Jest takie miejsce na ziemi, którego progu za nic nie chcemy przekroczyć. Hospicjum. Brzmi jak trzysylabowy wyrok. Tymczasem moja rozmówczyni @doktor.malenda mówi, że w razie potrzeby… chciałaby się tam znaleźć. A wie co mówi! Jest lekarką opieki paliatywnej. Pracuje w hospicjum. Opowiada jak można pacjentom dać spokój, uśmiech. wytchnienie od bólu, czas na załatwienie wszystkich spraw. Sprawić, aby ich czas zwolnił. Mówi też o tym czym jest terapia uporczywa i terapia daremna. I o tym dlaczego pogodzenie się z odchodzeniem daje ulgę. 

Jej zdaniem hospicjum nie jest tylko o śmierci, ale przede wszystkim jest o życiu. I ja się z tym zgadzam. Bo pacjenci innego już mieć nie będą. Jest w tej rozmowie konkret i światło. Lekkość i powaga. Prawda. Bo jeśli już umierać to lepiej dobrze niż źle.

Zajrzyj (nieodmiennie) na:

Instytutdobrejsmierci.pl

Przeczytaj:

Ken Wilber „Śmiertelni. Nieśmiertelni”

Elizabeth Kubler – Ross „Życiodajna śmierć. O życiu, śmierci i życiu po śmierci”

Sam Knight „Biuro Przeczuć. Historia Psychiatry, który chciał przewidzieć przyszłość”.  

Posłuchaj:

Michał Zator harfista.pl

Czy mamy obowiązek zrobić to, o co poprosili nas bliscy przed śmiercią? Czy raczej kiedy Oni są już po drugiej stronie wchodzi w życie niepisane prawo: decydują Ci, co zostali. Liczy się ich komfort i uczucia. Nad tym ciekawym pytaniem pochylamy się z dziennikarką i aktywistkę @sylwia_majcher_eko. Na przykładzie z życia (i śmierci) oczywiście.

A skoro mam już po drugiej stronie mikrofonu zerowastową guru nie możemy nie porozmawiać także o tym co zrobić z tymi wszystkimi przedmiotami, które zostają. Czy zasilić nimi naszego ogrody pamięci, czy oddać, czy sprzedać? Gadamy o pamiątkach, dzieciach, wyrzuconych listach i o tym, co ludzie powiedzą.  Bo zawsze coś mówią, prawda?

 Plus

Zobacz:

Żałoba inaczej, Reż. Susann Kowatsch | 32 min
Psycho: Żałoba, Reż. Claudia Euen, Isabel Hahn | 26 min
Japonia: Telefon w zaświaty, Reż. Constantin Simon, Aruna Popuri | 25 min

Przeczytaj:

Zsuzsa Bank „Śmierć przychodzi nawet latem”

Posłuchaj:

J.S. Bach, Oratorium na Boże Narodzenie

Dzisiaj spróbuję rozgryźć czym jest storycare, czyli opowiadanie troski. Jak dzięki opowieściom można dać innym siłę albo ulgę. Czy język do rozmów z odchodzącymi i chorymi jest inny? Jak to jest być strażnikiem opowieści i dlaczego chore dzieci nie lubią nudnych opowiadań (zresztą, kto je lubi)

Jest w tym odcinku kilka mocnych historii, łączenie z tą jak to jest przegapić cudzą śmierć.

A Wy kim jesteście - wilkiem czy orłem? Zastanawialiście się kiedyś nad tym?   

Zajrzyj na

·     Storycare.com

Obejrzyj

·       „Lousy Carter”, reż Bob Byington

Przeczytaj:

·       „Sekretne życie pobożnych kobiet”, Deesha Philyaw

Posłuchaj

·       Edward Elgar Koncert wiolonczelowy E – moll  

https://www.youtube.com/watch?v=OPhkZW_jwc0

Jak to leciało? „Jak się nazywa ten Niemiec, który zabrał moje leki?” Choroba Alzheimera demoluje rodziny. Powolnie. Jest żałobą rozłożoną na raty  - mówi moja rozmówczyni Marta (@m_krupi), bo przeżywa się ją po stracie każdej funkcji poznawczej bliskiego, który choruje. Nie pozostawia nadziei, że będzie lepiej i każe ze sobą żyć. Marta przejmująco opowiada o chorobie swojej mamy. O tym, jak utrzymać więź w momencie gdy przecina ją niepamięć. I o tym co zapominamy jako ostatnie. Może nie pamiętamy już nic, ale potrafimy jeszcze powiedzieć „bardzo Cię kocham”
Marta sama za moment zostanie mamą. Próbuje zbudować pomost bez pamięci między swoją mamą, a swoją nienarodzoną jeszcze córeczką.

 Jeśli macie kogoś bliskiego kto też choruje – posłuchajcie jak on mądrze o tym mówi. Że można też w tym odnaleźć coś dla siebie. Że Alzheimer zabiera wiele, ale nie zabiera miłości.

