Radio Swammerdam

Niet alleen wappies zouden zich zorgen moeten maken over welke chemicaliën er in ons water zitten. Het gehalte aan chemicaliën in het Nederlandse oppervlaktewater erg hoog is. Nederland scoort het laagst van alle Europese landen. Als dit over een jaar nog steeds het geval is wordt Brussel boos, en dat willen we natuurlijk niet. Er is dus werk aan de winkel! Iemand die deze ecologische ramp probeert tegen te gaan is Dr. Milo de Baat, aquatisch ecotoxicoloog, waterkwaliteit onderzoeker en Universitair docent op dit gebied aan de UvA. We hebben het over de bronnen van de vervuiling, hoe we deze kunnen achterhalen en wat we moeten doen om het op te lossen, want een uitzending met zo een pessimistisch thema verdient ook een vleugje hoop!

Met column van Thomas Misset

Veel luisterplezier!

Radio Swammerdam -Nederland (vies)waterland - 31-05-2026

• Gast: Milo de Baat
• Presentatie: Bruno Beeke
• Co-presentatie:
• Column: Thomas Misset
• Techniek: Tabe Bakker

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Over smaak valt niet te twisten. Maar is dat wel zo?

In deze aflevering van Radio Swammerdam gaat presentator Sita Bouman op zoek naar wat proeven eigenlijk is.

Sita spreekt Peter Klosse, die in 2004 promoveerde aan de Universiteit Maastricht op smaak en mondgevoel, en sindsdien bekendstaat als smaakprofessor. Hij ontwikkelde de smaakstijlenkubus en stelt dat smaak objectief meetbaar is. Waarom zijn we dan toch zo slecht in proeven? En kun je dat veranderen?

Ook gaat Sita op bezoek bij Floris en Diny, eigenaren van een ambachtelijke charcuterie in de Rivierenbuurt in Amsterdam, de pasteibakkerij. Zij proeven elke dag voor hun werk en vertellen over smaak en proeven in de praktijk, over de Nederlandse eetcultuur, en over de vraag of je kunt proeven of een dier een goed leven heeft gehad en of een gerecht met liefde is bereid.

Tijdens de uitzending proeft co-presentator Tabe Bakker ook mee. Want over smaak praten is één ding. Het is wat anders als je er een blinddoek bij krijgt.

Radio Swammerdam - 17/05/2026

• Gast: Peter Klosse, Diny Schouten en Floris Brester
• Presentatie: Sita Bouman
• Co-presentatie: Tabe Bakker
• Techniek: Sita + Tabe

----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Eva van der Zee, Bruno Beeke en Sita Bouman.

Van het Koloniaal Instituut tot het Koninklijk Instituut voor de Tropen; alleen al in de namen van het KIT hoor je hoe een samenleving anders naar de wereld is gaan kijken. Achter de monumentale gevel aan de Mauritskade schuilt meer dan een eeuw aan verhalen over wetenschap, handel, koloniale machtsstructuren en de manier waarop Nederland kennis over “de tropen” verzamelde, ordende en presenteerde. Wat ooit begon als een instituut dat nauw verbonden was aan het Nederlandse koloniale project, groeide later uit tot een plek voor internationaal onderzoek, gezondheidszorg, musea en mondiale samenwerking. Maar die geschiedenis bleef nooit neutraal.

Want wat gebeurt er wanneer een instituut met een koloniale oorsprong zichzelf opnieuw moet leren bekijken? Hoe ga je als museum of kennisinstituut om met collecties, verhalen en wetenschappelijke tradities die ontstonden binnen een systeem van ongelijkheid en overheersing? En hoe zichtbaar is dat verleden vandaag nog in taal, tentoonstellingen, wetenschap en de manier waarop we naar de wereld kijken?

In deze uitzending spreken presentatoren Eva van der Zee en Momo Schaap met historica Prof. dr. Susan Legêne, emeritus hoogleraar politieke geschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam en voormalig onderzoeker en curator binnen het Tropenmuseum en het KIT. In haar werk houdt zij zich al jarenlang bezig met koloniale geschiedenis, musea, erfgoed en de vraag hoe instituties omgaan met hun eigen verleden. Samen spreken we over de geschiedenis van het KIT, de veranderende rol van het Tropenmuseum, koloniale kennisproductie, restitutie en de manier waarop historische machtsverhoudingen nog altijd doorwerken in het heden.

Bouwen zonder je stadsgrenzen uit te breiden, hoe doe je dat? In de jaren 70 en 80 was dat de vraag die ons stadsbestuur moest beantwoorden en vandaag de dag zien we dezelfde vraag opnieuw de kop opsteken. Dr. Petra Brouwer en Dr. Tim Verlaan (https://www.linkedin.com/in/timmyverlaan/) hebben onderzoek gedaan naar het stedenbouwkundig beleid van toen en hebben hier een boek over geschreven.

