Radio Swammerdam

In deze tweede aflevering in het dossier Amsterdam gaat het over Amsterdamse architectuur. Met Tim Verlaan spraken we over stadsvernieuwing en Iris Burgers vertelde over haar onderzoek naar de Schipholregio. Gastcolumnist was stadsdichter K. Schippers.

In de vierde aflevering van het dossier fundamenten van de realiteit onderzoeken we de liefde op micro- en macroniveau, het was immers valentijsdag! Emeritus hoogleraar Nanne Nanninga schreef het boek van protcel tot spons en sprak over hoe cellen zich voortplanten. De vraag hierbij is: lijken wij mensen ergens nog op die primitieve spons? Filosoof en relatietherapeut Sjaak Vane benadrukte dat wanneer er over liefde gesproken wordt, er in de wetenschap vaak te snel gekeken wordt naar techniek. Niet alleen in de opvatting dat alles draait om voortplanting, maar ook techniek op het sociale vlak: bijvoorbeeld in de vorm van online dating-sites. Vaste columnist van het eerste uur en scheikundige Andre Klukhun vertelde in zijn column over hoe Antonie van Leeuwenhoek zijn eigen sperma onderzocht, dat verkregen was uit "degelijk verkeer met zijn vrouw"

In deze eerste aflevering in het dossier Grensgevallen bespreekt Luuc Brans met twee wetenschappers wanneer iets wetenschap mag heten. Aan tafel zitten UvA hoogleraar in de antropologie van de wetenschap Amade M'charek, die bepleit dat het verkeer tussen maatschappij en wetenschap een nieuw object van studie zou moeten zijn. Ook schuift wetenschapsfilosoof Lukas Verburgt (tevens UvA) aan, hij onderzocht op ideehistorische wijze de waarschijnlijkheidsleer van de 19e eeuw. Daarbij keek hij vooral naar wat níet beschreven werd.

Columnist voor deze uitzending is Machiel Keestra, tweede presentatie door Elmer Rikhof en techniek was in handen van Misha Melita.

Zowel in de logica als in de fysica heb je 'fundamenteel onbeslisbare problemen'. Wat zegt dit over de aard van de realiteit? En welke fundamentele rol speelt interactie hierbij? Is logische interactie een fundamenteel systeem, wat zowel een rol speelt bij zelforganiserende moleculen als bij interacterende mensen? We praten met Kees Storm, materiaalfysicus van de TU Eindhoven, en Johan van Benthem, emeritus hoogleraar logica van de UvA.

Een geurige uitzending deze week bij Radio Swammerdam, voor het eerste deel van het nieuwe dossier(W)Etenschap. Lieven en Maureen roken met twee academici aan de wetenschap van geur en fermentatie. Caro Verbeek, promovenda kunstgeschiedenis aan de VU vertelde over haar onderzoek naar culturele en kunstzinnige toepassingen van geur door de tijd heen. Ze had ook haar eigen geurstaaltjes meegenomen en legde daarbij uit hoe mensen verschillende betekenis geven aan geur met woorden en in de kunst. Daarnaast spraken we met Remco Kort, hoogleraar microbiologie, eveneens van de VU, Hij vertelde hoe een bacterie uit kaas er voor kan zorgen dat je minder diaree hebt. Tenslotte verzorgde Bas Belleman een erg interessante column over vrije wil, Axe-reclames en Das Parfum, met een macabere eindnoot.

Presentatie: Lieven Heeremans & Maureen Voestermans | Techniek: Luuc Brans

In Radio Swammerdam hadden we het deze keer over verdovende middelengebruik in Amsterdam én buiten de ring. Aan tafel zat Gemma Blok (UvA), zij deed onderzoek naar de heroïne epidemie in het Amsterdam van de jaren zeventig en tachtig. Hoe werd heroïne in Amsterdam geïntroduceerd en hoe werd het zo’n groot probleem? Ook aan tafel zat Ton Nabben (Bonger Instituut) die vertelde over zijn nieuwe onderzoek naar GHB-gebruik op het platteland. Over Amsterdams GHB-gebruik is veel bekend, maar hoe wordt er gebruikt in de dorpen? Nabben deed opzienbarende observaties en onderzocht waarom het zo’n groot probleem is.

Dit is de eerste uitzending in het dossier ‘Amsterdam’, de komende maanden zullen we nog twee afleveringen maken in dit dossier. Dus als je deze zomer met heimwee naar Mokum op een zonovergoten strand ligt te bakken, kun je alle afleveringen over onze stad achter elkaar beluisteren.

In deze eerste aflevering van het jaar 2016 hadden we het over een tot de verbeelding sprekend onderdeel van onze maatschappij: de gevangenis. Deze aflevering is de eerste van een reeks afleveringen die samen 'de fundamenten van de maatschappij' heten.

De gevangenisstraf. Een disciplinerende maatregel voor mensen die zich niet aan de opgestelde regels houden. We zetten ze achter tralies in de hoop dat ze hun gedrag aanpassen of tot inkeer komen.

Deze uitzending spraken we met criminologe Anne-Marie Slotboom die al jaren onderzoek doet naar vrouwelijke gevangenen en vertelde neuropsycholoog Liza Cornet over haar onderzoek naar gedragstherapie in de gevangenis.

In the not so cold month of december (at least in Amsterdam) we discuss research on the Cold War. Hosts Luuc Brans and Misha Melita talk to three researchers of the University of Amsterdam. Paul van Hooft researched the Grand Strategy of Western powers by looking at how experiences of victory and defeat in WWII shaped long-term foreign policy during the Cold War and beyond. Artemy Kalinovsky did in-depth research in Tadjikistan on the developmentail aid of the USSR, focusing on the tension between development on the one hand, and industrialization and the preservation of cultural economy on the other hand. Joep Sonnemans' guest column was on the development of game theory against the background of foreign policy.

In het tweede deel van de serie fundamenten van de realiteit gaan we een stap verder, of concreter, dan pure wiskunde. We praten over elementaire deeltjes, quantumdeeltjes, die zich heel anders gedragen dan de materie om ons heen. Door dit gedrag kunnen we ze gebruiken als qubits in een quantumcomputer. Maar hoe schrijf je software voor zulke onvoorspelbare deeltjes? We praten met quantuminformaticus Harry Buhrman, directeur van het kersverse instituut QuSoft, en fysicus en filosoof Sylvia Wenmackers van de Universiteit Leuven.

Live! We kennen het sinds de radio, zien het nog vaak op televisie maar tegenwoordig ook op social media. Met Periscope, de app van twitter kan je eenvoudig livestreamen vanaf je smartphone. Wat zegt de mediawetenschap over liveness en hoe verhoudt dit zich tot de ontwikkeling van het internet in het algemeen en social media in het bijzonder? Te gast zijn Karin van Es (UU), zij promoveerde vorig jaar op de paradox van liveness en Anne Helmond (UvA) die in haar proefschrift het internet als een platform beschouwt.