Przeczytaj: 

✦ Karolina Jurga „Idealny opiekun nie istnieje”

✦ Barbara Woźniak: „Niejedno”

✦Georgi Gospodinow „Schron przeciwczasowy”

Obejrzyj:

✦ Motyl Still Alice z Juliane Moore

✦ Ojciec z Anthony Hopkinsem

Zajrzyj po wiedzę:

✦ facebook.com/poznajdemencje

Posłuchaj

✦ Johan Halvorsen, Passacaglia

https://www.youtube.com/watch?v=nnOoAnLL7vY

Jak to jest kiedy ktoś bliski postanawia, że już nie będzie walczył. Że chce odejść.

A nasz punkt widzenia jest zupełnie inny - my chcemy go zatrzymać za wszelką cenę.

I wtedy czyje się liczy? Przekonywać? Nie pozwalać? Działać wbrew woli, leczyć na siłę, trzyma ć

kurczowo przy życiu? Jak się w ogóle pogodzić z tym, że ten ktoś podjął taką decyzję i nas nie ma

w tej układance. Że nie chce żyć już chociaż ma nas? Nie wiemy jak to jest jeśli tego nie

doświadczymy

Mój rozmówca Rafał – doświadczył. I opowiada jakie uczucia temu towarzyszą. Ile w tym niezgody, a

ile pokory.

Życiowe i może się przydać.

Przeczytaj:

✦ Tomasz Tyczyński „Nieuzasadnione poczucie szczęścia”

Posłuchaj

✦ Giaccomo Puccini, aria Nessum Dorma z opery Turandot

Jak się dobrać do tego tematu. Czy może lepiej go w ogóle nie ruszać?

O samobójstwach rozmawiam z suicydolożką Minerwą Wdzięczkowską (@minerwapoject), która edukuje ludzi w sieci na temat odebrania sobie życia. Zna temat w teorii praktyce. Rozmawiamy o symptomach i tym czy da się rozpoznać, że ktoś planuje odebrać sobie życie.  Za to nie rozmawiamy o metodach, bo taka jest zasada.
Zastanawiamy się czy można pomóc i powstrzymać kogoś, kto nie chce już dłużej żyć. I punktów, od których zaczyna się droga myślenia o samobójstwie. Jak wygląda ta droga.

Szukamy związków ze zdrowiem psychicznym, zastanawiamy się czy Blue Monday rzeczywiście istnieje i czy samobójstwem można się „zarazić”? Czy żarty z samobójstw są czerwoną flagą?

Oraz dlaczego popkultura je tam romantyzuje? I czy można stracić wrażliwość na ten temat?

Jest w naszej rozmowie nadzieja, – że kryzysy samobójcze bywają okresowe i mijają. I że prawdopodobnie każdy taką myśl w życiu miał (w końcu to część złożonej istoty humanizmu), ale to nie znaczy, że coś z tym zrobi. Skupiamy się na tym by zauważać koła ratunkowe. Jest ich tak mnóstwo.

Ps. A rozmowę szczególnie dedykuję, już Ty wiesz, komu.

Przeczytaj (książki i strony internetowe):

Al. Alvarez Bóg Bestia. Studium Samobójstwa

Książki dla młodzieży Weronika Łodyga

Ewa Nowak „Orkan. Depresja”

Minerwaproject.pl

Zwj.pl

Obejrzyj:

„Wiatr. Thriller dokumentalny” reż. Michał Bielawski

Posłuchaj:

„Krzesany” poemat symfoniczny, Wojciech Kilar

https://www.youtube.com/watch?v=ssVK-dSSo8o

Dzisiejszy odcinek jest o tym, że, sorry, co by nie mówić matka jest tylko jedna

I nie zawsze siedzi z tyłu

A konkretnie — że ludzka więź z matką jest specyficzna, jedyna w swoim rodzaju i przecięcie jej jest chyba trudniejsze od innych odejść

 Co nasze matki zabierają ze sobą, kiedy odchodzą? 

 Jaką pustkę zostawiają ze sobą i jak ją zasypać? 

I dlaczego lepiej zapytać ją o to, kogo w młodości kochała niż o przepis na pomidorową.

 Bo Matka jest też trochę konstruktem kulturowym i czasami bywa czarna (Black Mother). Jak Madonna.

 Odcinek jest hołdem dla tych, których matki niedawno odeszły, lub niebawem to się stanie.

 Rafał, Liliana, Beata, Agata — myślę o Was! 

Przeczytaj: 

✦ Sylwia Chutnik „Tyłem do kierunku jazdy”

✦ Douglas Stuart „Shuggy Bain”, „Młody Mungo”

✦ Tatiana Tibuleac „Lato, kiedy mama miała zielone oczy”

✦ Mira Marcinów „Bezmatek”

✦ Marcin Wicha „Rzeczy, których nie wyrzuciłem”

Posłuchaj

✦ Podcast „O zmierzchu” Marty Niedźwieckiej, odcinek „Jasna matka i ciemna matka”

✦ Giovanni Battista Pergolesi „Stabat Mater”

www.youtube.com/watch?v=PDdOuy8-JBo

O starości, jako przystanku i młodości z gumy rozmawiam z Anną Augustyn Protas (@wo meno power) dziennikarką, autorką książek i etyczką.

