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził Sławek Turkowski 30 czerwca 2011 roku.

Anna Jakubowska ps. Paulinka była sanitariuszką i łączniczką w 1. kompanii Batalionu „Zośka”. Walczyła na Woli, Starym Mieście i na Czerniakowie. W 1949 roku została aresztowana za działalność w AK i skazana w tzw. „procesie kiblowym” na 8 lat więzienia. Z aresztu wypuszczono ją w 1954 roku. W latach 80. zaangażowana w działalność podziemia solidarnościowego.

Rozmowę w ramach Archiwum Historii Mówionej przeprowadził Sławek Turkowski 22 czerwca 2011 roku.

Premierze albumu „Sylwester Braun »Kris«” ze zdjęciami jednego z najwybitniejszych fotografów Powstania Warszawskiego towarzyszyła dyskusja „Fotograf na wojnie. Reportaże z Frontu. Od Powstania Warszawskiego do wojny w Ukrainie”. Jej gośćmi byli Wojciech Grzędziński, fotoreporter wojenny (m.in. w Libanie, Iraku, Afganistanie, Sudanie Południowym, Gruzji i Ukrainie), laureat nagrody World Press Photo, oraz Paweł Reszka, dziennikarz tygodnika „Polityka”, korespondent wojenny (m.in. w Gruzji i Ukrainie) i autor książek. Spotkanie poprowadziła Magdalena Rigamonti, dziennikarka związana z portalem Onet.pl, laureatka Grand Press w kategorii „Wywiad” i autorka książek.

Kinga Rusin to dziennikarka i prezenterka telewizyjna, aktywistka społeczna i przedsiębiorczyni. Jest wnuczką Stefana Czyżewskiego ps. Kajtek, oficera AK, który zginął podczas walki w rejonie gmachu PAST-y.

Rozmowę w ramach projektu Korzenie Pamięci przeprowadziła Karolina Sulej.

Artur Chmielewski to naukowiec, menadżer misji kosmicznych w kalifornijskim ośrodku Jet Propulsion Laboratory (JPL) – NASA. Jest synem Henryka Chmielewskiego ps. Jupiter, żołnierza 7 Pułku Piechoty „Garłuch”, a po wojnie znanego autora komiksów.

Rozmowę w ramach projektu Korzenie Pamięci przeprowadziła Justyna Dżbik-Kluge.