In deze aflevering spreekt Petra Brouwer, onder andere verbonden aan de Universiteit van Amsterdam https://www.linkedin.com/school/98721792/admin/dashboard/, met Bruno Beeke en Max Waterreus over de resultaten van het onderzoek, en wat wij er nu van zouden kunnen leren!

Met column van Brechtje Hartong van Ark.

Veel luisterplezier!

Toevoegen voor shownotes

Radio Swammerdam - De Compacte Stad - 03-05-2026

• Gast: Petra Brouwer https://www.linkedin.com/in/petra-brouwer-ab761811/
• Presentatie: Bruno Beeke https://www.linkedin.com/in/bruno-beeke-ab95b6251/
• Co-presentatie: Max Waterreus https://www.linkedin.com/in/max-waterreus/
• Column: Brechtje Hartong van Ark https://www.linkedin.com/in/brechtje-hartong-van-ark-ab09a0333/
• Techniek: Sam Simons https://www.linkedin.com/in/sam-simons-97a45268/

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Van Arctis tot Antarctica. Maar wat gebeurt er daar eigenlijk, aan die twee uiteinden van de aarde?

In deze special van Radio Swammerdam reizen redacteuren Sita, Eva en Bruno naar de NWO Polaire Dag in Amersfoort, Dat is het jaarlijkse wetenschapscongres waar onderzoekers uit heel Nederland samenkomen om te praten over de noord- en zuidpool.

Paleoceanograaf Peter Bijl van de Universiteit Utrecht vertelt hoe hij door te boren in Antarctisch zeesediment het klimaat van miljoenen jaar geleden reconstrueert en wat dat zegt over de toekomst van ons ijskapoppervlak en de zeespiegel. Ecoloog Suzanne McGowan van het Nederlands Instituut voor Ecologie onderzoekt de micro-organismen in Arctische meren die methaan produceren én afbreken: een kwestie van levensbelang voor het klimaat, want methaan is tientallen keren krachtiger dan CO₂. Onderzoeker Olga Ievleva van de Universiteit Groningen kijkt naar de Inuit in Canada: hoe verhoudt het westerse rechtssysteem zich tot de kennis en behoeften van mensen die al eeuwen van het poolijs leven? En beleidsmedewerker Daan Blok van NWO verbindt wetenschap met beleid: waarom investeert Nederland in poolonderzoek, en voor wie eigenlijk? En wat zijn eigenlijk de belangen van al dat poolonderzoek: wetenschappelijk, geopolitiek, en toeristisch?

Radio Swammerdam - Polaire Dag Special - 26 april 2026

• Gasten: Daan Blok, Olga Ievleva, Peter Bijl, Suzanne McGowan en Kadir van Lohuizen
• Presentatie: Eva van der Zee, Sita Bouman en Bruno Beeke

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Mag je iets mooi vinden wat eigenlijk niet deugt? We kijken steeds meer met een morele blik naar kunst. Bevat een werk bijvoorbeeld racistische of vrouwonvriendelijke stereotypen, dan klinkt direct de vraag of we dit wel moeten tolereren. Maar wat nou als het werk ook héél mooi is, wat krijgt dan voorrang: esthetische, of morele oordelen?

Deze morele blik op kunst is vrij nieuw, ziet dr. Marcel van den Haak. Presentator Sita Bouman en co=presentator Tabe Bakker spreken met de cultuur-socioloog en docent bij de Universiteit van Amsterdam over de ontwikkeling van morele kritiek op kunst.

Kan je de kunst scheiden van de kunstenaar? Is er echt iets aan het verschuiven is in hoe we naar kunst kijken, of is dit iets tijdelijks? Kunstenaars verdedigen zichzelf steeds met het idee van artistieke vrijheid, maar is dat argument nog wel houdbaar?

Radio Swammerdam - 19/04/2026

• Gast: dr. Marcel van den Haak
• Presentatie: Sita Bouman
• Co-presentatie: Tabe Bakker
• Techniek: Sam Simons

----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Wat kunnen dievenbekentenissen ons vertellen over het dagelijks leven in de Middeleeuwen?

Historica Janna Coomans dook in onderbelichte stadsarchieven en vond honderden bekentenissen van 15e- en 16e-eeuwse dieven. Verhalen van kleine scharrelaars, landlopers en vreemdelingen, die hun kostje bij elkaar stalen. Hun bekentenissen werpen licht op een wereld die we nauwelijks kenden: die van de onderste helft van de middeleeuwse samenleving.