Rzucamy snop światła na ludzi starszych, zastanawiamy się, kim są w naszej kulturze. Czy jeszcze nośnikami pamięci, czy już tylko ciężarem. Bywa mądrze – rozmawiamy o kulturach postfiguratywnych, prefiguratywnych i kofiguratywnych.  O tym, że dzisiaj starsi to postarzeni młodzi. Zastanawiamy się nad kobiecym starzeniem z menopauzą w tle. O tym, co się dzieje, kiedy idziemy ulicą i już nie zbieramy spojrzeń. To dobrze, czy niedobrze? O 70 latkach na Tinderze też rozmawiamy.

Wyszło nam przewrotnie optymistycznie - mówimy o pierwszej i drugiej starości, o zdrowej medycynie o tworzeniu wspomnień. O kolejności rzeczy. I jak zrobić, aby dochodząc do kolejnej bazy mieć odhaczone najważniejsze rzeczy.

Mówimy o rozciąganiu czasu, o poszukiwaniu duchowości, o tym jak się z wiekiem przedefiniujemy. Też o tym, czy starość ma w sobie dość mocy by przygotować nas do ostatecznego. I kiedy następuje ten moment, w którym widzimy, że to już się wydarzyło, starość przyszła nieodwołalnie, koniec, kropka.

Jaka to jest energetyczna rozmowa, nie wiedziałam, że to taki wdzięczny temat! Ani, dziękuję za ten cały śmiech!

.

Przeczytaj, nie pożałujesz:  

✦ Anna Augustyn Protas, dr Tadeusz Oleszczuk „O Menopauzie, czego ginekolog Ci nie powie”

✦ cokolwiek Elisabeth Strout i Juliana Barnes’a

✦ Barbara Woźniak „Niejedno”

✦ Ann Patchett „Stan Zdumienia”

Posłuchaj:

✦ Claude Debussy, Clair de Lune

https://www.youtube.com/watch?v=CvFH_6DNRCY

Jest nas więcej! Osób, które chcą rozmawiać o śmierci. Moja kolejna rozmówczyni Kasia Borowczak stworzyła Projekt Rozmowa (pl.project-conversation.com, @project.conversation).  Z rozmachem! O odchodzeniu rozmawia z ludźmi z wielu krajów, kontynentów, w wielu językach.

Kasia chciała pokazać, że nawet, jeśli jesteśmy bardzo różni, pochodzimy z innych kręgów kulturowych, mamy odmienne wyznania religijne i polityczne - łączy nas jedno. Nikt nie chce przechodzić przez śmierć bliskich i towarzyszą nam bardzo podobne emocje, gdy to już nastąpi. Kasia była też zawiedziona sposobem podchodzenia do śmierci w naszym kręgu kulturowym i chciała poeksplorować czy gdzieś indziej na świecie można do tego tematu podchodzić w bardziej czuły i wspierający sposób, ·Dzięki niej dowiedziałam się o istnieniu kogoś takiego jak manager śmierci O tym, że w polskiej przestrzeni internetowej już miejsce, gdzie można „zdeponować” swoje pośmiertne życzenia, a nawet filmy dla tych, którzy zostają. Rozmawia z osobami, które stworzyły jogę dla osób w żałobie i tymi, które edukują na temat żałoby środowisk nieheteronormatywnych.

Kasia w swoich spotkaniach chce każdemu dać przestrzeń do godzinnej rozmowy o tym „jak to wygląda u Ciebie”. To nie terapia, to czułe wysłuchanie.

Kasia niczym Holly Golightly ze ‘śniadania uTiffanego jest nieustannie w podróży, na naszą rozmowę prowadziłyśmy między warszawskim Targówkiem, a … Kolumbią, (co czasami słuchać).  

Ps. wysłuchajcie, a dowiecie się, dlaczego Meksykanie zostawiają na kominku sól i cukier dla swoich zmarłych.

Przeczytaj:

✦ Małe eksperyment ze szczęściem sekretny dziennik Hendrika Groena lat 83 i ¼

✦ Trzech Panów na łódce nie licząc psa Jerome K. Jerome

✦ From here to eternity. Travelling the world to find the good death. Caitlin Doughty

Posłuchaj

✦ Jan Sebastian Bach Pasła wg Św Jana BWV 245

https://www.youtube.com/watch?v=QSv7SkXmhFI

Bajka terapeutyczna dla dziecka do lat 6, które doświadczyło śmierci rodzica lub ma umierającego rodzica

Autorka: Małgorzata Bajko psycholożka, psychoterapeutka i psychotraumatolożka