روشنگری دینی در غرب و جهان اسلام با بیان آیت الله محقق داماد

شاید بتوان گفت که نخستین تلاش برای ارائه یک فهمی روشنگرانه از شرایط

اعتقاداتی که مردم اروپا آنها را به نام دین مسیحیت مسلم می‌شمردند شرح می‌دهند. به نگاهی دیگر این رمان در واقع نوعی هجو نامه‌ایست از جامعه فرانسه آنروز و نهاد پاپی و تفتیش عقائد. البته این دو مسافر ضمنا درطول سفر از قوت و ضعف وطن خودشان ایران آگاه می شوند و به آنها هم اشاره می کنند. این کتاب را میتوان گفت

روشنگری یک حزب نبود هرچندکه به نحو شبکه ای پیش می رفت وحتی یک مکتب هم نبود چون فلاسفه روشنگری یک دسته آموزه های مشترک نداشتند. میتوان آنرا یک

پیشکسوتان روشنگری به جز افراد معدودی اغلب دیندار بودند. اما در اکثر نقاط اروپا مخالف قدرت روحانیت بودند. آنان گوناگونی فرقه های دینی را دلیلی برای تسامح و رواداری دینی می دانستند و نه تعبد وتحمیل. آنان معتقد بودند که قدرت سیاسی روحانیت هم به ضرر دین است و هم به ضرر زندگی مردم.
انقلابیون فرانسه پس از پیروزی الهه اتین را درکلیسای نوتردام برتخت نشاندند. اتین یعنی خرد و عقل و ظاهرا نام آتن مرکز یونان هم از همین نام گرفته شده است. این تاریخ را برخی لحظه پیروزی نهضت روشنگری می دانند. از آن به بعد عده‌ای  خداباور طبیعی بودند یعنی معتقد بودند که با کمک استدلال می توان وجود خدای آفریننده را اثبات کرد اما نه خدائی را که درتاریخ بشر دخالت می کند یا از طریق متون مقدس وحی نازل میکند و نماینده او و تنها مفسر متون مقدس روحانیت است.

درتاریخ قاره اروپا سه رویداد بزرگ رخ‌داده که به انقلاب و یا نهضت عنوان یافته و هرکدام به نوعی به دیگری مرتبط است؛
الف– نهضت اصلاح دینی که حدود پانصدواندی سال قبل یعنی دقیقا با اقدامی

عصر روشنگری دوره‌ای پرشور و هیجان در تاریخ غرب بود که به صورت تقریبی از