Sam Simons en Momo Schaap spraken universitair docent Janna Coomans, van de Universiteit Utrecht over diefstal en precariteit in de Middeleeuwen. Met een column van Hannah van Buchem.

Radio Swammerdam - Landlopers en struikrovers - Janna Coomans over diefstal in de Middeleeuwen - 5 april 2026

• Gast: Janna Coomans
• Presentatie: Sam Simons
• Co-presentatie: Momo Schaap
• Column: Hannah van Buchem
• Techniek: Sita Bouman

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Meer dan honderd jaar geschiedenis bracht ons tot dit punt.

Het was drie weken geleden dat de Verenigde Staten en Israël het vuur openden in een conflict dat sindsdien Iran en heel de omliggende Arabische wereld heeft opgeslokt. Het effectief afsluiten van kritieke handelsroutes en de bombardementen van energie-infrastructuur heeft gevolgen die langdurig voelbaar zullen zijn in grote delen van de wereld.

Binnen Iran is het menselijk lijden direct. Raketten eisen vele slachtoffers onder een bevolking, überhaupt al murw geslagen in een jarenlange interne strijd tegen onderdrukking.

Maar de nationale en mondiale verhoudingen hier zijn moeilijk te bevatten zonder de lange geschiedenis in acht te nemen die tot dit punt heeft geleid. In deze uitzending van Radio Swammerdam, honderd jaar omwentelingen, buitenlandse bemoeienis en binnenlands verzet: Iran in de twintigste eeuw.

Momo Schaap spreekt met Peyman Jafari, universitair docent en onderzoeker gespecialiseerd in de moderne geschiedenis van Iran, het land dat hij op jonge leeftijd moest ontvluchten. Jafari doceerde aan de Universiteit van Amsterdam, later aan Princeton en inmiddels aan de William & Mary universiteit in Virginia van waaruit wij hem spreken.

Radio Swammerdam - Iran in de twintigste eeuw - 22 maart 2026

• Gast: Peyman Jafari
• Presentatie: Momo Schaap
• Techniek: Eva van der Zee

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Juicy mediafitties in de Tweede Wereldoorlog? Het gebeurde op Radio Oranje. Het programma nam regelmatig de genazificeerde Hilversumse radio op de hak. En vice versa. Heen en weer klonk cabaret, columns en ongezouten meningen over elkaars programma.

Te gast is historicus dr. Vincent Kuitenbrouwer (UvA) die wat voorbeelden van deze mediaoorlog heeft meegenomen. Vincent neemt ons mee door de geschiedenis van de oorlogszenders. Ook legt hij ons zijn genuanceerde beeld van oorlogspropaganda voor: dat is geen ‘top down’ hersenspoeling, maar een ingewikkeld op-elkaar-reageren. Dat is nu beter vastgesteld door Vincent dankzij de digitalisatie van de radiotranscripten. De radiozenders typten namelijk met elkaars uitzendingen mee, dat is een stuk beter bewaard dan de uitzendingen zelf.

De uitzending werd weer van kleur voorzien door de mooie column van Brechtje Hartong van Ark.

Radio Swammerdam - Radio Oranje, met Vincent Kuitenbrouwer - 15 maart 2026

• Gast: Vincent Kuitenbrouwer
• Presentatie: Tabe Bakker
• Co-presentatie: Momo Schaap
• Column: Brechtje Hartong van Ark
• Techniek: Sam Simons

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Het verhaal van de Etrusken is altijd door anderen verteld.

Het volk, dat in het eerste millennium v.Chr. in het huidige Toscane woonde en waarvan nauwelijks schriftelijke bronnen zijn overgeleverd, is al sinds de oudheid een onderwerp van fascinatie, maar ook een canvas waarop iedereen die dat wil zijn eigen vooroordelen kan projecteren.

In deze uitzending dalen we af in de geschiedenis voor een uitstapje naar de grote, nationale musea van de negentiende eeuw om te kijken hoe ze dat in hun tijd deden, kijken naar de Etrusken, om te zien wat voor verrassende plek dit volk mocht innemen in het grote verhaal van de beschaving.

Momo Schaap gaat in gesprek met archeoloog Eline Verburg, als promovendus verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, over het uitgebreide archiefonderzoek dat zij in het British Museum, het Rijksmuseum van Oudheden, het Altes Museum en het Louvre deed naar de oorsprong van hun Etruskische collecties. De tweede presentator was Eva van der Zee.

Met een column van Hannah Jansen.

Radio Swammerdam - De Etrusken - 8 maart 2026

• Gast: Eline Verburg
• Presentatie: Momo Schaap
• Co-presentatie: Eva van der Zee
• Column: Hannah Jansen
• Techniek: Tabe Bakker

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: [email protected].

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.